CO2-compensatie (1) - Door falende techniek komt nadruk weer meer op gedrag te liggen

12 juni 2013 - Vroeger heette verduurzaming milieubeleid en bestond dat beleid vooral uit het opleggen van verplichtingen. Met de opkomst van het begrip verduurzaming raakte de opvatting in zwang dat zorg voor het milieu ook leuk moet zijn, en kansen biedt. De focus was gericht op nieuwe technieken die ons in staat stellen om duurzaam te leven, zonder dat er veel  aan conform hoeft te worden ingeleverd.  Daar komen we nu echter van terug.

Teleur
De ene veelbelovende techniek na de ander stelt teleur; nadelen komen aan het licht, die de initiatiefnemers in hun enthousiasme en de media in het begin niet zagen. De elektrische auto brengt ons niet verder dan de grens, aardwarmte-centrales liggen stil, onder meer door schmoo (een soort prut rond het uiteinde van de pijp), vergistingsinstallaties door de hoge prijzen van biomassa en HRe-ketels produceren teveel lawaai. Om over problemen met warmtepompen nog maar niet te spreken. We komen daarom enigszins terug van ons geloof in techniek. Er komt meer aandacht voor gedrag en energiebesparing. Niet voor niets heeft D66 net een initiatiefwetsvoorstel voor energiebesparing ingediend.

Techniek
We moeten toch ons gedrag gaan aanpassen; daar komt het op neer. Maar we vinden het niet zo erg meer. We doen dat nu in tegenstelling tot vroeger vrijwillig. De overheidsslogan 'Een goed milieu begint bij jezelf' heeft zijn sporen achtergelaten. En we doen het in kleine stapjes. Niet alleen de verwarming een graadje lager zetten en uitzetten een uur voordat we naar bed gaan of weg gaan. Maar ook minder eten kopen, minder vlees eten, sowieso minder eten, minder vliegen, minder autorijden, meer fietsen, meer bewegen, minder ver op vakantie gaan, meer duurzame producten kopen, ook als ze wet duurder zijn, minder plastic rotzooi gebruiken, etc.

Compensatie
In zekere mate zullen we echter blijven vervuilen. De verwarming zal in de winter altijd aanstaan en het zal nog heel lang duren voordat de warmte geheel duurzaam is opgewekt. En de meeste mensen doen liever ook geen afstand van hun auto. Het leven moet nog steeds wel een beetje leuk blijven en al te grote stappen richting duurzaamheid zouden ons leven teveel op de kop zetten. Wat overblijft is dan de mogelijkheid om de vervuiling die we veroorzaken te compenseren met dingen die goed zijn voor het milieu.

Paddenstoelen
Dat kan dan bijvoorbeeld door te investeren in organisaties die bossen aanleggen of ze in stand houden of door geld te geven aan organisaties die duurzame energie-projecten opzetten, meestal in arme landen. Een paar jaar geleden was CO2-compensatie echt booming. Bedrijven, gemeenten en andere organisaties wilden de eigen uitstoot of de uitstoot die gepaard gaat met de productie of consumptie van hun producten gaan compenseren en talrijke bedrijven sprongen in dit gat in de markt om ze daarbij te helpen. Klimaatfondsen schoten als paddenstoelen uit de grond.

Nep
Die hoogtij-dagen zijn een beetje voorbij. Bedrijven zijn nog steeds bezig met het klimaat maar op een meer fundamentele wijze. Ze proberen de daadwerkelijke uitstoot te verminderen. Het woord CO2-compensatie heeft een wat negatieve lading gekregen. Mensen vinden het nep, ze twijfelen aan het nut van de projecten die opgezet worden en de termen 'aflaat' en 'afkoop' vallen veel in dit verband. Mensen die hun CO2-uitstoot compenseren willen hun slechte geweten op een makkelijke manier afkopen, zoals je vroeger vergeving voor je zonden kreeg door even te biecht te gaan in de kerk en zoals we ons schuldgevoel over armoede in de Derde Wereld afkopen door een girootje over te maken, zo wordt gedacht.

Teakhout
De negatieve lading is verder gevoed door schandalen in het recente verleden rondom teakhout-plantages in Zuid-Amerika. Een paar weken geleden nog is een Rotterdammer veroordeeld tot betaling van 280.000 euro aan de staat. Dit bedrag had hij van mensen ontfutseld via bedrijven als Green Support Nederland en Forrest Trading. Hij zou het beleggen in teakhoutplantages in Costa Rica maar haalde het geld linea recta van de rekening waarop het gestort werd. Ook verkochten verzekeraars als Ohra beleggingspolissen, waarbij geld in teakhoutplantages werd gestoken. De klanten werden daarbij veel te hoge rendementen voorgespiegeld. Dat had niet zoveel met CO2 te maken, maar bosprojecten zijn er wel in een negatief daglicht door komen te staan.

Kind in badwater
Toch is al die scepsis niet helemaal terecht. Er is niets mis met het opzetten van projecten die goed zijn voor het milieu, zoals projecten om bossen aan te leggen of in stand te houden, of om duurzame energie-projecten in het buitenland op te zetten. We moeten in onze verontwaardiging over een paar projecten die mis zijn gelopen niet ineens denken dat we geen goed meer kunnen doen in de wereld. CO2-compensatie afdoen als een aflaat is ook erg makkelijk. Iedereen doet in zijn eigen omgeving soms goede dingen en soms slechte dingen en het is niet gezegd dat we die goede dingen alleen maar doen om het geweten dat bezoedeld is geraakt door die andere zaken te sussen.

Ludiek
Het maken van de link met CO2-vervuilende projecten maakt het allemaal wat ludieker. We moeten het niet te serieus nemen. We kunnen er vrijwillig voor kiezen omdat het ons stimuleert om inderdaad wat te doen voor het milieu; het maakt ons ervan bewust dat de dingen die we doen inderdaad niet altijd even goed zijn voor het milieu en het is inderdaad een stimulans om toch wat minder vervuilende activiteiten te gaan ondernemen, al is het maar om het geld voor de klimaatfondsen uit te sparen. Dat laatste moeten we dan ook maar wel gaan doen; dat is belangrijk. Belangrijker nog is dat bedrijven hun CO2-uitstoot daadwerkelijk naar beneden brengen.

Vervolg: CO2-compensatie (2) - Een woud aan initiatieven en standaarden houden ons op het klimaatneutrale pad

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn