Crash op de aandelenmarkten; het zijn de bedrijven, stupid!*

16 oktober 2014 - Flinke verliezen op de beurzen. In de afgelopen twee weken is de AEX-index al met zo'n 50 punten, ofwel 12%, gedaald. Veel mogelijke oorzaken zijn al genoemd: recente macro-economische cijfers duidden erop dat het niet goed gaat met de economie. De goede verstaander had dat al lang begrepen maar beleggers bleven zich vastklampen aan de valse beloftes van centrale banken. Dat de bemoeizucht van Poetin met Oekraïne gevolgen zou hebben voor de economie was al langer duidelijk. Wat de situatie erger heeft gemaakt is de angst voor het snel op zich heen spreidend virus ebola, en dat andere virus Isis. Maar waarschijnlijk is er meer aan de hand dan deze ernstige, doch incidentele factoren. Er zijn structurele veranderingen gaande en die eisen hun tol.

Fraude en bedrog
Het zijn niet slechts macro-economische-, politieke-, of natuurlijke factoren die aan het werk zijn. Veel bedrijven presteren simpelweg slecht. Kijk naar de Amsterdamse beurs. Hoeveel bedrijven hebben het daar in de afgelopen tijd al laten afweten, als gevolg van hun eigen fouten? De ondergang van Imtech is alom bekend. Vraag is niet óf maar wanneer het bedrijf omvalt. BAM en Ballast Nedam hebben te maken gehad met flinke afwaarderingen na het mislukken van infrastructurele projecten. SBM offshore is ineen gezakt na het aan het licht komen van fraude-zaken in Brazilië. Philips, vroeger een bedrijf met een oerdegelijke reputatie, krijgt de ene boete na de andere voor kartelvorming, omkoperij door eigen medewerkers en voor het schenden van patenten. Over de problemen bij KLM hoeven we het niet eens te hebben. Als dat bedrijf niet snel wordt afgesplitst van Air France is het reddeloos verloren. Albert Heyn (onderdeel van Ahold) ligt constant onder vuur. En dat allemaal nadat een groot aantal banken al van hun voetstuk was gevallen en de staat SNS van de beurs moest halen om het te redden van de ondergang.

Klein maar fijn
Veel grote bedrijven zijn simpelweg niet goed genoeg meer. Ze zijn zelfvoldaan geworden. In plaats van dat ze de klant centraal stellen om zo te garanderen dat die tevreden blijft en dat, daarmee, de winst op lange termijn op peil blijft, nemen ze hun toevlucht tot allerlei twijfelachtige tactieken om de korte termijnwinst veilig te stellen: fraude, splitsingen en fusies, kartelafspraken, rechtszaken, gesol met private gegevens, het niet zo nauw nemen met milieuregels, etc. De klant staat in de kou, en die voelt dat. Die neemt zijn toevlucht tot andere bedrijven, bedrijven die op een modernere manier zaken doen. Dat zijn bedrijven die hem serieus nemen, normbesef hoog in het vaandel hebben staan en die duurzaam bezig zijn. Niet voor niets gaan zoveel mensen tegenwoordig liever naar Ekoplaza dan naar Albert Heyn, om maar een voorbeeld te noemen.

Oude en nieuwe economie
De (grote) beurzen zijn over het algemeen een bolwerken van de oude vertrouwde bedrijven. De moderne bedrijven zijn daar nog niet te vinden, uitzonderingen daargelaten. De neergang van de beurzen is wat mij betreft dan ook een weerspiegeling van de tendens dat de grote bedrijven het ondernemen verleerd zijn; dat ze niet meer aan de eisen van de consument en van de tijd voldoen. Dit is structureel; het zal niet zo één, twee, drie goed komen. Omdat die grote bedrijven een groot deel van de economie uitmaken zal ook de economie in zijn algemeenheid achterblijven. Hoeveel geld de ECB of de FED ook in de economie pompt, groei zal voorlopig uit zicht blijven. Dat is niet erg. Zolang de verschuivingen binnen de economie als geheel maar de goede richting ingaan. En dat gaan ze, denk ik. Er is wel degelijk wat gaande. Mensen kiezen weer meer voor klein, persoonlijk en kwaliteit in plaats van voor groot, goedkoop, onpersoonlijk. Het borrelt en het bruist van onderop, iets wat nog niet te zien is aan de oppervlakte van de econome.

Falend ECB-beleid
De crash op de aandelenmarkten en de slechte algemeen-economische toestand maken ook duidelijk wat mij betreft dat 1) de pogingen van centrale banken om de economie te stimuleren zijn mislukt en dat 2) centrale banken in de meeste gevallen niet in staat zijn om een economie uit het slop te trekken. Dat was te voorzien. Mensen houden hun geld in hun zakken maar dat doen ze niet zomaar. Dat verandert niet als Draghi geld in de economie pompt. Feitelijk kun je zeggen dat de consumenten, wij dus, de financieel-economische risico's veel beter hebben ingeschat dat de centrale banken, de handelsbanken en de andere beleggers. Beleggers wisten het ergens in hun achterhoofd ook wel dat centrale bankbeleid zinloos was, maar ze hadden baat bij de gedachte dat het wel zou helpen. Dan zou hun immers geld toegestopt blijven worden door Draghi (ECB) en Yellen (FED). Ze hielden zichzelf en het publiek voor de gek, al dan niet bewust. De harde economische cijfers die dan uiteindelijk toch kwamen hielpen hen uit de droom. Alleen nu nog achterhalen wat er achter die harde economische cijfers schuil gaat.

Jurgen Sweegers
Kenniscentrum Geldengroen.net

Copyright © Geldengroen.net

*Deze kop verwijst naar een uitspraak van de voormalige president van Amerika Bill Clinton die zei: It's the economy, stupid. Hij wilde daarmee tijdens de campagne voor presidentsverkiezingen van 1992 zeggen dat het bij de verkiezingen eigenlijk daar om gaat. Als ik het goed zie wordt de term in het algemeen wel gebruikt om aan te geven dat de economische situatie aan de basis staat van veel problemen of ontwikkelingen. Natuurlijk worden er sinds jaar en dag allerlei varianten bedacht, zoals hier dus.

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn