Sorry, ik heb me vergist: Kwantitatieve verruiming kwam er wel, en Griekenland wordt wel een probleem

3 februari 2015 - Excuses voor dit bericht, als u het gelezen heeft en u zich er iets van aangetrokken heeft. Ik zat in tweeërlei opzichten fout. Ik dacht dat QE (kwantitatieve verruiming door de centrale bank ECB) er niet van zou komen omdat de Duitsers, geholpen door Nederlanders en Oostenrijkers, er dwars voor zouden gaan liggen. En ik dacht dat de problemen in Griekenland niet zo hoog zouden gaan opspelen dat ze wederom een probleem voor de financiële markten zouden gaan vormen.

Misstappen
Ik zat er in beide gevallen naast. Kwantitatieve verruiming is er gekomen. De ECB gaat elke maand tot en met september 2016 voor 60 miljard aan staatsobligaties opkopen om de economie te stimuleren, zo werd 22 januari bekend gemaakt. De ECB kan het geld waarmee de staatsobligaties gekocht worden uit het niets creëren, dus het is geld wat extra in de economie wordt gepompt. Vandaar dat gezegd wordt dat de geldpers wordt aangezet, hoewel het natuurlijk om giraal geld gaat en niet om bankbiljetten. Ik had eerlijk gezegd niet verwacht dat het ervan zou komen, omdat ik dacht dat de Duitsers samen met bijvoorbeeld Nederlanders en Oostenrijkers er nooit mee zouden instemmen. Duitsers zijn fel tegen de plannen omdat ze niet geloven in het aanzetten van de geldpers. Het kan leiden tot torenhoge inflatie, iets wat ze zelf hebben meegemaakt in het interbellum, de periode tussen de twee wereldoorlogen. Maar, de Duitsers en de Nederlanders hebben blijkbaar minder macht binnen de ECB dan ik dacht.

Bodem(loos)
De maatregel van de ECB legt een stevige bodem onder de aandelenkoersen voor de komende anderhalf jaar, zo lijkt het. Want een groot deel van de opbrengst van de verkoop zal zijn weg vinden naar de aandelenmarkten. Extra vraag is hogere koersen. Daarom stegen de koersen al in aanloop naar de bekendmaking van de plannen. Toch is het de vraag of die bodem bestendig is. Niemand gelooft namelijk dat het echt gaat werken. De bedoeling is dat het geld terecht komt bij mensen als u en ik en dat we het dan gaan besteden. Dat zal dan tot extra vraag naar producten en diensten leiden en dit moet de economie oppeppen. Maar iedereen is het er eigenlijk wel over eens dat dit niet zal gaan gebeuren. Het geld zal blijven hangen in de financiële sector en niet terecht komen bij consumenten en bedrijven.

Klinkende munt
Daarnaast moet het programma tot extra vertrouwen leiden bij consumenten. Want economie draait niet alleen om klinkende munten of om de bedragen die maandelijks worden bijgeschreven op de betaalrekening, maar ook om vertrouwen. Als we met zijn allen wat meer vertrouwen krijgen in de economie gaan we meer uitgeven, zo is de gedachte. En de boost van de ECB zou daarvoor moeten zorgen. Maar ook dit gaat waarschijnlijk niet gebeuren, juist omdat niemand in de goede afloop van de maatregelen gelooft. Met name economen en opinie-leiders zijn sceptisch, en mensen krijgen dat via de media mee. Onwaarschijnlijk dus dat we nu ineens veel vertrouwen in onze financiële toekomst gaan krijgen en die auto of die TV gaan kopen.

Klap
Het gevolg is dat het programma niet zal leiden tot economische groei, waarschijnlijk dan. Daarmee zal het ook niet leiden tot extra groei en hogere winsten voor bedrijven die in Europa actief zijn. Dus is er eigenlijk geen enkele reden waarom de koersen van aandelen van bedrijven die op de beurs genoteerd staan omhoog zouden moeten gaan. Als ze dan toch omhoog gaan omdat er nu eenmaal veel geld in het systeem zit leidt dat tot een spagaat tussen de reële economie en de financiële economie. De realiteit zegt dat de koersen gelijk moeten blijven, maar beleggers blijven ze maar omhoog jagen, met hun extra miljarden. Dat kan uiteindelijk tot een klap leiden.

Geldplas
Het is echter de vraag of de ECB wel in staat is om zulke grote hoeveelheden aan staatsobligaties te kopen. Er moeten dan namelijk wel verkopende partijen zijn. Omdat u en ik geen of nauwelijks staatsobligaties hebben zullen het banken en andere financiële instellingen zijn die aan de ECB moeten gaan verkopen. Maar waarom zouden ze dat gaan doen? Ze hebben daar niet veel reden toe. Het cash-geld klotst al tegen de plinten op en de mogelijkheden om geld uit te lenen zijn beperkt. Het grappige is namelijk dat nationale regeringen en de Europese Commissie geld uitlenen aan steeds meer voorwaarden verbinden, waardoor dit steeds moeilijker is geworden. Dus het beleid van de ECB, dat het moet hebben van extra leningen, botst met het beleid van andere Europese instellingen. De ECB had daaruit de conclusie moeten trekken dat het fout zit, maar dat heeft de bank niet gedaan. Als financiële instellingen niet gaan verkopen, dan wordt er geen geld in de economie gepompt en zal het beleid van de ECB sowieso niet gaan werken.

Gekrenkt
En dan is er Griekenland, mijn tweede faux pas. Ik had niet gedacht dat Syriza met zo'n overtuigende meerderheid de verkiezingen zou winnen. Dat heeft de partij wel gedaan, en ze spelen het keihard zo is vrijdag gebleken. De Griekse minister van Financiën heeft de Trojka, die het land tot nog toe op de been heeft gehouden, de deur gewezen. Het land zegt geen hulp meer te willen ontvangen en het lijkt die tevens niet meer te gaan krijgen als het zich zo hard blijft opstellen. Maar Griekenland kan ook niet op eigen kracht verder. Dit kan wel eens grote schokgolven op de beurzen teweeg brengen. Overigens was ik niet de enige die een beetje lacherig deed toen 'Griekenland' weer veelvuldig door financieel journalisten in de mond werd genomen. Velen hadden zoiets van: het zal mijn tijd wel duren.

Vragen
Maar het kan een veenbrand worden, die uiteindelijk in een uitslaande brand uitmondt. Misschien houdt Griekenland wel plotseling op met het betalen van rente en aflossing. Dan zullen de andere EU-lidstaten weer miljarden moeten afboeken op leningen die uitstaan aan de Grieken. Het kan bijna niet anders of er zal dan weer flink bezuinigd moeten worden en dit komt de economie natuurlijk niet ten goede. Beleggers zullen zich dit realiseren en zullen de koersen omlaag jagen. Er wordt gezegd dat West-Europa zo'n default van Griekenland veel beter aankan dan een aantal jaren geleden. Daarmee wordt dan vooral gedoeld op de effecten voor particuliere banken. Die schijnen hun leningen aan Griekenland en Griekse instellingen flink afgebouwd te hebben. Maar de leningen die de overheden aan Griekenland hebben uitstaan zijn navenant toegenomen. En dit kan dus nog wel eens grote gevolgen hebben. En denk eens in wat de reactie zal zijn als Griekenland weigert om nog langer rente en aflossingen te betalen! Dat zal sowieso al tot een schrikreactie leiden.

Strijd
Het is mij niet duidelijk wat de impact van de houding van 'Griekenland' op de beurzen zal zijn. Vooralsnog lijkt er weinig aan de hand, de koersen zijn maandag iets gedaald en dinsdag stijgen ze weer wat. Maar voor hetzelfde geld vindt er in de komende weken een flinke correctie naar beneden plaats. Het is volstrekt onduidelijk wat er gaat gebeuren. De prijs van de euro kan flink wegzakken, de prijs van staatsobligaties kan omhoog schieten als de ECB flink moeten bieden om obligaties in handen te krijgen of juist zakken als een baksteen als Griekenland failliet gaat. En als de Grieken doorgaan met het plunderen van hun rekeningen kan er toch ook wel flinke paniek ontstaan, ook in het westen. Daarnaast lijkt de strijd in de Oekraïne weer op de laaien. Helaas moet het nog steeds niet uitgesloten worden dat Poetin het land binnenvalt. Zelf vertrouw ik de beurzen voor geen cent. Ik zou er dan ook maar even wegblijven.

Kweenie
Maar aan de andere kant, misschien heb ik het wel weer mis. Wellicht loopt het allemaal wel weer met een sisser af als het gaat om Griekenland. We schelden de schulden voor een groot deel kwijt, de staatsschuld van de westerse landen loopt op maar omdat het niet tot een extra begrotingstekort leidt hoeft er niet extra bezuinigd te worden. Iedereen gaat weer over tot de orde van de dag. Het blijft toch altijd een beetje koffiedik kijken, die beurs.
Het beste is dan ook om onszelf te concentreren op individuele aandelen en niet op de beurs als geheel. Welke bedrijven zijn goed bezig en welke niet? Pik de goede bedrijven eruit en als u gelijk had met uw analyse zullen die het op termijn wel goed doen, ongeacht tijdelijke stormen over Griekenland en het QE-programma van de ECB. Misschien moet je ook wel meer een opportunist zijn om geld op de beurs te kunnen verdienen. Niet alles kapot analyseren, zoals ik hierboven doe, maar gewoon kopen als de stemming goed is en verkopen als u het idee heeft dat de stemming aan het omslaan is. Het is aan u.

Jurgen Sweegers

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn