Terlouw: Niet de techniek en niet de economie maar de politiek is het probleem bij transitie naar duurzame samenleving

24 maart 2013 - Niet de techniek en ook niet de economie (kosten) zijn onoverkomelijke problemen voor een transitie naar een duurzame samenleving; het is de politiek. "Die is niet in staat te doen wat die moet doen", zo zei Jan Terlouw tijdens de All Energie Day, die vrijdag in Rijswijk plaatsvond. Het was een dag waarop energiebedrijven en studenten elkaar konden ontmoeten.

Niets bijzonder
"Conjuncturele golven zijn niets bijzonder. Er zijn geijkte instrumenten om de crisis te lijf te gaan, aangereikt door Keynes. Doordat de crisis zo diep is gaan we steeds meer overeenkomsten zien met die van de jaren dertig van de vorige eeuw. Die begon, net als de huidige, met een bankencrisis. Op 20 oktober 1929 stortten de beurzen in. Net als toen geloven politici dat een betere controle van banken de oplossing is. En net als toen wil men de crisis te lijf gaan met economische groei. Altijd hetzelfde medicijn: herstel van de groei."

Prijs van de aarde
De huidige economische crisis heeft volgens Terlouw veel gemeen met die van de jaren dertig. Maar er zijn ook verschillen tussen toen en nu: "In tegenstelling tot toen vragen we nu meer van de aarde dan die kan leveren. Dan gaan de prijzen omhoog. Dat weet iedereen. De prijzen van grondstoffen en voedsel stijgen. Wij merken dat nog niet zo, maar de armen wel. Dit slaat altijd als eerste neer op de armen."

Gaatje in Mars
"Is de spanning tussen economie en ecologie oplosbaar? Als natuurkundige zeg ik ja. Er is geen energieprobleem. De energie van de zon is gelijk aan die van 10 miljoen vaten olie per seconde, per aardbewoner. Niet alles bereikt de aarde natuurlijk. Maar er komt nog altijd 10.000 keer zoveel energie op de aarde binnen als we gebruiken." Is het technisch mogelijk om die om te zetten naar nuttige energie?', zo vraagt Terlouw zich af. "Natuurlijk, we boren een gaatje in Mars, we hebben hebben internet en we maken I-phones. [Hij haalt er één uit zijn binnenzak] "Wat een fantastisch ingenieus apparaat is dit", zo zegt hij oprecht met bewondering.

It's politics, stupid!
"Economisch is er een probleem maar dat is overkomelijk. Een Wereldbank-econoom stelde dat we de komende vijftien jaar ieder jaar een procentpunt aan groei moeten inleveren om om te schakelen. De kost gaat voor de baat uit. Ik denk niet eens dat het waar is als je kijkt naar wat duurzame energie aan economische activiteit oplevert. Het is de politiek. Die is niet in staat om het te doen." Terlouw verwijst naar de afgelopen klimaat-conferentie in Rio de Janeiro. "De bedrijven smeekten de politici daar: geef ons alstublieft richtlijnen, geef ons een gelijk speelveld."

Kwalijk
"Maar de politici lieten het afweten. Bijna het enige dat ze gedaan hebben is het herhalen van de doelen van de conferentie van twintig jaar daarvoor, in dezelfde plaats. Is hen dat kwalijk te nemen? Ja. Is dat begrijpelijk? Ja. Ik heb lang genoeg in de politiek gezeten om te weten hoe moeilijk het is. Gigantische belangen spelen een rol. Er wordt 400 miljard geïnvesteerd in booreilanden, pijpleidingen en raffinaderijen", zo zegt Terlouw, die behalve kinderboekenschrijver leider van D66 en minister van Economische Zaken was.

Als
Dagvoorzitter Jort Kelder: "Hebben we de politiek nog nodig?" Terlouw: "Ja, die is zeer noodzakelijk." Hij geeft een voorbeeld. In Kopenhagen had de Amerikaanse president Obama met een aantal grote landen en oliemaatschappijen bijeen moeten gaan zitten. Hij had moeten zeggen: jullie gaan volgend jaar 10% duurzame energie produceren en het jaar daarop 15%. Als jullie het niet doen, komt jullie olie er bij ons niet in."

Doelen
"Ik ben niet voor subsidies, maar voor doelen. Stel doelen die verplicht zijn. Zo'n doel zou bijvoorbeeld kunnen zijn: in 2030 moeten alle bussen in Nederland elektrisch aangedreven worden. Maar laat ze redelijk zijn anders verlies je draagvlak in de samenleving."

Lastig
"We dachten: het gaat goed. De prijs van olie steeg. Maar toen kwam schaliegas. De Verenigde Staten is daardoor in 2020 zelfvoorzienend. Dat betekent nogal wat. Het land is niet langer afhankelijk van het Midden-Oosten.  In Canada wordt teerzand ontgonnen. President Obama moet beslissen of hij dat met een pijpleiding naar Amerika wil laten komen. Het is in tegenstrijd met zijn beleid, maar de belangen zijn groot. In Japan is gas in ijs gevonden. Er zijn ontzaglijk veel nieuwe bronnen. Concurrentie met fossiele energie wordt daarom voor duurzame bronnen lastig. Geeft dat dan? Ja, want het CO2-gehalte gaat daardoor omhoog."

Relaties
"Is de overgang naar een duurzame samenleving echt zo nodig? Ja. Het gehalte CO2 in de atmosfeer gaat omhoog. Dat is gewoon een feit; dat kun je meten.  95% van de wetenschappers denkt dat deze hogere concentratie veroorzaakt wordt door de mens. Je zou het serieus kunnen nemen", zo zegt Terlouw met gevoel voor understatement. Het is zeker dat er een relatie is tussen opwarming van de aarde en de temperatuur. Als de temperatuur 6 graden opwarmt dan is de aarde voor een groot deel onbewoonbaar."

Hier en nu
"Maar Nederland is een handelsland. We bouwen kolencentrales omdat we denken dat we daar wat aan kunnen verdienen. Echter: als we niet door beleid de transitie bewerkstelligen dan zullen rampen het af gaan dwingen. Dat is niet wat we moeten willen. En de Nederlandse industrie staat op achterstand als het gaat gebeuren. Hoe moeilijk is het? Maar de mensen praten liever over de broodprijs dan over de verre toekomst. Onze genen zijn net als die van planten en dieren. We willen nu eten, we willen nu veilig zijn. Het is lastig om impopulaire maatregelen te nemen."

Van onderen
"Heel veel ondernemers lopen al voorop. Heel belangrijk is de druk van onderaf. Door de druk van onderop wordt het de politiek mogelijk gemaakt om het te doen. Jongens en meisjes in de zaal, neem dit vaderlijk advies van me aan: Waar kennis groeit, groeit verantwoordelijkheid. Jullie verwerven kennis, die je opdoet met gemeenschapsgeld. Doe er iets mee. Ga de barricade op. Doe wat nodig is. Zet je twijfel even opzij. Ik weet het: voor een wetenschapper is niets mooier dan de twijfel."

Kinderen
"Jullie kinderen zullen halverwege deze eeuw leven te midden van 9 miljard andere mensen. Dat is niet ver weg. Dat zijn jullie kinderen. Doe er iets voor. Er moet een grote beweging van onderop komen. Mijn hoop is gevestigd op wetenschappers en studenten, maar vooral op studenten. Dwing de politiek om het anders te doen. Voor jullie eigen toekomst. Als de nood aan de man komt kunnen we zo veel. Het probleem is dat het gevoel voor urgentie ontbreekt."

 

Copyright © Geldengroen.net
 

 

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn