The cycle of innovation failure, van ronkend persbericht naar 'sprookje uit' in zestien stappen

16 juni 2012 - Iedereen kent wel modellen die beschrijven hoe een innovatie een succes wordt, zoals dat van Rogers die de mensheid indeelde in innovators. early adopters , early majoritiy, etc. Zijn er ook modellen voor mislukkende innovaties? Die innovaties lijken, in Nederland althans, ook een soort patroon te doorlopen, dat wellicht de cycle of innovatiion-failure kan worden genoemd of, in het Nederlands, de cyclus van falende innovaties. Hier de fases waaruit die cyclus mogelijk bestaat, met name toegespitst op energie-innovaties.

1) Onderzoekers krijgen een idee en doen enkele jaren onderzoek.

2) Op enig moment: uitgifte van ronkende persberichten door de instelling of het bedrijf waar de onderzoekers werkzaam zijn. In die persberichten wemelt het van termen als 'duurzaamheid', 'innovatie', 'oplossing' en 'energie-vraagstuk'. Vakjournalisten zijn er als eersten bij en tikken hun berichtjes.

3) Geld is nodig, bijvoorbeeld voor uitbreiding van het onderzoek of voor het bouwen van een pilot-installatie. Politici en bestuurders worden warm gemaakt voor het idee. 'Hier geen geld aangeven is gewoonweg asociaal', is de indruk die wordt gewekt.

4) De bestuurders trekken de subsidie-portemonnee, want het is een eenvoudige manier om in het nieuws te komen. Het geeft hen de mogelijkheid om zich te associëren met spannende innovatieve ontwikkelingen en om te laten zien hoe goed ze het voorhebben met de maatschappij. Bovendien is geen toestemming van het Parlement nodig voor de paar miljoentjes die hiervoor worden uitgetrokken. Als ze het een beetje goed spelen klinkt het allemaal alsof er niets logischer is dan dat de portemonnee van de belastingbetaler weer eens getrokken wordt.

5) Een officieel startsein wordt gegeven, bij de start van een project. Een hele batterij aan hoogwaardigheidsbekleders komt opdraven.

6) Journalisten van de landelijke media maken er melding van. Schrijven over innovatie geeft hen het gevoel dat ze echt verslag doen van de nieuwste ontwikkelingen, ook al kunnen velen van hen niet zelf beoordelen wat het belang van de innovatie is. De termen 'oplossing' en 'energievraagstuk' zijn gevallen in het persbericht en bestuurders laten zich van hun zonnigste kant zien, dus ook staatszender NOS maakt er een itempje van voor in het staatsjournaal. Het moet immers allemaal wel een beetje lollig blijven tussen alle oorlogsberichten en moorden in.

7) En dan wordt het stil.

8) En het blijft stil. Er zijn wat tegenvallers hier en daar.

9) De tegenvallers blijken toch groter dan verwacht. Er is meer geld nodig om het idee marktrijp te maken. En trouwens de valley of death moet ook nog overwonnen worden. Die vervloekte valley of death! Altijd hetzelfde liedje. De innovatie is wel een fabuleus idee, en we zijn als Nederland helemaal toppie-toppie als het om innovatie gaat, maar om één of andere reden wil men het niet zien en is er niet zoveel belangstelling voor het product in de markt. Dat moet dus nog even aangewakkerd worden. Organisaties als Syntens en 'De mannen van De Wit', worden opgericht en/of ingeschakeld.

10) Er is nog wat meer subsidie nodig. 'OK, voor deze ene keer dan.' Niet teveel ruchtbaarheid aan geven, anders komen er maar vragen van de belastingbetaler en de wel-kritische media (Elsevier, Geenstijl.nl, De Pers). Maar nu stoppen zou in ieder geval tot vragen leiden.

11) Er moet na een aantal jaren wel iets concreets gepresenteerd worden. Dus is er de presentatie van een product, de oplevering van een proeffabriek of proefinstallatie, of de opening van een echte installatie of fabriek. Met een beetje geluk komt de prins ook nog even langs. Die zuigt bij zo'n bezoek alle aandacht naar zich toe, krijgt uitgebreid uitleg van de initiatiefnemers, omringd door de batterij hoogwaardigheidsbekleders die weer is komen opdraven, en gaat weer weg. Wat de prins vervolgens met al die kennis in zijn marmeren paleis gaat doen is niet duidelijk.

12) De landelijke media besteden er weer aandacht aan, want: de prins, en innovatie en duurzaamheid, etc.

13) En dan blijft het weer stil.

14) De fictie blijft bestaan dat het werkelijk een fabuleuze uitvinding is. De initiatiefnemers weten nu echter wel hoe laat het is en proberen de innovatie te slijten aan een grote partij. Ze vertellen zoiets als: 'In deze fase van de innovatie is een grote partij nodig om de productie op te schalen en het product naar de markt te brengen.' En dus komen bedrijven als Nuon, Delta, IHC Merwerde, Tennet en Alliander langs, die hierin de mogelijkheid zien hun duurzaam blazoen op te poetsen. Weer persberichten (want bekende namen), en de laatste berichten in de pers volgen.

15) Na nog eens vijf jaar: Project wordt gecanceld, proefinstallatie gesloten, fabriek ontmanteld, onderzoeksproject stop gezet, etc.

16) Sprookje uit.

Naschrift:
De fictie van de fabuleuze uitvinding heeft kunnen blijven bestaan omdat niemand in al die jaren kritische kanttekeningen plaatste bij het project, en dit kan gebeuren omdat niemand die betrokken is bij het project daar belang bij heeft. De onderzoekers niet omdat die aan de gang willen blijven, de bestuurders niet omdat ze liever niet willen toegeven dat ze tevergeefs de subsidie- portemonnee trokken, dat is niet goed voor het imago, en de instituten zelf natuurlijk ook niet. Journalisten zijn al weer bezig met het volgende item en in het staatsjournaal dient de volgende oplossing van het energievraagstuk zich al weer aan. Alleen de betrokkenen zijn voldoende ingewijd om zich over het project uit te laten en die zullen dat dus in positieve zin doen. Een enkeling die verstand van zaken heeft en zijn twijfels heeft komt niet aan het woord.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn