Negatieve prijzen brengen risico's met zich mee voor eigenaren duurzame installaties

25 juni 2013 - Vorige week zondag waren de stroomprijzen in de landen om ons heen sterk negatief. Dat wil zeggen dat bedrijven geld toe krijgen als ze stroom afnemen. In Nederland waren ze nog wel positief, mogelijk als gevolg van de beperkte importcapaciteit. De negatieve prijzen brengen grote risico's met zich mee. Want straks moeten eigenaren van kleinere windmolenparken veel geld gaan betalen om hun stroom kwijt te kunnen.

Binnenlopen
Elektriciteitsprijzen zaterdag voor levering op maandag waren - 40,99 euro per MWh in België en Frankrijk en - 3,33 euro in Duitsland. In Nederland waren ze met 36,16 euro per MWh vrij normaal. De negatieve prijzen zijn het gevolg van een groot aanbod aan wind- en zonne-energie en een lage vraag door het milde weer en omdat het zondag was.

Inflexibel
Wat meespeelt is dat waterkracht- en kerncentrales, waar ze er in Frankrijk veel van hebben, niet één-twee-drie uitgezet kunnen worden. Ook het uitzetten van kolencentrales levert grote verliezen op en zal daarom niet snel gebeuren. Het is inflexibele opwekking, zoals de APX-beurs dat noemt. De APX bracht een verklaring uit over de negatieve prijzen. 'Since the producers cannot stop and restart non-flexible generation plants in the short term, they have to keep them producing even during hours were the demand is low.'

Onderzoek
Producenten en leveranciers doen elke dag biedingen voor de volgende dag. Bijvoorbeeld: 'Bij een prijs van 10 euro of hoger biedt ik 40 MW aan.' De biedingen zijn blijkbaar zo dat er ook stroom aangeboden wordt als de prijzen sterk negatief zijn. De vraag is dan extra groot, zodat er mogelijk alleen een evenwicht bij negatieve prijzen tot stand komt. Alleen als de prijzen onder de 150 euro per MWh komen vindt er een nieuwe veiling plaats, zo stelt de APX. De prijzen worden per uur vastgesteld. Bovengenoemde bedragen zijn gemiddelden over de dag.

Onderzoek
Energiebedrijven met centrales die wel afgeschakeld kunnen worden, zoals gasgestookte centrales, lopen binnen. Die kunnen hun centrale uitzetten en de stroom die ze op die dag aan klanten moeten leveren inkopen op de beurzen, waarbij ze er dus een zak met geld bij krijgen. De APX gaat onderzoek naar het gebeuren doen, maar wijst er alvast op dat alle procedures gewerkt hebben zoals ze moesten werken. Zo werd er, als de prijs lager was dan -150 euro per MWh een nieuwe ronde gehouden.

Aan/uit-knop
Maar de negatieve prijzen leveren risico's op, zo vindt directeur Jos Bijkersma van Grunneger Power, die gewerkt heeft in de energiehandel. Er wordt nog onvoldoende rekening gehouden met de mogelijkheid van negatieve prijzen. Die kunnen ertoe leiden dat een producent ineens geld moet betalen om zijn stroom kwijt te kunnen. Het kan lastig zijn voor eigenaren van wind- en zonnestroom-installaties om hun installatie op afstand uit te zetten, als de prijzen negatief worden. Als hun prijzen contractueel gekoppeld zijn aan prijzen op de beurs moeten ze bijbetalen.

Aan/uit knop
In Duitsland krijgen producenten van duurzame stroom een gegarandeerde prijs. In Nederland niet. Er is wel subsidie maar die is gemaximeerd, op bijvoorbeeld 40 euro per kWh. Als de prijs dan lager wordt dan - 40 euro moet de producent geld bijleggen. Als producenten hun installatie makkelijk uit kunnen zetten dan kunnen ze biedingen inbrengen die eruit bestaan dat er alleen stroom geleverd wordt als de prijs boven een bepaald niveau, bijvoorbeeld -40, is. Als er een sterk negatieve prijs uit de veiling komt rollen hoeven ze hun installaties niet aan te zetten.

Congestie
Een andere optie is om negatieve prijzen simpelweg te verbieden. Dan is er mogelijk niet altijd evenwicht. Bij een prijs van nul kan er dan een overschot zijn, zoals vorige week zondag zou zijn geweest. Een mogelijkheid is dat dan de landelijke netbeheerder ingrijpt door producenten van stroom te dwingen om af te schakelen. Die kunnen daar een vergoeding voor krijgen. Het wordt dan in feite congestiemanagement, zoals we dat in Nederland ook kennen. Omdat het aanbod groter is dan de vraag zou het net overbelast raken als je niets doet.

Miljoenen
Vraag is dan wie je afschakelt. In het Nederlandse stelsel zijn dat de vieze centrales. In Groot-Brittannië schijnt het andersom te zijn. Daar hebben eigenaren van windmolenparken miljoenen gekregen van netbeheerder National Grid om hun centrales uit te zetten, zo zegt Bijkersma. Zo verdiende EDF met een park in Schotland zo'n 3 ton. Er werd 90 pond per MWh betaald terwijl de marktprijs 50 pond was. De prijs voor afschakeling zou eigenlijk niet hoger moeten zijn dan de marktprijs. Een regel waarbij producenten van windstroom afschakelen kan echter weer in tegenspraak zijn met de Nederlandse regel om duurzame energie voorrang op het net te geven.

Minimumprijs
Het verbieden van negatieve prijzen lijkt echter een niet heel wenselijke oplossing te zijn, omdat je dan het marktmechanisme buiten spel zet. Eigenaren van centrales moeten maar voelen dat ze in het recente verleden massaal verkeerde keuzes hebben gemaakt door te investeren in de bouw van nieuwe centrales. Een betere optie is derhalve dat er iets gedaan wordt aan de contracten die duurzame stroomproducenten afsluiten. Zo kunnen er clausules in de contracten gebracht worden die stellen dat de prijs van de beurs gevolgd wordt met een bepaald minimum, bijvoorbeeld nul of -40 euro. Het risico wordt op die manier bij de afnemer gelegd.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn