Wethouders van cruciaal belang bij lokale transitie naar duurzame samenleving

6 november 2012 - Sommige gemeenten lopen voorop als het gaat om duurzaamheid. Dit is dan niet alleen pretentie maar dat is echt zo. Één zo’n gemeente is Heerhugowaard, een andere is Hardenberg, wat ten oosten van Zwolle tegen de Duitse grens ligt. Op een bijeenkomst over duurzaamheid lichtten wethouders van deze gemeenten hun prestaties op dit gebied toe.

Directe duurzaamheid
Heerhugowaard is natuurlijk vooral bekend vanwege de Stad van de zon, een grote nieuwbouwwijk bestaande uit duurzame woningen. De laatste woningen worden nu gebouwd, 23 jaar na de start van het project, zo vertelde voormalig wethouder Robert Jan Piet op een bijeenkomst over duurzaamheid tijdens het CDA-congres, afgelopen zaterdag in Rotterdam. Piet was ook betrokken bij de stichting Urgenda maar zegde die club vaarwel omdat die naar zijn zeggen "geen oog had voor de rol van de overheid". De overheid wordt slechts gezien als een hindermacht door deze stichting, de club van Jan Rotmans en Marjan Minnesma, zo zei Piet. Hij is daarom gestart met het initiatief Stichting duurzaam direct.

Vette winst
Duurzaamheid betekent "vette winst, maar dan voor hele samenleving", zo zegt Piet die duurzaamheid net als veel anderen als ‘volhoudbaarheid’ definieert. Het maatschappelijk middenveld bestaat volgens hem uit allerlei nieuwe elementen, waar nog onvoldoende rekenschap van wordt gegeven. Het is de energieke samenleving. "Het PBL zegt: Kan die energie in de samenleving niet aangewend worden om duurzame ontwikkeling tot stand te brengen? Sluit aan bij die bottom-up beweging. Sluit aan bij wat mensen beweegt, wat ze bezighoudt in hun eigen leefomgeving. Hoe gaan we met de kracht in de samenleving om?", zo zegt de ex-wethouder van Heerhugowaard (en Beverwijk).

Rolverwarring
"De overheid moet deze dynamiek stimuleren en aanjagen. Dat is de taak van de overheid. Maar er is veel rolverwarring. Welke rol moeten we spelen?, zo vragen lokale overheden zich af. ‘Ik moet op mijn handen gaan zitten en toekijken’, zo vinden sommige bestuurders." Onzin, zo vindt Piet. "Inspireer zonder profileringsdrang." Een mooi voorbeeld vindt Piet Groenlinks-wethouder Thijs de la Court van de gemeente Lochem. Die ging op de achterste rij zitten bij de oprichting van zijn energiebedrijf Lochem Energie. Een mooi voorbeeld is ook Route du soleil, een samenwerkingsverband van 17 gemeenten rond de IJmond en de milieudienst. Daarmee worden inwoners, bedrijven en organisaties in staat gesteld om goedkoop zonnepanelen aan te schaffen en PV-privé projecten op te zetten.

Van der Vaart
Piet: "Maar gebruik van local hero’s. Dat zijn niet noodzakelijkerwijs de wethouders van een gemeente, maar mensen zoals Rafael van der Vaart, die voor zijn oude woonplaats Beverwijk iets kan betekenen. Ook kunnen ondernemers elkaar overtuigen. Dat gebeurt in Beverwijk. De ondernemers van industrieterrein bedrijventerrein Kagerweg-Oost daar wilden eerst niets van duurzaamheid weten, maar zijn er nu de grootste ambassadeurs van. Ze hebben zich verenigd in Greenbizz Beverwijk. De grote vraag is: hoe kun je mensen raken? Consumentenmarketeers zouden daar een antwoord op moeten verzinnen. Vraag is ook wat zijn de nieuwe verdienmodellen. Bijna niemand is nog voorstander van het geven van subsidie", zo antwoord Piet op een vraag uit het publiek.

Toonbeeld
Een mooier voorbeeld van een gemeente die echt voorop loopt is nog wel Hardenberg. Daar zijn recentelijk een aantal nieuwe duurzame gemeentegebouwen neergezet. Dit jaar zijn het nieuwe gemeentehuis en de nieuwe gemeentewerf geopend, die beide tot de meest duurzame gebouwen van Nederland kunnen worden gerekend. Bedrijvenpark Heemserpoort moet een van de meest duurzame bedrijventerreinen van Nederland worden en ook de nieuwe sportboulevard en het gezondheidscentrum moet een toonbeeld van duurzaamheid worden. Warmte van buizenfabrikant Wavin zal gebruikt worden voor de verwarming van de sportboulevard, waarvoor eind oktober de eerste schop de grond is gegaan.

Een goed gesprek
Kenniscentrum Hibertad draagt kennis over duurzaamheid en energiebesparing over aan de mensen en organisaties in Hardenberg. Twee woningen worden geheel duurzaam gemaakt en dienen dan als voorbeeldwoning. De regeling ‘Bewust duurzaam thuis’ maakt het mogelijk dat woningeigenaren een energie-advies over hun woning van de gemeente of van een adviseur krijgen. Mensen kunnen verder een lening krijgen tegen een rentepercentage dat 3% onder de geldende rente ligt, met een minimum van 1%. "Al 800 mensen hebben daar gebruik van gemaakt", zo zegt een vertegenwoordiger van de gemeente. De provincie Overijssel rolt deze financieringsvorm uit over de provincie. En, ook onderdeel van de aanpak : "Duurzaamheid en een adviesgesprek zijn een vast thema bij kaveluitgifte door de gemeente.'

Neusje van de zalm
Kijk alleen als eens naar de pagina over duurzaamheid van de gemeente Hardenberg. Daar kan iedere gemeente een voorbeeld aan nemen.

Centraal versus decentraal
Beleidsmedewerker Willem van der Pol van de gemeente Amstelveen vertelde ten slotte over verduurzamingsactiviteiten in de regio Amstelveen. Een gemeente kan bij uitstek innoveren maar tegelijkertijd staat de inrichting van de gemeentelijke organisatie innovatie in de weg. De boodschap van Van der Pol leek enigszins tegenstrijdig, want hij zei ook dat verduurzaming van Nederland het beste centraal kan worden opgelost. Zo hebben we allen problemen opgelost, zoals de vervuiling van de bodem. Anderen als Dick van Elk, die ook in de zaal zat, waren het daar niet mee eens. "De echte vernieuwing is dat we decentraal in plaats van centraal bezig zijn. Wie van de politieke partijen is er nu met de burger bezig? Ook het CDA niet. De politiek moet doen wat de burger wil."
Van der Pol is ook de man die een alternatief voor de Rijnlandroute heeft bedacht: een tunnel onder de Churchilllaan in Leiden. Dit alternatief gaat het helaas niet halen, want te duur (Of er wordt te weinig natuur door vernietigd volgens het ministerie van Schultz, toch wel één van de belangrijkste taken van dit ministerie).

Volhoudbaarheid
Al met al bood deze deelsessie over duurzaamheid tijdens het CDA-congres een interessant inkijkje in de prestaties van enkele duurzame CDA-wethouders in den lande. Het CDA wordt vaak niet direct geassocieerd met duurzaamheid, maar er zijn dus CDA-bestuurders die zich er met hart en ziel voor inzetten en die ook veel bereiken op dit gebied. Juist omdat ze zo bestuurlijk zijn ingesteld waarschijnlijk. "Ik heb geleerd dat de wortel beter werkt dan de stok", zo zei Piet aan het begin van zijn verhaal. Ook interessant was om te zien dat veel mensen die zich op landelijk niveau fanatiek inzetten voor duurzaamheid, CDA-ers blijken te zijn, zoals Windvogel-voorzitter Van Elk. De eerlijkheid gebied echter ook te zeggen dat een meerderheid binnen de partij er nog niet veel van moet hebben. Dat is ook te verklaren. Zoals burgemeester Ton Rombouts van 's Hertogenbosch eerder op de dag zei: "Het CDA is zichzelf kwijt geraakt en moet zich weer hervinden". Er is dus nog hoop.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn