Denken staat niet stil, warmtenetten naar netbeheerders, gemeenten bepalen warmtevoorziening

21 maart 2016 - Het denken staat gelukkig niet stil als het gaat om warmtenetten. Het ministerie van Economische Zaken onderzoekt momenteel of het wenselijk is dat de grote warmtenetten in Nederland weer in handen moeten komen van de netbeheerders. Die netbeheerders zouden de warmtenetten dan moeten kopen van de grote partijen op de markt, zoals Nuon, Eneco, HVC, en Ennatuurlijk (in handen van PGGM), zo zegt Joeri Haast, projectleider warmte en consument van het programmabureau Warmte Koude Zuid-Holland, maandagochtend tijdens een gesprek op het provinciehuis.

Weeffout
Hiermee zou een fout uit het verleden hersteld worden. De warmtenetten kwamen bij de splitsing van de grote energiebedrijven terecht bij de commerciële takken van deze bedrijven. Het ware beter geweest als ze meteen in handen waren gegeven van de netwerkbeheerders. Warmtenetten zijn vooral infrastructuur, netwerken. De warmte is afkomstig van één centrale en de centrale en de netten zijn nu samen in handen van commerciële partijen. Afnemers zijn derhalve voor hun warmtevoorziening afhankelijk van slechts één partij, die misbruik kan maken van zijn monopolie-positie. Dat laatste gebeurt dan ook als we naar de klachten van afnemers van warmte kijken. Zij hebben massaal het gevoel dat ze teveel betalen, en terecht.
De kans op misbruik is minder groot als de netten in handen zijn van een netbeheerder. Ten eerste zijn netbeheerders in handen van overheden en ten tweede worden ze streng gereguleerd door de toezichthouder. Daarbij zijn netbeheerders (wellicht op Stedin na) ervan doordrongen dat ze een publieke taak te vervullen hebben en dat ze in het belang van de samenleving moeten handelen.

Pennenstreek
De netbeheerders moeten die netten dan wel weer 'terugkopen' van de commerciële partijen. Toch zijn hier naar verwachting geen grote barrières voor aangezien de businesscase van warmtenetten niet zo goed meer is. De commerciële partijen willen er daarom vanaf. De prijs zal dan ook naar verwachting meevallen, zo'n driekwart miljard euro. Terwijl de netten in het verleden dus met één pennenstreek bij de netbeheerders hadden kunnen komen, maar dat terzijde. Omdat Eneco nog niet gesplitst is zouden de netten van Eneco overigens nog wel 'met één pennenstreek' aan de netbeheerder Stedin kunnen worden toebedeeld, iets waarvoor we herhaaldelijk hebben gepleit. De netten van Essent zijn inmiddels verkocht aan Ennatuurlijk.

Aansluitrecht
Het ministerie denkt er verder ook over om de keuze over de warmtevoorziening bij de gemeente te laten. Mensen hebben straks geen recht meer op een gasaansluiting, maar op een 'aansluiting'. Dat kan een aansluiting op het gasnet zijn, maar ook een aansluiting op een warmtenet. De gemeente bepaalt dan hoe de warmtevoorziening in de wijken eruit gaat zien. Dat lijkt op zich wel een zinvolle insteek. De gemeentes zullen er dan wel alles aan moeten doen om 'energiekennis' in huis te halen en ook zullen ze de traditionele energiebedrijven meer op afstand moeten zetten. Zo lopen de wethouders en raadsleden in Zuid-Holland en Utrecht nog veel te veel aan de leiband van Eneco. Ze zullen Eneco als één van de mogelijke leveranciers moeten gaan zien en als niet meer dan dat. Ook zullen de gemeenten meer dan nu nog rekening moeten gaan houden met de belangen van de burgers, zo denk ik. Anders gaat het niet goed komen.

Kolenwarmte
Het programmabureau Warmte Koude Zuid-Holland is bezig met het ontwerpen van plannen voor de aanleg van een grote warmterotonde in Zuid-Holland, zoals bekend. Er is veel weerstand tegen de plannen om het warmtenet te voeden met warmte van de kolencentrale van Uniper (Eon). Kolenwarmte hoort niet in een duurzame samenleving thuis, zo vinden velen. Het programmabureau is echter van mening dat de warmte van Uniper toch beschikbaar is, dus dat die maar beter benut kan worden. De warmte van de kolencentrale en eventueel andere industrie kan dan langzaam vervangen worden door warmte uit meer duurzame bronnen, zo vindt directeur Maya van der Steenhoven. Vraag is echter hoe lang de kolencentrale nog open zal zijn, nu er steeds meer stemmen opgaan om hem te sluiten. Het is wellicht verstandiger om vanaf het begin in te zetten op de productie van duurzame warmte. De productie zal dan pas langzaam op gang komen, maar omdat ook de aanleg van de leidingen veel tijd vergt zal ook de vraag langzaam op gang komen.

Slakkengang
Daarnaast blijkt Uniper een slow mover te zijn. Het programma-bureau denkt erover om vanaf oktober, als de eerste termijn van de samenwerking ophoudt, de doelstellingen ambitieuzer te maken, zodat het wellicht niet meer interessant wordt voor dergelijke bedrijven om mee te blijven doen met het overige gezelschap, dat snel stappen wil maken naar een duurzame samenleving. Zoals eerder gesteld: het beste kan er gewoon snel een flinke heffing op het lozen van restwarmte worden ingesteld voor bedrijven als Uniper. Vervolgens kan er weer gepraat worden over benutting van hun restwarmte, maar dat praat voor de overheid dan een stuk makkelijker. Nieuwe netten zouden door netwerkbeheerders moeten worden aangelegd.

Jurgen Sweegers

 

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Reacties   

#1 Kees van Rhijn 23-03-2016 21:23
Interessant in deze context is hfdst. 6.3 in:
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2016/02/09/evaluatie-warmtewet-en-toekomstig-marktontwerp-warmte/evaluatie-warmtewet-en-toekomstig-marktontwerp-warmte.pdf

Plaats reactie