Energiewende I: De reis kan weerbarstig zijn, zelfs als het doel bekend is

8 april 2013 - Duitsland is bezig met een redelijk succesvolle transitie naar een duurzame energie-huishouding. In Nederland wil het nog niet zo vlotten, met onze schamele 4% duurzame energie. Wat kunnen we leren van de Duitsers? Dat was de belangrijkste vraag vorige donderdag tijdens een uitgebreide hoorzitting in de Tweede Kamer.

Standaardverhaal
Directeur Lex Hartman van Tennet bracht het standaardverhaal van de gevestigde orde te berde. Er zijn twee belangrijke ontwikkelingen geweest: de vondst van schaliegas in de Verenigde staten en de Energiewende. Volgens Hartman is er écht een Energiewende gaande. "De aanwas van groene energie heeft een enorm tempo." Dat heeft volgens hem de markt verstoord. Zo waren er in december negatieve prijzen voor stroom.

 Tempo
Volgens Hartman is meer internationale afstemming nodig; op het gebied van de markt en van de nationale doelstellingen. Het bekende verhaal. "We moeten tempo maken. De discussie over capaciteitsmarkt gaat sneller dan we denken." [Dat is het geven van een subsidie aan eigenaren van fossiele centrales voor het beschikbaar houden van capaciteit, red.]

Belegen
Directeur Bert den Ouden van de APX noemt net als Hartman de vondst van veel schaliegas in de Verenigde Staten als een factor die de markt veranderd heeft. Kolen die voor de Verenigde Staten bedoeld waren worden nu gedumpt in Europa, wat de prijs van kolen heeft gedrukt. Een tweede factor die van belang is volgens Den Ouden is de Energiewende. Den Ouden merkt op dat de verschillen tussen de stroomprijzen in Nederland en Duitsland oplopen. Oorzaken zijn volgens hem de vondst van schaliegas en de gesubsidieerde duurzame stroom in Duitsland. De tijd dat de prijzen in Nederland en Duitsland hetzelfde zijn is gedaald naar nog maar 5%.

[Het lijkt erop dat de impact van dit schaliegas wordt overdreven. Kolen zijn niet veel goedkoper dan ze voor de kortstondige prijshike van een paar jaar geleden zijn geweest. Daarbij is de gasprijs in Europa niet gedaald. Het ligt voor de hand dat door concurrentie tussen kolen en gas die dan ook zou dalen. De relatief hoge gasprijs is dan de oorzaak van de stilstaande gascentrales en niet zozeer de winning van schaliegas aan de andere kant van de plas. Die sticky gasprijs kan weer veroorzaakt zijn door de dominantie van grote gasbedrijven als Gasterra en Gazprom.]

Jong van geest
Den Ouden zit een beetje tussen de nieuwe en oude wereld in. Hij is nog jong genoeg van geest om oog te hebben voor de mogelijkheid dat decentrale en duurzame energie de markt radicaal zullen veranderen.

Weerbarstig
Directeur ondernemingsstrategie Hans Coenen van de Gasunie had een interessanter, moderner verhaal. Het doel van de Duitse regering was afscheid nemen van kernenergie en vergroening van de energievoorziening. "De reis kan weerbarstig zijn, zelfs als het doel bekend is", zo zei Coenen. "Er moet op elk moment voldoende capaciteit zijn voor de piek van de vraag naar stroom. Dat betekent volgens hem twee zaken: 1) Denken vanuit het gehele energiesysteem en 2) Je kunt niet om gas heen.

Cliché
Remkok Bos van de ACM (NMA) kwam weer met het cliché dat het creëren van één Europese energiemarkt allerlei voordelen heeft. Hij zei niet welke voordelen dan wel. Een nadeel van de huidige constellatie is volgens hem dat duurzame energie 'buiten de markt' wordt gehouden.
[Hier zit mogelijk wat in, maar niet duidelijk is wat de ACM precies bedoelt met deze opmerking, die ook in het consultatierapport over de groothandelsmarkten stond. Mogelijk zoiets als: deze sector is niet onderhevig aan de wetten van vraag en aanbod, in Duitsland en mogelijk ook in Nederland. Als Bos bedoelt dat producenten van duurzame energie contracten moeten sluiten met afnemers voordat ze hun stroom op het net kunnen zetten dan heeft hij een punt. Als hij bedoelt dat subsidies afgeschaft moet worden is zijn opmerking niet realistisch.]
Een goede CO2-prijs is volgens Bos nodig. De instelling van een capaciteitsmechanisme is een mogelijkheid, maar het moet geen doel op zich zijn. En "als je het doet, doe het internationaal!", aldus de NMA.

Backbone
Zoals te verwachten viel staat Wouter de Jong van Ode (Organisatie voor decentrale energie) een meer radicale verandering van het energie-systeem voor. "Er is een herordening van de markt nodig, zodat duurzame energie zonder subsidie kan." De Energiewende is goed haalbaar en betaalbaar maar een andere ordening is volgens hem nodig omdat bij duurzame energie het kapitaalbeslag vooral aan de voorkant zit. Daarna zijn de kosten zo goed als nul. 40% van de Duitsers is volgens hem prosument. Dat wordt niet onderkend. "Fossiele centrales zijn niet langer de backbone maar de backup."

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn