Factcheck - 'Energie rechtstreeks van de boer' (Vandebron): onwaar

3 oktober 2014 - Er is weer een nieuwe ster aan het energie-firmament: 'Vandebron'. Dit lijkt de achternaam van iemand, maar het is de bedoeling de naam letterlijk te nemen: klanten nemen energie af 'van de bron', direct van de producenten. Dit is dan ook de slogan waarmee het bedrijf enthousiast adverteert. 'Energie rechtstreeks van de boer', zo staat er groot op de site. En: 'Je energiebedrijf heb je niet meer nodig'. Het is allemaal een beetje onzin, want Vandebron is zelf een energiebedrijf. En energie afnemen rechtstreeks van een producent is onmogelijk, fysiek alsook administratief.

Kosten
Vandebron weet veel aandacht te genereren in de pers en op de sociale media. Mogelijk dat u de naam bent tegengekomen. Het idee klinkt sympathiek: rechtstreeks energie afnemen van de boer, zonder tussenkomst van grote onpersoonlijke energiebedrijven. Dat is ook waarom het zoveel positieve aandacht krijgt. Dat laatste komt ook omdat partijen met een goede naam, in duurzame kringen, zich ermee verbonden hebben, zoals Greenspread, Triodos bank en Tesla. Zij zouden geïnvesteerd hebben in het bedrijf, maar niet duidelijk wordt hoeveel en op welke manier. Op de achtergrond speelt ook de investeerder Van Ogtrop een rol. Die is verbonden aan het rooffonds CVC en doet samen met de oprichter van CVC Rolly van Rappart pogingen om Greenchoice in te lijven. Van Ogtrop is ook voorzitter van de stichting African Parks, dat de parken beheert die zijn opgezet door wijlen Fentener van Vlissingen.

Vaste kosten
U kunt klant worden van het bedrijf, door stroom en gas af te gaan nemen. Op de site wordt dan een rijtje 'boeren' vermeld, waaruit de klant uit kan kiezen. Het bedrijf levert geen groen gas. Het bedrijf zou de uitstoot van CO2 van dit gas compenseren, door te investeren in bepaalde projecten. Dat zijn projecten in Afrika en die hebben mogelijk te maken met de African Parks van Van Ogtrop. Op zich hoeft het geen slecht idee te zijn klant te worden. Bedenk wel dat u hele hoge vaste kosten betaalt: zo'n 10 euro per maand; 5 euro voor gas en 5 euro voor elektriciteit. Vandebron zegt zelf dat dit vergelijkbaar is met de vaste kosten van andere energiebedrijven, maar dat is onzin. Daar zijn de vaste kosten veelal een stuk lager.  Maar we gaan hier niet uitgebreid in op de kosten. We zullen het hier alleen even hebben over de claim dat u, als u klant wordt, de energie direct afneemt van de boer, of de producent.

De rivier
Energie afnemen direct van de producent is onmogelijk om twee redenen. Ten eerste is het fysiek onmogelijk, voor kleine afnemers dan. Kleine afnemers nemen stroom af van het publieke net. Er zit dus altijd een groot net tussen de producent en de afnemer. Vergelijk het met de levering van water, via een rivier. Allerlei producenten storten water in de rivier, wat dan via kleine zij-riviertjes afgeleverd wordt bij de mensen thuis. Het water dat dan uit de kraan komt is niet meer te herleiden tot één bepaalde producent. Zo is de stroom die u verbruikt ook niet meer te herleiden tot die van één bepaalde producent. Rechtstreeks stroom afnemen van een producent die op enige afstand zit is onmogelijk.

Perspectief
Alles wat nodig is voor die fysieke energievoorziening zijn namelijk de producenten en de netbeheerders, die zorg dragen voor het goed functioneren van het net, de rivier dus. In de praktijk zitten daar nog de leveranciers tussen. Het grappige is nu dat als de leveranciers morgen allemaal omvallen de energievoorziening gewoon in tact blijft. Mensen zouden gewoon stroom en gas kunnen blijven afnemen. De energieleverancier is eigenlijk niet veel meer dan het bedrijf dat de administratie doet. Het meet hoeveel energie u afneemt en stuurt dan een rekening.

Klein maar fijn
In fysieke zin nemen mensen geen energie af van de leverancier, maar wel in contractuele zin. Dat moet namelijk. U moet een energiecontract hebben en dat heeft u met de leverancier. Aan de andere kant mag een bedrijf alleen stroom en gas leveren aan kleine klanten als het daarvoor een vergunning heeft. In die zin is de leverancier wel een noodzakelijke schakel. U kunt alleen energie afnemen van een producent als dat ook een leverancier is, zoals Nuon en Essent. Kleine producenten zijn echter nooit leverancier voor kleinverbruikers, omdat dat veel te veel administratieve lasten met zich meebrengt, die nooit betaald kunnen worden uit de relatief lage opbrengst van de installatie.

Lariekoek
Ook Vandebron is zo'n leverancier. Als u klant wordt van Vandebron neemt u dus gewoon energie af van een energiebedrijf, en niet van de producenten die genoemd worden op de site. Vandebron heeft een leveranciersvergunning, die overigens nog op naam staat van de vorige naam van het bedrijf Republiq Community. De stelling dat klanten rechtstreeks bij boeren of andere producenten kopen is dus flauwekul. En het idee dat een klant daadwerkelijk kiest tussen die verschillende producenten is al helemaal lariekoek.

Goede zaak
Maar is er dan wel een verschil met Nuon en Essent? Ja, dat is er wel. Want leveranciers sturen niet alleen de rekening voor stroom die ze verkopen (in administratieve zin), ze moeten ook inkopen (in administratieve zin). Ze moeten ervoor zorgen dat die inkoop min of meer gelijk is, op ieder moment van de dag, aan de verkoop. En dat doet Vandebron, voor zover we na kunnen gaan, wel anders dan de grote jongens. Ze kopen in bij kleine producenten van duurzame energie, wat een goede zaak is. De grote jongens produceren ook wel groene stroom en een hoop van die stroom is echte groene stroom. Maar een groot deel is ook 'vergroende stroom'. De stroom wordt als groen verkocht door de aankoop van goedkope groencertificaten uit het buitenland. Daarnaast kunnen bij een deel van de productie grote vraagtekens gezet worden, zoals bij de productie van stroom door het bijstoken van schoon hout in kolencentrales, zoals  Essent doet.

Onderbetaald
Het is niet zo dat die inkoop van Vandebron nodig is om die duurzame producenten overeind te houden. Want producenten van groene stroom kunnen hun stroom altijd op het net kwijt; met voorrang zelfs. Dat is wettelijk zo geregeld. Ze krijgen daarvoor een goede prijs, dat is geregeld in de subsidie-beschikking. En er is geen producent van duurzame energie die zonder subsidie werkt. De suggestie die Vandebron in een filmpje wekt als zouden de producenten onderbetaald worden als Vandebron hun stroom niet koopt is onzin.
Dus de activiteiten van Vandebron leiden op zich niet tot meer duurzame energie. Boeren en projectontwikkelaars maken hun eigen keuzes en ze doen dit lang voordat Vandebron om de hoek komt kijken. En net als de grote energiebedrijven zal Vandebron ook een marge moeten halen. Het is wel zo dat de kleine producenten op deze manier meer naar voren worden gehaald, in de schijnwerper worden gezet, en dat is een goede zaak. Het maakt dat mensen een beter inzicht krijgen in hoe de stroom geproduceerd worden en in de mogelijkheden om dit op duurzame manier te doen. Het vergroot de betrokkenheid bij de energievoorziening.

Conclusie
De essentie is dat het bedrijf in tegenstelling tot de grote bedrijven echte duurzame energie uit Nederland aankoopt en in die zin mag het zich een echt duurzaam energiebedrijf noemen. De marketing-prietpraat daaromheen is storend en misleidend voor mensen die minder goed thuis zijn in de energiesector. Het zou voldoende zijn als het bedrijf simpelweg meldt dat het alleen echte duurzame bronnen, in Nederland, selecteert voor de aankoop van de energie. Zeg alleen wat je zelf doet en zeg niet wat mensen doen als ze klant worden.

Jurgen Sweegers
Adviesbureau SweegersFinance

Copyright © SweegersFinance

{ttweet}
 

 

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn