Oppassen: hoe te voorkomen dat uw ex er met een deel van uw pensioen vandoor gaat?

20 maart 2015 - Pensioenen... Saai!. Maar toch wel belangrijk. Daarom een stukje hier over wat er gebeurt met het pensioen van mensen die gaan scheiden. Die houden niet veel over, zo lijkt het. Mensen moeten er rekening mee houden dat bij de scheiding het partnerpensioen van het opgebouwde pensioen afgehaald wordt. En als iemand daadwerkelijk met pensioen gaat kan het zijn dat het pensioen verdeeld wordt tussen hem en zijn ex. Hoe gaat één en ander in zijn werk en hoe te voorkomen dat er veel geld naar de ex gaat?

Pijlers
Ons Nederlandse pensioenstelsel bestaat uit drie pijlers, dat is nu wel alom bekend. De eerste pijler is het door de overheid verschafte gratis geld: de AOW. Dan is er het pensioen dat via de werkgever wordt opgebouwd. De derde pijler bestaat uit de verzekeringen en de potjes die iemand daarnaast opbouwt om in staat te zijn het inkomen na pensionering op peil te houden. Eerder heb ik het gehad over de AOW. Dat is geen vetpot meer. In dit stuk zal het gaan over de tweede pijler. Hoe het pensioen opgebouwd wordt en welke verschillende regelingen er zijn, bewaren we tot een andere keer. De focus ligt hier op wat er gebeurt bij een scheiding.

Geld-scheiding
Normaliter omvatten de Nederlandse pensioenregelingen niet alleen een ouderdomspensioen, maar ook een nabestaandenpensioen. Dit laatste wordt uitgekeerd aan de partner of aan de kinderen als degene die het pensioen opbouwt komt te overlijden. Als het gaat om een uitkering aan de partner wordt dit ook wel partnerpensioen genoemd. Een leek denkt wellicht dat het partnerpensioen bij een scheiding komt te vervallen. Er is immers geen partner meer, dus als degene die een pensioen opbouwt overlijdt zal hij (zij*) geen partner achterlaten. Maar dat is niet zo. Bij een scheiding gaat het partnerpensioen mee naar de ex. Bij overlijden zal er nog steeds uitgekeerd worden aan die ex. De waarde is afhankelijk van wat de overledene tot aan de scheiding had opgebouwd aan ouderdomspensioen.

Harry X
Laat ons een rekensommetje maken. Stel dat iemand - Harry X- twintig jaar bij een bepaald bedrijf heeft gewerkt en daar pensioen heeft opgebouwd. Na twintig jaar gaat hij scheiden. Hij heeft ieder jaar een pensioen opgebouwd van 2% van zijn salaris. Dat salaris is die twintig jaar hetzelfde gebleven: 40.000 euro per jaar. We moeten van die 40.000 euro de AOW afhalen om tot de zogenaamde 'pensioengrondslag' te komen. Stel de AOW op 10.000 euro, waarmee de grondslag 30.000 euro wordt. Dus heeft Harry X na twintig jaar: 20 maal 2% maal 30.000 euro aan pensioen opgebouwd; dat is 12.000 euro. Als hij op dat moment was gestopt met werken zou hij vanaf de pensioengerechtigde leeftijd 12.000 euro per jaar krijgen.
Dan gaat hij scheiden. Het partnerpensioen gaat naar zijn ex. Zijn partner krijgt dan 70% van het ouderdomspensioen mocht Harry komen te overlijden. Dat is dus 8.800 euro per jaar. Gek genoeg maakt het niet uit hoe lang de partner al met Harry samen was. Ook als ze een dag van te voren met hem getrouwd was krijgt ze dit bijzondere nabestaandenpensioen.

Aderlating
Niet alleen krijgt de ex een partnerpensioen mee, voor als haar echtgenoot komt te overlijden.** Ook het ouderdomspensioen kan verdeeld worden; dus het bedrag dat iemand krijgt als hij met pensioen gaat. Daar is een speciale wet voor: de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (WVPS). Het opgebouwde pensioen wordt verdeeld tussen de twee partners. De ex gaat er in andere woorden met een deel van de poet vandoor, en het pensioen van degene die het opgebouwd heeft wordt met hetzelfde bedrag verminderd. Het gaat om het opgebouwde bedrag tot aan de scheiding. Dus in het voorbeeld hierboven: de ex van Harry X krijgt de helft van die 12.000 euro als Harry met pensioen gaat. Het pensioen van Harry wordt met hetzelfde bedrag verminderd. Harry werkt wellicht nog door en zal dus meer dan 6.000 per jaar krijgen. Maar toch is die verevening een flinke aderlating.

Enge plannen
Opvallend is dat het in dit geval wel uitmaakt hoe lang de partners bij elkaar samen waren. Stel dat de ex van Harry niet de hele twintig jaar, maar slechts tien jaar bij Harry was. Dan is het ouderdomspensioen voor de ex nog maar 3.000 euro. Even trouwen om de helft van het pensioen te kunnen opstrijken is er dus niet bij. Er is nog een ander verschil met het 'bijzonder partnerpensioen', zoals besproken in de eerste alinea's. Mensen moeten gehuwd zijn of geregistreerd partner; alleen samenwonen is niet voldoende. Opvallend is verder dat als de ex overlijdt, het ouderdomspensioen en het partnerpensioen weer terugkomen bij degene die het pensioen opbouwde. Je zou er bijna enge plannen van gaan smeden. Als degene die het pensioen opbouwde overlijdt, dan krijgt de ex alleen een partnerpensioen en niet het deel van het ouderdomspensioen.

Verzilvering
En dan is er nóg een optie: het recht op ouderdomspensioen kan door de ex alvast verzilverd worden door 'conversie'. Dan krijgt de ex vanaf de scheiding al recht op een eigen ouderdomspensioen en dat van de hardwerkende premie-betaler wordt op dat moment al gehalveerd. Idioot maar waar: het is in dat geval mogelijk dat de ex er met meer dan 50% van het geld vandoor gaat; want behalve het ouderdomspensioen dat door de helft gaat kan de ex ook het partnerpensioen verzilveren en omzetten in een ouderdomspensioen. Dat wordt dan samen een nieuw ouderdomspensioen. Het nadeel is dat de ex dan geen recht meer heeft op een partnerpensioen mocht de echtgenoot/echtgenote die het pensioen opbouwde overlijden.

Conversie
Voor de conversie moeten beide echtelieden instemmen en het is dus zaak voor degene die het pensioen heeft opgebouwd om dit niet te doen, tenzij hij (zij) nog heel veel van zijn ex houdt maar dit is onwaarschijnlijk. Het is niet verplicht. Mocht de ex overlijden dan komt het geld niet terug bij degene die het pensioen heeft opgebouwd, in tegenstelling tot bij de verevening.
Verevening kan ook voorkomen worden, maar dit lijkt moeilijker te zijn. De partners kunnen in de huwelijkse voorwaarden laten vastleggen dat ze niet aan die malle verevening doen. Maar ja, dat is vaak aan het begin van de relatie. Verliefd, etc. Ook kan dit bepaald worden in het echtscheidingsdocument, dat dus opgemaakt wordt bij de scheiding. Dat zal natuurlijk wat lastiger zijn want de sfeer zal op dat moment niet zo goed zijn en de ex zal dan niet instemmen met een clausule die de verevening buiten werking stelt. Overigens is het tegenwoordig vaak zo dat beide partners een pensioen zullen hebben en dan zal het wellicht weer wat makkelijker zijn om tot afspraken over verdeling van het pensioen te komen.

 

* Ik zal hier even in de hij-vorm schrijven voor het gemak. Waar 'hij' geschreven wordt kan ook 'zij' gelezen worden en vice versa.
** De ex van een overleden persoon krijgt niet altijd een bijzonder partnerpensioen. Er zijn regelingen waarbij het nabestaandenpensioen niet 'opgebouwd' wordt, net als het ouderdomspensioen, maar verzekerd wordt. Dat wil zeggen dat er een premie betaald wordt en dat er een bedrag wordt uitbetaald op het moment dat de verzekerde gebeurtenis, het overlijden dus van de verzekerde, zich voordoet. Net zoals het risico van brand verzekerd wordt, zo wordt hier het risico van overlijden verzekerd. Op dat moment is er geen bijzonder partnerpensioen, van 70% van het ouderdomspensioen.

 

Jurgen Sweegers

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn