Rooffondsen gaan Philips-onderdelen kapot maken. Hoe zal dat in zijn werk gaan?

24 maart 2015 - Philips gaat twee onderdelen die zich bezighouden met Led-verlichting verkopen. De onderdelen - Lumineds en Automotive - worden waarschijnlijk verkocht aan de private investeringsfondsen CVC en KKR. Die hebben in de afgelopen jaren al veel Nederlandse bedrijven overgenomen, die vervolgens langzaam maar zeker kapot gingen of bijna kapot gingen. Het meest recente voorbeeld is V&D. Bedrijven als Van Gansewinkel, de Hema, Stork, PCM en VNU zijn slachtoffer geworden van de tactieken van deze of vergelijkbare rooffondsen.

Pijnlijke dood
De overname door KKR en CVC zal dan ook waarschijnlijk een langzame dood inluiden voor de twee Philips-onderdelen. Ze zullen eerst volgestopt worden met schulden, ze zullen een superdividend uitbetalen aan de nieuwe eigenaren, die daarmee met terugwerkende kracht de overname financieren, en ze zullen door hoge rente-kosten nauwelijks of geen winst meer maken, waarmee de belastingaanslag gedrukt wordt. Die rente-betalingen gaan trouwens ook naar de nieuwe eigenaren.
Omdat het ondernemerschap langzaam weg sijpelt uit de onderneming door de fixatie op kostenbesparingen en de roof van al het beschikbare kasgeld zal de onderneming langzaam wegkwijnen. We hebben het al zo vaak gezien. 'Rooffondsen' is derhalve een betere term dan private aandelenfondsen. Ze roven de nieuwe onderneming leeg.

Werkwijze
Hoe gaan de rooffondsen te werk? Hier een weergave van de stappen, geïllustreerd met de opeenvolgende balansen van de onderneming die wordt overgenomen:

Stap 1

Debet Credit

Activa: 2000

 

EV: 1000

VV:1000

Stel een bedrijf heeft een eigen vermogen (EV) van 1000, leningen (vreemd vermogen) ter waarde van 1000 en activa ter waarde van 2000 (zie balans hiernaast).

 

Stap 2

Debet Credit

Activa: 2000

Goodwill:1000

EV: 2000

VV :1000

De huidige aandeelhouder wil de hoofdprijs en verkoopt de zaak voor 2000. Rooffondsen kopen het bedrijf, dat eigenlijk maar 1000 waard is. Het teveel betaalde (1000) wordt op de activa-zijde geboekt als goodwill, waarna het eigen vermogen ook met 1000 wordt opgekrikt. Het bedrijf is zogenaamd veel meer waard dan waarvoor het in de boeken stond. Er is meestal geen enkele rationele grondslag voor deze waardevermeerdering, die dan ook kunstmatig is.

 

Stap 3

Debet Credit

Activa: 2000

Goodwill:1000

Kas: 2000

EV: 2000

VV :3000

 

Vervolgens gaan de rooffondsen naar de banken en ze zeggen: 'Kijk eens wat een goede balans: een solvabiliteit van 66%. U loopt geen enkel risico: u kunt er makkelijk heel veel geld insteken.' De banken geven het bedrijf dan 2000 aan leningen. Het vreemd vermogen (VV) neemt met 2000 toe. Dat geld belandt in eerste instantie rechtstreeks in de kas. De leningen leiden tot hoge extra jaarlijkse rente-inkomsten. Dit laat de winst in de toekomst verschrompelen en dit drukt ook de belastingaanslag.
Het kan zijn dat de fondsen de leningen zelf verschaffen. Dan ontvangen de kopers dus zelf de hoge rente-inkomsten. Het maakt dan niet meer uit dat de onderneming in de toekomst nauwelijks of geen winst meer zal produceren. De winst zal zelfs waarschijnlijk omslaan in een verlies, wat het eigen vermogen uit zal hollen, samen met de maatregel die dan komt:

 

Stap 4

Debet Credit

Activa: 2000

Goodwill:1000

Kas: 100

EV: 100

VV :3000

 

Dan zeggen de roofridders: 'Ja, maar nu zit er wel heel veel in de kas. Laten we wat aan onszelf uitkeren.' Ze keren vervolgens 1900 aan zichzelf uit. De kas neemt met 1900 af en het eigen vermogen wordt verminderd met eenzelfde bedrag. Met die 1900 kunnen ze de aanvankelijke overnamesom van 2000 bijna helemaal betalen. Een minimaal eigen vermogen resteert. Het eigen vermogen wordt dan al gauw negatief door de hoge rentelasten en omdat operationele resultaat langzaam maar zeker zal afnemen. Dit luidt het einde van de onderneming in.

 

Verantwoordelijkheidsbesef
Behalve de hierboven genoemde bedrijven zijn ook enkele energiebedrijven in het verleden slachtoffer geworden van deze werkwijze. Het gaat dan om het Eindhovense NRE. Gelukkig heeft de Tweede Kamer (niet de regering!) deze ontwikkeling een halt weten toe te roepen door te eisen dat de netwerken in publieke handen zouden blijven. Anders was de energiemarkt een groot slagveld geworden.
Het zou in het belang van de BV Nederland zijn als de uitverkoop van Nederlandse bedrijven aan dergelijke rooffondsen in het geheel gestopt wordt. De aandeelhouders hebben natuurlijk in principe het recht om te verkopen aan wie ze maar willen. Maar de aandeelhouders hebben ook een morele verantwoordelijkheid richting de werknemers, de klanten, de omgeving waarin het bedrijf actief is en richting de Nederlandse samenleving als geheel. En vooral hebben ze een morele plciht richting zichzelf. Ze zouden zich moeten beseffen dat het leven niet alleen om geld draait en dat het zonde is als bedrijven met een roemrijke geschiedenis zoals Van Gansewinkel en Philips door de zucht naar geld binnen een decennium van het toneel verdwenen zouden zijn.
Aandeelhouders zouden daarom niet aan iedereen moeten verkopen, ook al kan dat betekenen dat de opbrengst lager is. Ze doen er goed aan het bedrijf alleen te verkopen als het daarmee in goede handen komt, als de nieuwe eigenaar hart heeft voor de business, een visie heeft op waar het naar toe moet met het bedrijf en van plan is, en in staat moet worden geacht, de onderneming naar nieuwe hoogtes te tillen.

PS Inmiddels is duidelijk geworden dat de Led-onderdelen niet aan de twee rooffondsen verkocht worden maar aan het investeringsfonds Go Scale Capital, waarin het Chinese GSR Venture naar het schijnt een grote rol speelt. Dit lijkt een serieuzere partij te zijn dan CVC en KKR.

Jurgen Sweegers

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn