Huidige opleving is teveel een feestje waarop iedereen verplicht vrolijk moet doen, is beurs nog wel place to be?

23 augustus 2015 - Verkopen, nú! Dat was het motto vorige week op de beurs. Beleggers deden aandelen massaal van de hand. De koersen daalden dan ook flink. De AEX-index, een gewogen gemiddelde van de belangrijkste 25 aandelen op de Amsterdamse beurs, daalde met 6,5%. Sinds begin augustus is er 13% afgegaan. Dat is fors. U zegt wellicht: de beurs interesseert me niet zo. Maar toch is het wel belangrijk wat daar gebeurt. Het heeft effect  op de rest van de economie en het kan uw persoonlijke welvaart beïnvloeden.

Uitverkoop
Sommige aandelen daalden ineens wel heel erg hard. Zo werd het aandeel van opslagbedrijf Vopak ineens in de uitverkoop gedaan. En dat terwijl het bedrijf mooie cijfers presenteerde. Het was één zinnetje waar beleggers over vielen. "Na jaren van ongelooflijke prestaties is nu sprake van een kleine teruggang in China", zo zei de financiële man. De reactie op dit zinnetje was overdreven. Vopak is een mooi bedrijf, voor zover ik kan beoordelen. Er is geen enkele reden om te denken dat het bedrijf ineens 15% minder waard zou zijn als de CEO laat weten dat ontwikkelingen in een deel van de wereld wat tegenvallen. De trend van koersen die om het minste of geringste omlaag duikelen lijkt daarmee door te zetten.

Ritjes
Die heftige koersdalingen lijken te maken te hebben met de extreme kortetermijn-gerichtheid van veel beleggers.  Een andere verklaring kan ik niet bedenken. Het aantal beleggers dat binnen een extreem korte periode als een dag koopt en verkoopt is mogelijk flink toegenomen. Na een klein ritje omhoog op zo'n dag doen ze de aandelen weer van de hand, of ze verkopen om dan na een ritje omlaag weer snel bij te kopen. Ieder gerucht wordt gelezen om te kunnen beoordelen of de koersbeweging gaat omslaan. En vaak wordt daar dan op gehandeld. Dit versterkt een koersbeweging, die op in beperkte mate wel op zijn plaats was geweest.

Trekpaard
Maar het was niet alleen Vopak die de index naar beneden joeg. Shell verloor veel van zijn waarde door de daling van de olieprijs en dat heeft veel invloed op de AEX. En de meeste andere fondsen daalden.
Er worden in het geval van een geleidelijke crash als die van nu al gauw algemeen economische factoren aangewezen als de boosdoener. Het gaat slecht in China, althans de economie lijkt af aan het koelen. Het kan zelfs zijn dat de economie daar aan het instorten is. Bubbels lijken te barsten, zoals die in de aandelen, huizen- en kantorenmarkt. Het is moeilijk te beoordelen vanaf hier. Maar het is goed deze berichten serieus te nemen. China is toch wel zo'n beetje het trek- en duwpaard van de wereldwijde economie geweest in de afgelopen jaren. Het land overspoelde ons met goedkope producten, waardoor we geld overhielden voor andere dingen, en de Chinezen, die ook steeds welvarender worden, kopen in toenemende mate onze (luxe) producten.

Kapotte TV
Maar er is denk ik wel meer aan de hand. Iedereen roept een beetje te hard dat de crisis voorbij is en dat het weer hartstikke goed gaat met de economie. Het is wel echt zo dat de economie aan het opleven is. Niemand kan de cijfers van CBS in de wind slaan. De huizenprijzen stijgen, mensen geven weer meer uit, bedrijven investeren weer. Het lijkt een beetje een 'inhaalopleving'. Als we met zijn allen zeven jaar geen koelkast, wasmachine en auto meer hebben gekocht vanwege de onzekerheid komt er toch een moment dat we dat weer wel moeten doen. Die dingen gaan namelijk na een tijd kapot. Een deel van de opleving kan mogelijk hieraan toegeschreven worden. We moesten gewoon weer eens wat nieuwe dingen kopen. Maar de onderliggende onzekerheid is niet verdwenen.

Fabeltjes en bubbels
Het heeft te maken met Griekenland en met de EU. Het probleem Griekenland is nog lang niet opgelost en het lijkt er op één of andere manier op dat er een kink in de kabel gaat komen. De Europese bevolking lijkt het echt niet meer te pikken dat er zoveel geld gaat naar Griekenland terwijl er in hun thuislanden op van alles en nog wat bezuinigd wordt. En de fabeltjes dat het geld terugkomt en dat de Grieken zich nu wel aan de afspraken gaan houden gelooft al helemaal niemand meer. Daarnaast is er toenemende onrust over de vluchtelingen die ons continent binnenstromen. Dat zal zeker onze welvaart in negatieve zin gaan beïnvloeden. Dan zijn er de centrale banken, die bubbels in de economie aan het blazen zijn. Iedereen die een beetje nadenkt weet dat dit niet eeuwig goed kan blijven gaan.

Braaf
En er is nog meer. Olieprijzen dalen. Dat heeft effect op bedrijven die in de weer zijn met olie, zoals Shell. Maar niet alleen dat. Ik denk dat er een algeheel gevoelen is dat er echt een soort van transitie gaande is en dat veel bedrijven die nu nog groot zijn dat in twintig of dertig jaar niet meer zullen zijn. En het is niet alleen een duurzame transitie. Het is meer. De westerse mens is aan het veranderen en wordt steeds kritischer. Ook al zitten zijn zakken vol met geld, hij geeft het niet zomaar meer aan van alles uit. Hij moet het echt nodig hebben. En het product moet aan zijn eisen voldoen. Het mag geen aanslag zijn op de gezondheid, of het milieu. En het bedrijf dat het maakt moet zich verantwoordelijk opstellen, richting werknemers, klanten en maatschappij als geheel. De roep van mensen die willen dat grote bedrijven gewoon belasting gaan betalen, om maar iets te noemen, wordt luider. Voorheen was het de klant die aan de eisen van het bedrijf moest voldoen door braaf de algemene voorwaarden te tekenen, maar in de toekomst zal het eerder andersom zijn.

Betere ik
Mensen zullen steeds meer bij zichzelf te rade gaan: welke producten heb ik nu echt nodig en welke zijn goed voor me?

Kijk eens naar de vraag welke bedrijven 'gemist' kunnen worden. Of beter gezegd: bedrijven die producten maken die niet bijdragen tot meer welzijn of geluk, of waarvan onze 'betere ik' zou zeggen: liever niet. Investeer niet meer in deze bedrijven.

Place to be
Het is echt niet zo dat de kritische blik beperkt zal blijven tot de elite, of tot het duurzame, linkse deel van het volk. Ik denk dat deze houding, zoals dat met alle goede gewoontes en producten gaat, langzaam doorsijpelt en zijn weg zal vinden naar alle delen van de bevolking. Deze onderliggende transitie verklaart natuurlijk niet alle koersdalingen op de beurs. Zo hebben die van Imtech en Vopak er weinig mee van doen. Maar het verklaart mogelijk wel een deel van de dalingen van de afgelopen weken en het feit dat de beurs niet echt meer boven de 500 punten uit lijkt te kunnen komen. Het kan zelfs zijn dat de beurs niet meer de plaats is waar succesvolle bedrijven in de toekomst hun geld vandaan zullen halen. Dan wordt de beurs steeds meer een plek waar de toekomstige losers van deze wereld verhandeld worden.

Feestje
Voorlopig doet de beurs er nog wel toe. En de koersdalingen van de afgelopen weken zullen hun effect op de economie niet missen. Zo zullen de dekkingsgraden van de pensioenfondsen waarschijnlijk weer flink onder de eisen van de toezichthouder uitkomen. Nieuwe aanpassingen in de hoogte van pensioenen liggen in het verschiet. De nervositeit bij mensen zal toenemen en de onzekerheid zal weer meer aan de oppervlakte komen; mensen zullen mogelijk weer snel op de bestedingsrem trappen. En ook aan de opleving in de huizenmarkt kan wel eens heel snel een einde komen, helemaal als gemeentes weer gaan bouwen als gekken. Geen reden voor gejuich dus. Het gaat nu echt wel wat beter en dat kan nog wel een tijdje blijven duren. Maar toch lijkt de huidige opleving nep, een farce. Een familiefeestje, waarin iedereen verplicht wordt om vrolijk te doen terwijl iedereen het liefste naar huis wil gaan.

Jurgen Sweegers

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn