Van Duijn 1- Draghi is een ramp voor spaarders, beleggers en voor Europa, centrale banken zitten in hun eigen val

2 september 2015 - Als er iemand is in Nederland die verstand van beleggen heeft is het Jaap van Duijn. Hij was twintig jaar lang verantwoordelijk voor de beleggingen van Robeco. Hij is daar al weer tien jaar weg, maar beleggen doet hij nog steeds. "Het dwingt je om te blijven volgen wat er in de wereld gebeurt", zo geeft hij als reden. Van Duijn houdt zich bezig met "duiden wat er op de beurs gebeurt en in de economie speelt". Hij schrijft wekelijks een column voor de Telegraaf en is bestuurder bij een aantal organisaties, waaronder het Nationaal Groenfonds.

Gast
Van Duijn was dinsdag gast in een webseminar, georganiseerd door Binck Bank. Hij werd ondervraagd door Peter Siks, schrijver van het boek: 'Beleggen voor dummies'. Aan de hand van sheets van Van Duijn werd de actualiteit doorgeakkerd. Via het computerscherm werden vragen aan de deelnemers van het seminar gesteld en de volgers konden zelf vragen insturen voor Van Duijn. Een leuke opzet. Een van de vragen was wat de reden voor de deelnemers was om te beleggen. Ruim tweederde bleek te beleggen om een rendement te halen dat groter is dan op de spaarrekening.

Verzot
Van Duijn is verzot op beleggen. "Het is belangrijk om zoveel mogelijk te halen uit de middelen die je ter beschikking staan", zo zegt hij. Hij vindt het een goed ding als mensen het doen wat het betekent dat ze "verantwoordelijkheid nemen voor hen eigen toekomst". "Beleggers zijn betrokken mensen, want ze moeten alles volgen wat er in de maatschappij gebeurt." Aan de andere kant is beleggen niet voor iedereen weggelegd, zo waarschuwde Van Duijn. En het is ook niet verkeerd om het beleggen over te laten aan een professional, want het is echt wel een vak. "Het is niet iets wat je er even bijdoet", zo zei de veteraan.

Onbewoond eiland
Van Duijn was tamelijk somber over de huidige economische situatie, zo bleek al snel. De koersen van grondstoffen als koper, ijzererts en olie zijn historisch laag. De koperprijs is een van de drie indicators die hij meeneemt naar een onbewoond eiland, zo zei Van Duijn, omdat het een goede indicator is van de staat van de economie. "Wat zijn dan de andere twee indicators?", zo vroeg Siks. Dat zijn een plaatje van de economische groei van de wereld als geheel, zoals gepubliceerd door het CPB, en de IFO-index Amerika, die weergeeft hoe de inkoopmanagers over de economie denken.

Mooie nazomer
Van Duijn maakte ons erop attent, met behulp van het plaatje van het CPB, dat de wereldeconomie al sinds eind 2014 aan het afkoelen is, en dat is tamelijk uitzonderlijk. De producenten van grondstoffen hebben last van de lage prijzen. Er is veel productie-capaciteit bijgebouwd terwijl de vraag achterblijft. Ook wees hij op de lange periode van economische groei die de Verenigde Staten al heeft doorgemaakt. Sinds de crisis van 2009 groeit de economie daar onafgebroken. Het zou dus niet vreemd zijn als aan die periode van groei nu een einde begint te komen. De eerste tekenen daarvoor dienen zich aan en beleggers worden als gevolg daarvan wat onrustig. "Het is nog een mooie nazomer, maar zeker is dat ooit de herfst en de winter aanbreken. De belegger moet daarop voorbereid zijn", zo waarschuwde Van Duijn. "Europa hobbelt zoals gewoonlijk achter Amerika aan, in conjunctureel opzicht. De economie is pas in 2014 weer gaan aantrekken. We hebben hier echter, in tegenstelling tot Amerika, een schuldencrisis gehad en het gedoe met Griekenland. Toch gaat het nu wel echt de goede kant op."

Fiasco
Maar Van Duijn is toch ook wel ambigue. Want hij hekelt in niet mis te verstane bewoordingen het monetaire beleid, zowel in Europa als dat in de Verenigde Staten. Het beleid van Draghi is een "hopeloos fiasco". "Het is een ramp voor spaarders, beleggers en voor Europa. Het heeft geleid tot pensioenkortingen, spaarders zijn veel geld misgelopen en het heeft niets gedaan om de economie verder te helpen.' Sterker nog: de economie is er door ontwricht, scheef gegroeid. "Als ik geld uitleen aan iemand wil ik beloond worden al naar gelang het risico dat ik loop. Als ik meer risico loop moet de beloning hoger zijn. Dat mechanisme is nu om zeep geholpen", zo stelt Van Duijn. Landen met een slechte betalingsmoraal kunnen voor niets lenen. "Draghi is een omgekeerde Robin Hood. Hij steelt van de armen en geeft aan de rijken: de banken, de overheden en rijke particulieren die weten te profiteren van de beurs."

Dubbele Draghi
"Draghi heeft een dubbele agenda. Hij zegt dat hij inflatie wil stimuleren en economische groei, maar in feite wil de bankpresident (van Italiaanse komaf) alleen maar de schuldenlast van schuldenlanden als Italië verminderen." (Een schuld wordt een relatief zwaardere last als de prijzen dalen en een minder zware last als de prijzen stijgen). Er wordt gedaan alsof inflatie goed is en deflatie slecht, maar in feite is het omgekeerd, zo zegt Van Duijn: "Mensen klagen er altijd over dat dingen duurder worden en terecht. Inflatie is slecht en deflatie is goed. De theorie dat mensen minder uit gaan geven als producten goedkoper worden is lariekoek. Spullen worden altijd goedkoper als gevolg van technologische ontwikkelingen; dan gaan mensen het juist aan andere zaken uitgeven en het maakt ze dus in feite rijker."

Val
"Grote vraag is: hoe komen we hier uit? De centrale banken zitten in hun eigen val. De schuldenlast is groter dan ooit tevoren, met dank aan de centrale-bank presidenten Yellen en Draghi. De rente had allang omhoog gemoeten. Bij een inflatie hoort een rente van zo'n 3%. Zo is het 2000 jaar geweest." Van Duijn lijkt te bedoelen dat de rente in Amerika en Europa allang omhoog had gemoeten. Nu het economisch weer wat slechter lijkt te gaan had die weer naar beneden gemoeten. Centrale banken hebben echter nagelaten de rente te verhogen en nu kan die niet meer naar beneden. Dus de centrale banken hebben geen munitie meer om een economische neergang te keren. Als ze nu de rente gaan verhogen zal de onrust op de financiële markten gigantisch zijn. En de economie zal daar onder lijden. In Europa lijkt nog wel wat ruimte voor groei te zijn, zo zegt Van Duijn, maar uiteindelijk zal dit continent zich niet kunnen onttrekken aan de malaise in de rest van de wereld.

Naschrift
Een mogelijk probleem met de analyse van Van Duijn is dat hij aan de ene kant zegt dat Amerika een periode van ongekende groei heeft doorgemaakt en dat het op zich nu ook goed gaat in Europa. Aan de andere kant stelt hij dat het beleid van de monetaire autoriteiten een fiasco is. Maar een voorstander van dit beleid kan makkelijk zeggen dat die groei en dat beginnende herstel in Europa juist het gevolg zijn van het monetaire beleid. Ik stelde hem de vraag hoe dit te rijmen is maar mijn vraag werd niet meer beantwoord. Wellicht is het inderdaad zo dat de groei in zekere zin te danken is aan het monetaire beleid maar dat het een soort korte-termijn impuls is geweest en dat vanaf nu de negatieve effecten van dit beleid zich in alle hevigheid zullen laten gelden. Het leeglopen van de ballons op de beurzen is daar dan een teken van.

Woensdag verscheen er een artikel van de meesterbelegger: Wiilliam Gross: Seizing up the global economy. Will Gross is tegenwoordig verbonden aan Janus Capital. Voorheen was hij de ster van Pimco.
Gross zegt in feite hetzelfde als Van Duijn: de economie is ontwricht door het monetaire beleid van de centrale banken, terwijl het niets gedaan heeft  om de economie te stimuleren. Vergeten wordt dat sparen en investeren twee zijdes van dezelfde medaille zijn en als het sparen ontmoedigd wordt heeft dit ook gevolgen voor investeringen, zo stelt Gross. De Fed heeft te lang gewacht met het verhogen van de rente; en nu is het te laat. Als de Fed nu de rente verhoogt heeft dat grote gevolgen voor de beurzen. Gross zegt onomwonden dat de lage rente weliswaar de beurzen vleugels heeft gegeven, maar veel negatieve gevolgen voor de economie heeft gehad. "It destroys historical business models essential to capitalism such as pension funds, insurance companies, and the willingness to save money itself." Zo bezien is die zes jaar economische groei dus eerder ondanks dan dankzij het monetaire beleid tot stand gekomen.

Wordt vervolgd

Jurgen Sweegers

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn