Een objectieve handleiding voor de beginnende zonne-energie aanbidder

20 april 2012 - Het is tegenwoordig hét onderwerp op feestjes en partijen: ‘Is het al rendabel om zonnepanelen op het dak te leggen?' Het antwoord is: waarschijnlijk wel. En daarnaast is zonne-energie goed voor het milieu en, een derde voordeel, u hoeft minder geld over te maken aan grote onpersoonlijke energiebedrijven. U wekt uw eigen stroom op en de inkomsten zijn helemaal voor u. Dus alleszins reden om het te overwegen. Wel maakt het nogal wat uit waar u de panelen bestelt en ook komt er wel het één en ander bij kijken. Hierbij een handleiding voor iemand die overweegt de zon op zijn dak te gaan gebruiken voor de productie van stroom. Ook zijn de rendementen van verschillende aanbiedingen berekend en naast elkaar gezet.

Gratis stroom
Met zonnepanelen wekt u zelf stroom op, dat spreekt vanzelf. De stroom komt binnen in huis, 'achter de meter' zoals dat heet. Als u op dat moment energie aan het verbruiken bent heeft u gratis stroom. U neemt dan niets van het openbare net af. Als u geen elektrische apparaten heeft aanstaan wordt de stroom op het net gezet via de meterkast. Hier krijgt u een vergoeding voor. Dan moet u dus een meter hebben die registreert hoeveel stroom er op het net wordt gezet.

Vermogen
Hoeveel stroom u produceert hangt af van het vermogen van de panelen. Vaak heeft een paneel een vermogen van ongeveer 200 wattpiek. Dat betekent dat zo'n paneel in een uur tijd 200 wattuur produceert als de zon er vol op staat. Daar zou je dus twee lampjes van honderd watt op kunnen laten branden. Vaak leggen mensen tegenwoordig zes panelen op het dak. Als u dat doet heeft u een vermogen van 1200 wattpiek.

Rendement
Hoe meer de panelen in de zon liggen hoe beter het is natuurlijk. Het beste is daarom om ze op de kant van het dak te leggen die gericht is op het zuiden of zuidwesten. Het is echter niet zo dat de panelen geen stroom produceren als ze niet gericht zijn op de zon, maar de opbrengst is dan natuurlijk minder. De panelen produceren trouwens ook stroom als het bewolkt is. Als de panelen een beetje gunstig liggen dan levert een wattpiek aan capaciteit in Nederland bijna een kilowattuur (kWh) aan stroom op per jaar. Vaak wordt daarvoor het getal 0,9 gebruikt. Dus een vermogen van 1200 wattpiek, levert per jaar zo'n 1080 kWh op (0,9 maal 1200). In werkelijkheid zal het vermogen langzaam afnemen in de loop van de tijd door slijtage van de panelen, bijvoorbeeld van 0,95 naar 0,85. En het rendement verschilt van plek tot plek.

Opbrengst
Gezinnen gebruiken gemiddeld zo'n 3500 kWh per jaar. Dus met uw zes panelen van 1200 watt kunt u ongeveer eenderde van uw verbruik afdekken. Dat levert ongeveer 275 euro per jaar op. Een kilowattuur kost namelijk zo'n 23 cent bij het energiebedrijf. Dus heel simpel gezegd: als u 4000 euro investeert, heeft u de investering er in 14 jaar uit. Wat u daarna nog opwekt is pure winst. Het schijnt dat panelen gemaakt van silicium zo'n 30 jaar of langer mee gaan.

Belasting
Het maakt voor de opbrengst van de panelen niet uit of u de stroom meteen gebruikt, of dat u de stroom op het net zet. Als u de stroom meteen gebruikt, bijvoorbeeld als de wasmachine aanstaat, hoeft u die niet van het energiebedrijf in te kopen. U bespaart dus 23 cent per kWh. Als u de stroom op het net zet krijgt u precies dezelfde prijs voor die stroom u betaalt: dus 23 cent per kWh (in ieder geval als u minder dan 5000 kWh per jaar op het net zet, maar dat zal bijna altijd het geval zijn). Aan het einde van het jaar wordt de stroom die u op het net hebt gezet namelijk simpelweg afgetrokken van wat u ervan afgehaald heeft. Dus stel, u heeft 3000 kWh van het net gehaald en 500 kWh op het net gezet. Dan betaalt u voor 2500 kWh. U betaalt geen belasting over de ingekochte stroom (dat is toch zo'n 13 cent van die 23 cent per kWh). Dit heet ook wel saldering.

Meten is weten
Uw energiemeter moet dus wel kunnen meten wat er op het net wordt gezet. Er zijn veel verschillende meters in omloop. Een groot aantal daarvan is nog een zogenaamde Ferraris of draaistroommeter (met zo'n ronddraaiend wieltje). Die heeft een groot voordeel: die draait namelijk vanzelf terug als u stroom op het net zet. Er hoeft dan niets meer gemeten te worden, of gesaldeerd te worden. In het voorbeeld van hierboven is de stand op de meter na een jaar simpelweg 2500 kWh hoger dan aan het begin. Veel mensen maken er een sport van om het verbruik dan op nul te houden. U kunt deze meter lekker laten zitten als u zonnepanelen neemt. Wellicht dat de netbeheerder erop aan dringt dat u een andere meter neemt, maar u hoeft zich hier niets van aan te trekken. De netbeheerder kan u hier niet toe verplichten.

Slimme meter
Er zijn ook meters die niet meten wat er op het net wordt gezet. Als u zo'n meter heeft dan moet u een andere meter nemen. U moet zo'n meter bestellen bij, en laten installeren door de netwerkbeheerder, dus niet bij de leverancier van de panelen. Die netbeheerder zal hiervoor zo'n 70 euro in rekening brengen; dat is zo afgesproken door de netbeheerders. U krijgt dan waarschijnlijk meteen een zogenaamde 'slimme meter'. Daar is veel over te doen de laatste tijd. Het is een meter die op afstand kan worden uitgelezen door de netbeheerders. Er hoeft dan dus geen meteropnemer meer langs te komen en u hoeft ook geen meterstanden meer door te geven.

Hackers
Wellicht denkt u: handig! Maar deze meter heeft ook nadelen. Hij kan ook op afstand door het energiebedrijf uit worden gezet, of de doorlaatwaarde van de meter kan worden beperkt zodat u alleen nog maar een paar lampjes aan kan doen. Dit kunnen ze bijvoorbeeld doen als u de rekening niet betaalt. De energiebedrijven hebben aangegeven dat ze van die laatste mogelijkheid voorlopig geen gebruik gaan maken (ze zijn veel te bang om fouten te maken), maar toch is het iets om rekening mee te houden. Andere nadelen van de slimme meter liggen op het gebied van de privacy en de veiligheid. Er wordt met die meter constant, bijvoorbeeld elk kwartier, informatie over uw energieverbruik naar de netbeheerder gezonden. Als die informatie in handen van komt van onverlaten, bijvoorbeeld hackers, dan kunnen die bijvoorbeeld zien of u op vakantie bent of niet. Ook kan er iets mis gaan; uw meter kan per ongeluk op afstand uit worden gezet door het netwerkbedrijf, of expres door hackers. Als dat met miljoenen stroom- en gasmeters tegelijkertijd gebeurt heeft u voorlopig nog wel even geen energie. (Want monteurs moeten dan wellicht alle huizen langs.)

Uit zetten
Als u geen prijs stelt op al die nieuwigheden kunt u de meter 'administratief uit laten zetten', zoals dat heet. Het energiebedrijf mag de meter dan niet meer op afstand bedienen en uitlezen. Zij zijn verplicht om aan uw wens gehoor te geven. Ook kunt u hem wel aan laten staan, maar aangeven dat het bedrijf de meter niet vaker dan zes keer per jaar mag uitlezen. Het is de bedoeling dat de komende tien jaar of zo iedereen zo'n slimme meter krijgt. Dus ook als u geen zonnepanelen neemt zal er in de komende jaren iemand van de netbeheerder bij u aan de deur komen met het vriendelijke doch dringende verzoek om een nieuwe meter te laten plaatsen. U bent gewaarschuwd; u kunt die meter weigeren, ook als de netbeheerder zegt dat de huidige meter niet meer voldoet. Dan moet hij een nieuwe analoge (ouderwetse) meter aanbieden. Ook is er dus de mogelijkheid om hem wel te nemen maar hem administratief uit te laten zetten.

Installatie
Terug naar de zonnepanelen. De meeste leveranciers leveren een pakket, dat bestaat uit een aantal zonnepanelen, de montage-materialen en een zogenaamde converter. Zo'n converter is nodig om de gelijkstroom van de zonnepanelen om te zetten in wisselstroom van 230 volt. De montage-materialen zijn, zeg maar, de 'rekken' waar de panelen op komen te liggen. Die worden aan het dak vastgemaakt. De meeste mensen zullen de panelen op een schuin dak willen leggen. Als u een plat dak op het oog heeft, zullen ze toch schuin moeten komen te staan. De kosten zijn dan iets hoger, want de montage-materialen zijn uitgebreider. In theorie kunnen ze ook verticaal aan de gevel worden gehangen. Dit kan problemen opleveren; buren of de gemeenten kunnen moeilijk gaan doen. In de meeste gemeenten is waarschijnlijk geen vergunning nodig voor plaatsing van de panelen op het dak, tenzij wellicht uw huis een monument is of in een beschermd stadsgezicht ligt en u de panelen frontaal aan de voorkant wilt leggen.

Extra groep
Er wordt een gaatje in het dak gemaakt om de draden doorheen te trekken. Die draden worden vervolgens naar de meterkast getrokken. Meestal zijn de kosten van het aanleggen van de draden inbegrepen in de totale installatie-kosten, zoals die door de leverancier worden opgegeven. Alleen als uw huis hoog is en de draden een bijzonder lange afstand moeten afleggen zullen er extra kosten in rekening worden gebracht. Het wordt aangeraden om de panelen op een aparte groep in de meterkast aan te sluiten. U moet dus even nagaan of u een reserve-groep heeft, of dat u die nog moet aanleggen.  Overigens kan de stekker van de panelen ook gewoon op zolder in het stopcontact worden gestoken. Als u slechts een paar paneeltjes heeft is dit een reële optie.

Hijskraan
In ieder geval moet u rekening houden met de kosten van een nieuwe meter en mogelijk met die van het plaatsen van een extra groep. Dit zijn kosten die over het algemeen niet inbegrepen zijn bij de installatiekosten, zoals die door de aanbieders worden genoemd. De Vereniging Eigen Huis, die nu zonnepanelen aanbiedt, zegt echter dat de aanleg van een extra groep inbegrepen is in de kosten. Daarnaast is het natuurlijk zo dat als de panelen over het dak getild moet worden met een hijskraan dit in de papieren zal gaan lopen. U doet er verder goed aan het energiebedrijf en de netbeheerder te waarschuwen als u zonnepanelen op het dak gaat schroeven. Dan weten ze alvast dat ze moeten gaan salderen als de jaarrekening wordt opgemaakt. U hoeft echter niet hun toestemming te hebben. Alles wat u in huis 'achter de meter' doet is aan u (wel veilig doen, of laten doen, natuurlijk!)

Aankoop
Blijft over de vraag waar de panelen aan te schaffen. Er zijn regelmatig aanbiedingen en er zullen in de toekomst ook weer nieuwe aanbiedingen komen. Op dit moment kunt u zonnepanelen bestellen bij bijvoorbeeld Eneco, de Vereniging Eigen Huis (VEH) en bij Nuon. Verder heeft 'Wij willen zon' van de stichting Urgenda, weer een nieuwe actie, na een eerdere actie die vorig jaar zijn beslag kreeg. In Naaldwijk zit trouwens een leverancier en installateur van zonnepanelen SolarNRG, die een heel uitgebreid assortiment heeft. U leert al veel over de mogelijkheden en kosten door een beetje op hun site rond te snuffelen.

Opties
'Wij willen zon' is op dit moment in financiële zin de aantrekkelijkste optie. Hier moet u echter wel zelf voor de installateur zorgen. Dat is niet het geval bij de VEH. Het rendement van die laatste actie is ook prima. En u kunt ervan uitgaan dat de panelen, als u die bij de VEH bestelt, op vakkundige geïnstalleerd zullen worden, dat de organisatie klaar staat voor vragen en ook te hulp schiet als er iets tijdens of na de installatie niet goed gaat, vooral natuurlijk als u lid bent. U hoeft echter geen lid te zijn om de zonnepanelen te kunnen bestellen. Er is recentelijk een eerste ronde gehouden en nu kunt u zich inschrijven voor een tweede ronde. Wel heeft de organisatie weinig ervaring met het verstouwen van een groot aantal aanvragen, en dit heeft tot wat administratieve problemen geleid in het begin, zo lijkt het. Maar wellicht gaat dat allengs beter.

Rendement berekenen
Er zijn verschillende manieren om het rendement te berekenen. De simpelste is de manier waarop we het hierboven deden. U rekent uit wat de jaarlijkse opbrengsten zijn. Als u de investeringskosten deelt door deze jaarlijkse opbrengsten weet u in hoeveel jaar de panelen zich hebben terugverdiend. Alles wat u daarna opwekt is pure winst. In de toekomst zullen er echter mogelijk ook nog kosten zijn en daar houdt deze methode geen rekening mee. Zo zal de converter waarschijnlijk maar zo'n tien tot vijftien jaar meegaan en zo'n ding kan toch wel enkele honderden euro's kosten als u die los moet kopen. Ze schijnen steeds goedkoper te worden, maar nu zijn losse converters nog best wel duur.

Netto-contante waarde
Een betere methode is dan om de netto-contante waarde te berekenen. Dan haalt u alle opbrengsten en kosten in de toekomst als het ware 'naar het nu', met behulp van een bepaalde rekenrente. Voor die rekenrente wordt dan vaak de rente op een spaarrekening genomen. Als de netto contante waarde positief is dan levert de investering meer op dan een spaarrekening en als die negatief is minder. Een nog betere, maar ook ingewikkelder methode is het berekenen van de interne rentevoet. Dat is, zeg maar, het rendement op de panelen uitgedrukt in een percentage. We zullen hier niet op die verschillende methoden ingaan, maar wel is het goed te bedenken dat er in de toekomst ook nog kosten zullen zijn, zoals de kosten van een converter. U kunt die voor het gemak bij de investeringskosten nu tellen.

Risico's
Een andere grote onzekerheid is de prijs van stroom. Hoe hoger de prijs van stroom zal worden hoe meer uw panelen natuurlijk op zullen gaan leveren. De meeste aanbieders gaan ervan uit dat de stroomprijs alleen maar zal gaan stijgen, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. We gingen er ooit ook vanuit dat de huizenprijzen alleen maar zouden gaan stijgen! Bij de berekeningen hieronder is de prijs gelijk gehouden.
Een andere grote onzekerheid is wat er gebeurt bij een verhuizing. Krijgt u dan de resterende waarde van de panelen terug? Het is nu nog volstrekt niet duidelijk of kopers in de toekomst extra willen betalen voor zonnepanelen op het dak en hoeveel dan. Dat zal trouwens nooit echt goed vast te stellen zijn, want net als met de keuken valt de waarde van die panelen in de toekomst weg in de totaalprijs van het huis. Het kan echter natuurlijk nooit kwaad om als verkoper van een huis te wijzen op de lagere energierekening die het gevolg is van de panelen op het dak. U zou de panelen in theorie mee kunnen nemen naar het nieuwe huis, maar dat is wellicht niet zo praktisch. En u kunt, als u dat niet doet, in ieder geval denken: 'ik laat een duurzaam huis achter voor de volgende bewoners en ik heb iets voor het klimaat gedaan'. Maar als u nu al weet dat u niet lang meer in uw huidige huis blijft wonen dan is het niet zo zinvol om zonnepanelen op het dak te schroeven

Niet naar Nuon of Eneco
Hier nog een vergelijking van de kosten en opbrengsten van vier verschillende pakketten. U moet dus niet bij Nuon of Eneco zijn. Het hoogste rendement krijgt u bij de VEH en bij 'Wij willen zon'. Bij die laatste moet u echter wel zelf voor een installateur zorgen.

Verschillende zonne-energie aanbiedingen op een rijtje*
 
eenheid
Vereniging Eigen huis Nuon Eneco Wij willen zon
Investering** euro 4150 4495 4800 2250
Vermogen van de installatie in wattpiek wattpiek 1500 1080 1250 1410
Kosten omvormer na twaalf jaar euro 500 500 500 500
Kosten installatie euro 0 1000 0 1000
Kosten meterkast*** euro 72 220 220 220
Netto contante waarde euro 835 -2173 -865 1262
Interne rentevoet procenten 5% -1% 1% 6%

* We houden geen rekening met eventuele subsidies
** Soms zijn de kosten van installatie inbegrepen in de totaalprijs en soms niet. In dat laatste geval hebben we 1000 euro aan installatiekosten gerekend.
*** Bij alle vier is verondersteld dat er een nieuwe meter moet komen van 72 euro. Bij Nuon, Eneco en Wij willen zon is daarbij 150 euro aan kosten gerekend voor het maken van een extra groep. De VEH bevestigde tegen ons dat zij dat standaard doen als dat nodig is.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn