Congres II: De zekerheid van Rotmans versus de onzekerheid in de sector

6 maart 2013 - Jan Rotmans gooide dinsdag op het congres over smart grids maar weer eens de knuppel in het hoenderhok door te stellen dat bedrijven als RWE en Eon de eerste zijn die sneuvelen als gevolg van de energietransitie. Dat leidde tot consternatie in de zaal, die gevuld was met mensen uit de sector.

Raar
De medewerkers van Essent, die daar op dat congres aanwezig waren, zijn volop bezig met de energietransitie. Voor hen moet het vreemd in de oren klinken dat ze hun baan verliezen vanwege diezelfde energie-transitie. En ze zijn het met Rotmans eens dat hun bedrijven radicaal moeten veranderen willen ze overleven.  Maike van Grootel van Essent zei: "Als je alleen op het leveren van de commodity mikt, dan mis je de boot." 

Bakker
Eneco-collega Jeroen van Lierop denkt er ook zo over. "We geloven dat we klanten moeten helpen met besparen en dat we daar zelf aan moeten kunnen verdienen. Door het leveren van diensten. Het klinkt een beetje als een bakker die zegt dat hij minder broden wil verkopen, maar dat is waar het heen gaat. De rol van Eneco in de toekomst is niet het leveren van domotica maar die domotica spelen wel een rol in de toekomst van Eneco". Er kunnen derhalve vraagtekens gezet worden bij de waarheid van de stelling van Rotmans. Vraag is bijvoorbeeld of er een alternatief is. Waar zouden die vier miljoen klanten heen moeten als de bedrijven Nuon en Essent omvallen?

Grunneger
Frans Stokmans van Grunneger Power was ook aanwezig. Ik vroeg hem wat er gebeurt als mensen massaal toestromen naar zijn organisatie. Heeft hij daarover nagedacht? Volgens Stokmans moet er dan nagedacht worden over de vraag of de dienstverlening nog wel op peil kan worden gehouden.  Het grote voorbeeld voor Stokmans is de stad Aken, zo vertelde hij. Daar is 80% van de huishoudens aangesloten bij een lokaal energiebedrijf. Dat levert zo'n 20 miljoen euro op per jaar aan investeringscapaciteit. Als dat in Groningen 15% is dan heeft Grunneger Power een paar miljoen per jaar ter beschikking. "Mensen kunnen bellen en ze krijgen de directeur." Maar dat gaat natuurlijk niet meer als Grunneger Power veel groter wordt.

Waarde creëren
Stokmans durft dus nog niet echt te denken aan de mogelijkheid dat Grunneger Power heel groot wordt. Het gaat hem vooral om het opzetten van duurzame energie-projecten. Grunneger Power is in maart 2011 begonnen. "Je moet eerst zichtbare waarde creëren", zo zegt Stokmans. "Dan komt het geld vanzelf wel. Daarom zijn we met zonnepanelen begonnen. Iedereen denkt het omgekeerde." Er zijn nu 3200 leden, waarvan 800 particulieren en 2400 werknemers van bedrijven. Particulieren betalen 10 euro per jaar en bedrijven 100 euro, plus 1 euro per werknemer. Iedereen krijgt selectieve kortingen en de kortingen worden groter als meer mensen meedoen. De beweging heeft weerklank gevonden.

Reggestroom
Aan Wim Diepeveen van Reggestroom werd later dezelfde vraag gesteld. Wat als jullie heel groot worden? Hij had wel een interessant antwoord. Hij legt op de daken van mensen standaard panelen met zo'n 4000 kWp aan vermogen. Deze mensen zijn dus zelfvoorzienend. Hij leek te willen zeggen dat hij dus ook geen werk meer aan ze heeft. Ze verdwijnen uit de klantenbestanden van de energiebedrijven. Als er problemen aan de panelen zijn kunnen ze de installateur om de hoek bellen, waar afspraken mee zijn gemaakt. Reggestroom is actief in Hellendoorn en omgeving. "We zijn meteen gaan knallen", zo zegt Diepeveen. Ze doen alles tegelijkertijd: levering, zonne-energie, eigen productielocaties, voorlichting en advies. "Het chaosmodel." Maar het moet wel geld opleveren. "Als het succesvol wordt dan zijn we niet klein en onschuldig meer, dat is logisch", aldus Diepeveen.

Sprankelend
Rotmans had natuurlijk weer een sprankelend betoog, dat op onderdelen echter niet erg onderbouwd overkwam. Er zullen de komende jaren 1000 initiatieven ontstaan waarvan 70% gaat sneuvelen. Volgens hem is de opkomst van lokale initiatieven logisch. "Als je niet goed kijkt ben je verrast, als je wel goed kijkt is het logisch". Ten grondslag aan die opkomst liggen vijf factoren:

1) Glocalisering: Mensen willen weer geaard zijn in hun eigen locatie. Terug naar de wortels. Niet afhankelijk zijn van grote onpersoonlijke bedrijven. Ze willen weten waar producten vandaan komen.
2) Samenheid. Een pragmatische solidariteit. Dus niet de hele straat doet mee, maar wel een groot deel dat daar behoefte aan heeft.
3) IT-Technologie. Die maakt het mogelijk.
4) Falend energiebeleid. Dat is een drama. Mensen zien dat de overheid het voor 20 jaar heeft geprobeerd maar dat het mislukt is. 'Dan doen we het zelf wel', denken ze.
5) Mensen voelen zich niet meer thuis in de efficiënte samenleving. Dat leidt tot burgerlijke ongehoorzaamheid.

Kramp
"Er is een algehele transitie gaande. Van een centraal geleid Nederland naar een decentraal geleid Nederland. Er verandert heel veel. Veel mensen schieten dan in een kramp. Dat duurt twee generaties. Binnen vijf jaar sneuvelen de eerste energiebedijven, zoals RWE en Eon. Het zijn niet de grootste die overleven  maar de meest flexibele. Het is een machstrijd." Tegelijkertijd zien we weer dat dedain over Nederland bij Rotmans. Hij was in Abu Dhabi geweest. "Daar hebben ze al een plan B. Hebben wij een plan B? Nee, wij willen de gasrotonde worden van Europa. We proberen zo lang mogelijk aan fossiel vast te houden. We zijn nog steeds verdwaalde turfstekers. Het zit in ons DNA", zo vindt Rotmans.

Waar gaat het heen?
De zekerheid van Rotmans steekt schril af van de twijfel bij veel mensen uit de sector. "Waar liggen de grootste kansen?", zo vroeg Frits Verheij van de Kema zich af. "We weten het niet" "We komen op onbekend terrein. Hoe ziet de markt eruit? Hoe ziet de regelgeving eruit? We zien veel nieuwe initiatieven en een actievere rol van mensen", aldus Verheij die ook voorzitter is van de werkgroep smart grids van het topsectorenbeleid van de overheid. Die werkgroep heeft met behulp van geld van bedrijven (10 miljoen) en overheid (7 miljoen) in 2012 17 projecten op touw gezet. "De kolencentrales die nu gebouwd worden zullen in de mottenballen verdwijnen. Helaas. Zonde van de investering".

Wie-o-wie?
Maike van Grootel van Essent merkte op dat niet duidelijk is waar de behoefte van de klanten van energiebedrijven liggen. En ook uit een verhaal van Peter van den Heede van ABB sprak vertwijfeling. Steeds moest ABB zijn beleid omtrent elektrisch vervoer omgooien, omdat er weer wat veranderde, onder meer in beleid. Verwachtte het bedrijf eerst nog een transitie van brandstof- naar elektrische auto's; nu lijkt het erop dat er een potpourri aan technieken ingezet zal worden: elektrisch, brandstof, hybride, waterstof, gas, etc. Schaliegas komt op en VW gaat ineens weer CNG-auto's produceren. "Wie gaat de infra aanleggen?", zo vroeg directeur Onov Caron van de Stichting E-laad zich af. Zijn stichting mag het niet meer doen, maar wie dan? Energiebedrijven, autofabrikanten, de overheid, de netbeheerders?

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn