Energiegeschiedenis: Eneco moest aan vooravond van verkoop duurzame kennis verwerven

27 augustus 2013 - Mooi historisch document uit 2007 vonden we in het archief van de gemeente Dan Haag: "Op 11 december 2007 heeft het college college van burgemeester en wethouders ingestemd met het besluit tot voorbereiding van de verkoop van de aandelen in het handelsbedrijf van ENECO". Hadden ze toen doorgezet dan waren de aandeelhouders nu miljarden rijker geweest dan ze nu ooit zullen zijn.

Uitsluitend duurzame productie
Eerder, in 2001, was al besloten om heel het bedrijf te verkopen, inclusief netwerkbedrijf, zo staat in de brief  (zie beneden). Dat werd echter op een gegeven moment onmogelijk gemaakt door bemoeienis van de Tweede Kamer met het laissez-faire beleid van toenmalig minister voor Economische Zaken Annemarie Jorritsma. Interessant aan het stuk is ook dat Eneco van de aandeelhouders een duurzaam energiebedrijf moet worden. Eneco moet "uitsluitend investeren in duurzame productie-capaciteit met als doel al haar afnemers gegarandeerd van groene stroom te kunnen voorzien."

Bron van alle kwaad
Ander interessant punt is dat Eneco samenwerking moet zoeken met partners, zo is te lezen in de brief.  De bedoeling hiervan is om risico te delen maar vooral om "versneld kennis en vaardigheden  op te doen op het gebied van duurzaam". Dit zinnetje staat waarschijnlijk aan de oorsprong van veel van de samenwerkingsverbanden, die later zo jammerlijke mislukte, zoals die met Greenchoice, die met SEQ inzake de ZEPP, de aardwarmte-centrale in Den Haag en die voor de verbouw van jatropha in Afrika.

Waarde
Het is B. Klaversteijn die ons op de brief wees. Klaversteijn stond samen met drie anderen aan de basis van Zepp, een centrale die allerlei duurzame voordelen zou bieden maar die niet tot stand is gekomen. Hij deed vrijdag een doekje open over het handelen van Eneco inzake deze centrale. Al jaren lopen er procedures over. Klaversteijn denkt dat Eneco ging investeren in projecten als Zepp om de waarde van het bedrijf tijdelijk op te krikken. Later in de brief staat namelijk dat Eneco de waarde van het bedrijf denkt te vergroten door te investeren in productiecapaciteit. Dit zou dan tot een hogere prijs voor het bedrijf bij verkoop moeten leiden.

Einde
Toen de aandeelhouders besloten af te zien van verkoop van Eneco was er geen reden meer voor het bedrijf om nog veel te investeren in al die samenwerkingen, letterlijk en figuurlijk. Ze werden aan hun  lot overgelaten, er werden niet zo'n slimme mensen op gezet, ze werden stopgezet of er werd nauwelijks meer naar omgekeken. Hierdoor mislukten die projecten, zo is de theorie van Klaversteijn. Overigens is het nu zo dat Eneco de eigen groene strategie inzet als een argument tegen een toekomstige verkoop van Eneco. Bij een verkoop aan een groot energiebedrijf zou niet gewaarborgd zijn dat Eneco uitvoering kan blijven geven aan die groene strategie.

------------------------

Hier de brief:

[AANHEF]

Onderwerp
besluit tot voorbereiding verkoop aandelen in het handelsbedrijf van ENECO NV

Op 11 december 2007 heeft het college van burgemeester en wethouders ingestemd met het besluit tot voorbereiding van de verkoop van de aandelen in het handelsbedrijf van ENECO NV. Hierna treft u de overwegingen aan die hebben geleid tot dit besluit. Het streven van het college is om voor het einde van deze raadsperiode een definitief besluit te nemen.

Inleiding
In 2001 heeft de gemeente Den Haag besloten tot privatisering van ENECO NV (RIS 085581) en, tezamen met de overige aandeelhouders, een verkoopproces van de integrale onderneming te starten. Aan dit besluit lag de visie ten grondslag dat ENECO als stand-alone onderneming te klein zou zijn in een geliberaliseerde markt. Mede gelet op het feit dat publieke belangen voldoende gewaarborgd werden geacht via wet- en regelgeving, werd voor gemeentelijke aandeelhouders van een onderneming in een vrije, competitieve markt, geen rol meer gezien.

De verkoop van het integrale bedrijf kon tot op heden niet worden geëffectueerd, omdat het Rijk de privatisering van de energiebedrijven aan banden heeft gelegd. Inmiddels is eind 2006 de Wet
Onafhankelijk Netbeheer (WON) in werking getreden die de energiebedrijven onder meer verplicht
uiterlijk 1 januari 2011 te splitsen in een netwerkbedrijf enerzijds en een handelsbedrijf anderzijds.
Publieke aandeelhouders mogen hun aandelen in het netwerkbedrijf niet vervreemden, maar staan vrij om hun aandelen in het handelsbedrijf te verkopen.

Gelet op deze ontwikkeling hebben de aandeelhouders van ENECO NV (waarvan de grootste zijn verenigd in een aandeelhouderscommissie, AHC) zich te beraden op hun standpunt uit 2001. Daarbij is ook de nieuwe strategie van ENECO NV betrokken, die zeer recentelijk aan de AHC is gepresenteerd.


Uitkomsten van de strategieherijking
ENECO houdt rekening met de realiteit van splitsing van de onderneming in een netbedrijf en een commercieel bedrijf. Op hoofdlijnen betekent dit dat het eigendom van de netten (gas, warmte, elektriciteit) evenals het beheer ervan wordt ondergebracht in het netbedrijf.1 De productie en leveringsactiviteiten worden ondergebracht in een commercieel bedrijf. Aandeelhouders worden uiterlijk per 1 januari 2011 volledig eigenaar van beide bedrijven.

Samengevat is de nieuwe strategie van ENECO NV in drie onderdelen te verdelen:
1. wat ENECO al doet, beter gaan doen. Door efficiencyverbetering van de bestaande operaties is de komende jaren nog een aanzienlijke waarde te creëren voor de aandeelhouders;
2 afmaken waarmee ENECO al begonnen is. Dat wil zeggen ENECO minder afhankelijk maken van derden bij het inkopen van gas en elektriciteit;
3. ENECO’s nadeel (een tekort aan eigen productie) omzetten in een voordeel door te
investeren in productie, en dan uitsluitend in duurzame productie met als uiteindelijk doel al haar
afnemers gegarandeerd van groene stroom te kunnen voorzien.

De jaarlijkse investeringen nodig om de strategie uit te voeren betekenen een verviervoudiging ten opzichte van nu. Dit is inclusief de wettelijk verplichte activiteiten, zoals de uitrol van de slimme meter en de introductie van het nieuwe marktmodel. Voor het overige is de toename vooral toe te schrijven aan investeringen in windparken. Voor deze strategie acht ENECO geen fusie nodig met een groot (internationaal) energiebedrijf. Op onderdelen zal wel (project) samenwerking worden gezocht met (veelal kleinere) specialistische spelers. Het gaat dan om competentieallianties, of om allianties om het risico te delen. In essentie is ENECO van oordeel de strategie zelf te kunnen realiseren. Daarbij is het wel noodzakelijk dat ENECO versneld kennis en vaardigheden moet opbouwen op het gebied van duurzaam.
Om dit volledige investeringsprogramma te kunnen uitvoeren en tegelijk te kunnen blijven voldoen aan de statutaire afspraak minimaal 50% van het netto resultaat als dividend uit te keren zal ENECO met name in 2009 en 2010 geldleningen moeten aantrekken. Naar de mening van ENECO zal deze financiering geen negatief effect hebben op de aandeelhouderswaarde bij een eventuele verkoop.


Beoordelingscriteria vanuit het perspectief van de aandeelhouder
Het vaststellen van de strategie is de bevoegdheid van de Raad van Commissarissen (RvC) en niet van de aandeelhouders. De te kiezen strategie kan echter consequenties hebben voor de keuze aandeelhouder te blijven en voor hoe lang. Aandeelhouders in ENECO hebben te maken met financiële belangen, maar hebben daarnaast ook rekening te houden met de gevolgen van de strategie voor de energievoorziening, het milieu, de werkgelegenheid en mogelijk ook lokale belangen (sponsoring, etc). Deze punten spelen mee in de afweging om al dan niet aandeelhouder te blijven in ENECO NV:
Ongestoorde energievoorziening
Een ongestoorde energievoorziening is van nationaal belang. Om dat belang te borgen is er wet- en
regelgeving en zijn er toezichthouders om toe te zien op de naleving hiervan. ENECO houdt in zijn plannen rekening met de wettelijke plichten (o.m. het groepsverbod, uitrol slimme meters, overdracht van beheer van de hoogspanningsnetten, invoeren van een nieuw marktmodel). De wetgever en de DTe houden hier toezicht op. Op dit terrein hebben aandeelhouders noch lokale overheden een rol van betekenis.
1 Splitsing van ENECO in twee volledig gescheiden bedrijven op eigendomsniveau kan leiden tot schade claims onder de Cross Border Lease contracten. Daarom is ENECO wel een juridische procedure gestart tegen de Staat. ENECO heeft de AHC toegezegd dat deze juridische procedure de implementatie van het groepsverbod niet in de weg zal staan.

Het financiële belang
Bij veel gemeenten vormt het jaarlijkse dividend van ENECO Holding een belangrijke bron van inkomsten. Voor Den Haag is dit jaarlijks ca. € 25 mln voor het gehele bedrijf. ENECO streeft bij uitvoering van de strategie ernaar de dividendstroom tot 2012 ongeveer op het uitkeringsniveau van 2006 te houden. Wel zal de onzekerheid over de dividendstroom toenemen omdat een steeds groter deel van de winst moet worden opgebracht door het commerciële bedrijf, waar sprake is van substantiële investeringen (zonder 100% garantie over het rendement) en marktwerking.
Verder heeft ENECO berekend dat de aandeelhouderswaarde tot 2012 substantieel kan toenemen.
Deze waardetoename zit vooral in meer bezittingen (gascentrales en windparken ed.) en niet in hogere winsten en kan alleen gerealiseerd worden bij verkoop van het bedrijf (na splitsing).
Bij een eventuele verkoop van het handelsbedrijf resteert nog een jaarlijkse dividend uitkering vanuit het netbedrijf. Deze zal worden beïnvloed door het tarievenbeleid dat valt onder het toezicht van DTe. Op basis van de huidige prognoses van ENECO lijkt een daling van het dividend uit het netwerkbedrijf reëel. Verkoop van het netbedrijf aan niet-overheden is wettelijk niet mogelijk.

Milieubeleid
Het Rijk streeft naar verduurzaming van de energievoorziening en naar energiebesparing. ENECO’s
plannen voldoen ruimschoots aan de doelstelling van Europa voor verduurzaming van de productie.
De bouw van de gasgestookte centrale ENECOGEN in Europoort zal, al het overige gelijkblijvend,
overigens wel leiden tot meer CO2-uitstoot in de regio Rijnmond.

Werkgelegenheid
ENECO verwacht dat de directe effecten van de splitsing op de werkgelegenheid beperkt zullen zijn. Op een aantal locaties kunnen wel huisvestingsprobleem ontstaan, die mogelijk leiden tot gedwongen verhuizing en effecten op de lokale werkgelegenheid. De toekomstige werkgelegenheid in algemene zin hangt af van het succes van de strategie van ENECO.

Lokale belangen
ENECO werkt - boven op de wettelijke verplichtingen - samen met alle lokale overheden op het gebied van openbare orde en veiligheid (bijvoorbeeld het oprollen van hennepplantages) en sociaal beleid (schuldsanering, afsluitbeleid). Daar komt volgens de huidige plannen geen verandering in. ENECO wil zich ook lokaal en regionaal blijven focussen.


Conclusie AHC
Aandeelhouderschap en bedrijfsvoering/strategiekeuze staan niet los van elkaar. Weliswaar besluiten
aandeelhouders (van ENECO) niet over de strategie, de koers die de onderneming kiest is wel van invloed op de vraag of de aandeelhouder, aandeelhouder wil blijven. Toen duidelijk werd dat de energiemarkt (in 2001) volledig zou liberaliseren en commercialiseren waren de aandeelhouders ENECO ervan overtuigd geen rol noch een toegevoegde waarde te hebben als aandeelhouder van een onderneming in een vrije, competitieve markt. In die periode was er geen sprake van splitsing van de energiebedrijven, zodat de voorgenomen vervreemding de gehele organisatie betrof. Latere wet- en regelgeving en gewijzigde maatschappelijke opvattingen hebben de uitvoering van dat voornemen gecompliceerd. De vraag blijft of met het houden van de aandelen in een (commercieel) productie en leveringsbedrijf invulling gegeven wordt aan enig publiek belang en of het aandeelhouderschap een meerwaarde heeft voor het borgen van het maatschappelijk belang van een betrouwbare en betaalbare energievoorziening. De AHC concludeert van niet. Een betrouwbare en betaalbare energievoorziening wordt gezien als een nationaal belang, dat wordt geregeld in landelijke wet- en regelgeving en toezichthouders die de naleving van de regels bewaken.

Sinds de liberalisering is het risicoprofiel van de energiebedrijven toegenomen. Vooral wat betreft de commerciële activiteiten is sprake van steeds meer concurrentie. De concurrentie op de energiemarkt zal de komende jaren alleen maar verder toenemen. Boven op de algemene risico’s die samenhangen met de liberalisering van de energiemarkten noemt ENECO ook enkele specifieke risico’s t.a.v de duurzame strategie. De toepassing van vormen van duurzame energieontwikkeling is zeer afhankelijk van wet en regelgeving en overheidssubsidies. Ook speelt de overheid een grote rol waar het de mogelijkheid betreft om windparken in de Noordzee te plaatsen (recent zijn meerdere locaties afgewezen vanwege risico’s voor de scheepvaart). Verder moet ENECO voldoende eigen expertise opbouwen. De risico’s van het netbedrijf zijn minder omdat daar sprake is van een door de overheid gereguleerde markt met door de overheid vastgestelde tarieven. De strategieherijking brengt daar geen verandering in, ook al zullen de meeste publieke aandeelhouders vanuit hun positie als lokale overheid sympathiek staan tegenover de plannen tot verduurzaming. Dit alles
brengt de leden van de AHC tot het oordeel dat verkoop van de aandelen in het handelsbedrijf van ENECO nog steeds de voorkeur heeft.

Vervolgtraject
ENECO en de AHC hebben afgesproken de komende periode in goed overleg de splitsing en het mogelijk uittreden van de huidige aandeelhouder uit de niet-gereguleerde activiteiten van ENECO (handelsbedrijf) voor te bereiden. Hierbij zullen alle elementen van waardecreatie enz. worden meegewogen. Een afweging zal in elk geval zijn dat de verkoopwaarde minimaal gelijk is aan het gekapitaliseerde dividend. Een definitief voorstel zal voor het einde van deze raadsperiode aan u worden toegezonden.

Het college van burgemeester en wethouders,
de secretaris, de burgemeester,
mw. A.W.H. Bertram W.J. Deetman

Einde brief.

-----------------------------

Copyright © Energieenwater.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn