Congres 2: Op zoek naar de heilige graal, hoe mensen te overtuigen van het nut van lokaal duurzaam?

24 maart 2012 - Het kan natuurlijk geen kwaad als de volhardende vrijwilligers wat hulp krijgen van overheid, banken en anderen. "De overheid werkt tegen", zo zei Herman Wijffels aan het begin van de conferentie via een video-boodschap. En ook de banken liggen dwars. "Ik heb één frustratie en dat is dat", zo zei Bart Jan Krouwel, dagvoorzitter van het congres en voorzitter van de federatie E-decentraal. Daarnaast is marketing belangrijk; wat triggert mensen om zich in te spannen voor de goede duurzame zaak?

Dit artikel is een vervolg van: Congres: 'Ik was lid van Greenpeace maar dit geeft meer voldoening'

Frustratie
De rol van de banken hierin is dubieus. Die stellen geen geld beschikbaar voor kleine duurzame projecten. Vaak is projectfinanciering nodig voor duurzame energie-projecten maar voor minder dan 100 miljoen komen de bankmedewerkers niet meer vanachter hun bureau vandaan, zo is het beeld. En dit werd wel bevestigd door Ruud Nijs van Holland Financial Center (HFC), en voormalig hoofd MVO van de Rabobank. "Allerlei kleine partijen komen niet aan de bak omdat ze te kleinschalig zijn. Een organisatie als Texel energie heeft maar enkele tonnen nodig maar banken worden pas wakker bij 50/60 miljoen euro." "Ik heb één frustratie en dat is dit", zo zei Bart Jan Krouwel, die voordat Nijs dat werd ook directeur MVO van de Rabobank was.

Pensioenfondsen
Mensen van de Rabobank probeerde het beeld van Krouwel bij te stellen. "Wij financieren het meest van allemaal, maar je moet met een goed plan komen. Het zijn grote banken geworden", zo zei Huub Keulen, directeur van Rabo Groen Bank. Keulen werd echter geholpen door een opmerking van een ambtenaar van de provincie Noord-Brabant, die opmerkte dat de vestiging van de Rabobank in Boxtel lokale duurzame initiatieven wel ondersteunt. Dat is dezelfde bank die flink te hoop is gelopen tegen de winning van schaliegas in die gemeente. Een oplossing zou kunnen zijn, zo zegt Nijs, het bundelen van allerlei kleine projecten en aanbieden van geïndexeerde obligaties om die te financieren. Pensioenfondsen vragen om dergelijke geïndexeerde obligaties, maar omdat die hier nu niet te krijgen zijn verdwijnt het pensioengeld nu naar landen als Duitsland.

Belofte
De Groene Investeringsbank (GIM) kan hierbij een rol spelen. HFC is al jaren bezig met de oprichting ervan maar het schiet allemaal niet zo op, zo lijkt het. Er zijn al heel wat presentaties over deze GIM geweest. Iedere keer zijn de slides over de beoogde interne organisaties beter uitgewerkt, maar iedere keer wordt er minder gezegd over de vraag waar het geld vandaan moet komen. De overheid is waarschijnlijk huiverig vanwege de noodzaak om te bezuinigen en de banken willen geen mogelijk niet meewerken aan de oprichting van een concurrent. De GIB zou twee takken moeten krijgen: één voor het beschikbaar stellen van risicodragend kapitaal (via een Innovation Capital Initiative) en één voor het mogelijk maken van financiering via schulden. Dat laatste zou moeten gebeuren door langere looptijden mogelijk te maken, genoegen te nemen met lagere rendementen en een hoger risico te accepteren dan banken normaal doen.

Saldering
Van belang is ook dat de overheid wat doet. Iedereen in duurzaamheidsland is het er over eens dat saldering voor de meter in zekere mate moet worden toegestaan en iedereen is daarvoor aan het lobby-en bij het Rijk: de stichting E-decentraal (zo zei Krouwel), het Planbureau voor de leefomgeving (zo zei Hans Elzenga van dit bureau) en zelfs de provincies (zo zei Marten van der Gaag van het IPO).

Overheid
Annalies Huygen van TNO vindt dat de huidige wet- en regelgeving teveel is ingericht vanuit de ouderwetse gedachte dat stroom centraal wordt opgewekt en zich dan verspreidt naar de huishoudens en organisaties in het land.  Ze stelde dat de juiste prikkels in de markt moesten worden neergelegd om zo duurzame energie te kunnen laten concurreren met centraal opgewekte energie. De markt moest het doen, maar ze ging voorbij aan het feit dat alleen de politiek ervoor kan zorgen dat prikkels zodanig zijn dat lokale duurzame energie concurrerend is. De politiek moet beslissingen nemen. De kans is groot dat als het aan de markt wordt overgelaten duurzame energie het onderspit delft.

Psychologie
En daarnaast speelt psychologie een grote rol, zo probeerde Niels Götz van het bureau 5plus1 aan te tonen. Hij pleitte voor meer ruimte voor de rol van emoties bij het maken van beslissingen. Het traditionele model in de psychologie is: van kennis, naar houding, naar intentie, naar gedrag. Beter is het volgens hem uit te gaan van de trits: van emotie, naar gedrag, naar houding, naar kennis. Een belangrijke drijfveer is de wens om 'erbij te horen'. Afwijzing door anderen komt binnen in hetzelfde deel van de hersens als fysieke pijn, zo zei Göz, om aan te tonen hoe belangrijk dit is voor de mens. Het idee dat we CO2-uitstoot moeten verminderen zegt de mens daarentegen niet veel. Götz leek te willen zeggen dat er geen primaire, emotionele redenen zijn voor de mens om te kiezen voor duurzame energie.

Ronde tafels
Achter de schermen in de Nederlandse energiemarkt speelt een bedrijf als Trianel een grote rol. Trianel verzorgt de administratie van veel duurzame energiebedrijven. Ze krijgen van het bedrijf twee tot vijf jaar om zich te bewijzen. Als ze meer dan 2000 klanten hebben krijgen ze de borg van 30.000 euro terug, zo zegt directeur Michael Fraats van het bedrijf tijdens de ronde tafels die aan het einde van de dag gehouden werden. Dat lukt niet altijd. Zo blijft de Noord-Hollandse Energie-coöperatie NHEC steken op zo'n 600 klanten. De analyse is dat Noord-Holland een regio is waar mensen zich nog te weinig mee identificeren. Ook zou het bedrijf zich teveel richten op de prijs en te weinig op de emotie van mensen. Er is een strategie bedacht om NHEC er weer bovenop te helpen. NHEC gaat activiteiten in gemeenten ontplooien. Er moeten daar echte lokale energiebedrijven gaan ontstaan, waarbij de NHEC langzaam naar de achtergrond verdwijnt.

Heilige graal
Dat is het plan. Maar de vraag is of het genoeg is. Het is nog niet zo makkelijk om mensen te winnen voor de duurzame zaak. Dé manier om mensen te raken is als de heilige graal, zo zei iemand. Het is zeker dat die gevonden wordt, zo zei hij. Een ander was daar nog niet zo zeker van.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn