Shell, Q1-winst van 6 mrd euro, zegt dank je wel tegen alle automobilisten

1 mei 2011 - Shell heeft over het eerste kwartaal van 2011 een winst geboekt  6 miljard euro. Reden zijn de hoge benzine-prijzen die het bedrijf in rekening heeft gebracht. De vraag naar benzine en andere olieproducten is vrij inelastisch: mensen blijven rijden hoe hoog die prijs ook is. Oliebedrijven als Shell profiteren daarvan door de benzineprijs zo veel mogelijk te verhogen.

Super winstmarge
De hoge olieprijs van dit moment geeft het bedrijf daarbij een welkom excuus. Vaak wordt de hoge winsten van oliemaatschappijen toegeschreven aan die hoge olieprijzen. 'Recordwinst van Shell door hoge olieprijzen', zo lees je dan in de financiële krant. Het is echter vreemd om de hoge winst van een bedrijf dat actief is in heel de keten toe te rekenen aan een prijs zoals die ergens midden in de keten tot stand komt. Uiteindelijk is de prijs van het eindproduct de winstmaker.

Interne verrekenprijs
De twee belangrijkste divisies van Shell zijn upstream (de winning van olie en gas) en downstream (de raffinage en verkoop van benzine). De ruwe olieprijs is voor Shell deels een interne verrekenprijs; de prijs die gehanteerd wordt als de olie van de eerste divisie naar de tweede divisie gaat. Het is dus geen opbrengstenpost. Voor een deel koopt Shell de olie voor de benzine die het aan de pomp verkoopt echter wel in bij andere bedrijven. In die mate kan ruwe olie zelfs als een kostenpost gezien worden, in plaats van als een opbrengstenpost. Dat maakt het des te vreemder om de hoge winst van Shell toe te schrijven aan hoge olieprijzen. Alsof je de hoge winst van Unilever toeschrijft aan de hoge prijs voor palmolie, een ingrediënt van veel producten van Unilever.

Fabeltjes
Dat is ook meteen het tweede fabeltje dat door het bedrijf de wereld in wordt gebracht en dat door de financiële journalistiek wordt overgenomen: dat de olieprijs slechts een kostprijs is en dat Shell eigenlijk niets anders doet dan het doorberekenen aan de automobilisten van die hoge olieprijs. 'De marges op raffinage zijn heel laag', zo lees je dan. Of:  'het aandeel van de winst voor Shell in de benzineprijs is marginaal', zoals Shell altijd laat zien in allerlei grafiekjes (de ruwe olieprijs wordt dan dus als kostenpost beschouwd). Dit fabeltje wordt gehanteerd om steeds oplaaiende onvrede over de hoge benzineprijzen de kop in te drukken. 'Het zijn juist de belastingen die benzine zo duur maken', zo wordt er dan meteen bijverteld; en op die manier wordt de onvrede op de overheid overgebracht. Dit laatste is zo aantrekkelijk voor kranten als de Telegraaf dat ze meteen toehappen. Deze geraffineerde marketingtruc wordt trouwens tegenwoordig ook door de energiebedrijven ingezet.

Niet de volle mep
Maar het is en blijft voor het grootste deel een fabeltje. Natuurlijk, de belastingen in Nederland zijn hoog, maar de winstmarge van Shell op benzine is wel degelijk groot. De olieprijs is immers voor een deel slechts een interne verrekenprijs voor Shell, en geen echte kostenpost. Alleen echte kosten doen ter zake. Voor een ander deel koopt Shell de olie echt in van anderen, maar het is niet waarschijnlijk dat Shell de prijs betaalt zoals die op de internationale koersenborden staat. Zo wordt de olie mogelijk voor een groot deel verkregen van partners van Shell bij de exploitatie van olievelden. In dat geval betrekt Shell dus meer olie van een bepaald veld, dan waar het op basis van eigendomsverhoudingen over beschikt. Het is onwaarschijnlijk dat het bedrijf hier de volle mep voor betaalt, op dit moment meer dan 110 dollar per vat.

Beestje bij de naam
Trouwens, alleen al uit het feit dat de winst explodeert als de benzineprijzen omhoog gaan, zoals in deze tijd, blijkt al dat Shell niet louter kosten doorberekent. Shell is eigenlijk een soort grote herverdelingsmachine van geld; van automobilisten naar mensen met aandelen Shell. En net als KPN nu, dat ook een preoccupatie had met het uitkeren van dividend aan de aandeelhouders, zal het bedrijf er over een aantal jaren achter komen dat het de belangrijkste technologische en maatschappelijke ontwikkelingen gemist heeft. Maar in de tussentijd zou het fijn zijn als iedereen het beestje gewoon bij de naam noemt. Shell maakt een recordwinst en dit is met name omdat de benzineprijzen weer flink zijn gestegen. En dat van dat 'dankjewel': dat komt nog wel een keer.

Jurgen Sweegers

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn