De markt voor HRe-ketels in kaart gebracht. Wie spelen er een rol?

4 november 2009 - De HRe-ketel produceert behalve warm water voor de verwarming en voor de kraan ook elektriciteit. De komende jaren zullen fabrikanten de eerste modellen op de markt brengen. Ze hopen dat de Nederlandse consument bij de vervanging van zijn verwarmingstoestel overgaat op de aanschaf van een HRe-ketel. Er zijn vele partijen bezig met de ontwikkeling en introductie van deze nieuwe ketel. Dat zijn met name energiebedrijven, ketelfabrikanten en belangenorganisaties. Hieronder een overzicht.

Remeha
Remeha is de fabrikant die waarschijnlijk het verst gevorderd is met de ontwikkeling van het product. Het bedrijf presenteerde donderdag op een congres in Utrecht een verbeterde versie van een HRe-ketel: de Evita. Deze ketel zal, zo is de bedoeling, vanaf april volgend jaar op de markt gebracht worden. De nieuwe ketel is ongeveer even groot als een 'ouderwetse' HR-ketel, wat de drempel voor Nederlanders om tot aanschaf over te gaan moet verkleinen. De ketel is ook nadrukkelijk bedoeld voor huishoudens met een gasverbruik van 1600 kubieke meter per jaar, het gemiddelde in Nederland.
Hoewel de buitenkant een HR-ketel doet vermoeden zit er onder de 'motorkap' heel iets anders. Remeha vindt het van groot belang dat consumenten en installateurs zich daarvan bewust zijn. Daarom is het bedrijf van plan om een groot aantal installateurs een eendaagse cursus aan te bieden, bestaande uit een theorie- en een praktijkgedeelte. De installateur krijgt een diploma als hij aan het einde van de dag met succes een ketel aan de muur heeft weten te hangen, die het ook nog goed doet.
Met toestellen van Remeha is in 2008 een eerste grote veldtest uitgevoerd. Er werden 100 HRe-ketels geplaatst.

Bosch/Nefit
Bosch/Nefit is ook bezig met de ontwikkeling van een HRe-ketel, maar dat gaat in een rustiger tempo dan dat van Remeha. "Bosch kiest bovenal voor zorgvuldigheid", zo zei Hans Overdiep van Gasterra namens het bedrijf op het congres van afgelopen donderdag. Bosch verwacht pas in 2012 met een eerste exemplaar op de markt te komen. Net als Remeha maakt Bosch gebruik van de stirlingtechnologie. De gasvlam verwarmt hete lucht in deze gesloten motor, waarna een zuiger in beweging wordt gezet. Die drijft vervolgens een generator aan. De Stirlingmotor wordt gemaakt door het Japanse bedrijf Rinnai, terwijl het apparaat waar Bosch op verder bouwt dat van Eneco-dochter Enatec is. Remaha maakt gebruik van de stirlingtechnologie die is ontwikkeld door het Britse MCE, dat is voortgekomen uit Microgen.

Vaillant
Vaillant is ook bezig met de ontwikkeling van een HRe-ketel met stirlingmotor. De stirlingmotor is net als die van Remeha van het Britse Microgen. Vaillant denkt echter nog voor de marktintroductie van deze HRe-ketel een klein HRe-keteltje van Honda op de markt te brengen. Die ketel die draait op een gasmotortje, de Ecowill, is in Japan al erg succesvol. Net als Bosch vindt Vaillant het extreem belangrijk dat het product helemaal op en top werkt voordat het op de markt wordt gebracht.

Ariston
Het Italiaanse conglomeraat Ariston werkt ook samen met Enetac. Het bedrijf heeft 15 boilers laten installeren bij mensen thuis en heeft, zo zei een vertegenwoordiger op het congres, een zware tijd achter de rug. Het geluid van de toestellen was onacceptabel en ook de betrouwbaarheid liet te wensen over. Eind jaar moeten die problemen weggewerkt zijn, waarna er samen met Eneco nog eens honderd toestellen op proef bij mensen thuis zullen worden geïnstalleerd. Je hebt maar één kans op een goede marktintroductie en daarom is het van groot belang om de reputatie van de ketel niet te ruïneren voordat die goed en wel op de markt is, zo zegt de vertegenwoordiger. De grootste kopzorg blijft echter de kosten van het apparaat. Het bedrijf verwacht in 2012 met een marktrijp product te komen. Tegelijkertijd onderzoekt Ariston ook de mogelijkheden van de brandstofcel voor de opwekking van stroom Het voordeel hiervan zal zijn dat deze toestellen goedkoper en lichter zullen zijn. De brandstofcel kan uiteindelijk ook werken op waterstof, dat in potentie milieuvriendelijker is dan aardgas.

Baxi
Het Britse Baxi heeft zich naar eigen zeggen vanuit een achterstandspositie helemaal naar de voorste linies van de ketelmarktbestormers gewerkt. Waar voorzitter Dick Tommel van de Stichting Slim met Gas nog zei dat we aan de vooravond van de marktintroductie staan, zei een vertegenwoordiger van Baxi dat we die marktintroductie al gehad hebben. Toestellen van Baxi, de Ecogen genaamd, zijn al te koop. Er lijkt wel een kern van waarheid in de grootspraak van Baxi te zitten. Het was iemand met een toestel van Baxi die voor het eerst de subsidie van 4.000 euro van Senter Novem op mocht strijken en het bedrijf heeft het keurmerk Gaskeur HRe in ontvangst mogen nemen, wat verder alleen Remeha en Ariston op zak hebben. Net als Remeha en Vaillant stopt Baxi Stirlingmotoren van Microgen in de machine. Tijdens het congres in het Beatrixtheater, waar er eentje stond opgesteld, bleek nog wel dat het toestel van Baxi erg groot is.

Wispertech
Wispertech lijkt de omgekeerde weg tehebben afgelegd dan die van Baxi: van voorloper naar een bedrijf in de achterhoede. Het bedrijf uit Nieuw-Zeeland timmert al tien jaar aan de weg met de micro-WKK maar het lijkt het product, de Whispergen, niet echt over de drempel naar de markt te kunnen tillen. Een woordvoerder van het bedrijf Magic Boiler, dat de Wispergen importeert gaf dan ook openlijk blijk van zijn ongeduld. Er lijkt nu echter wel schot in de zaak te zitten. In Spanje is in samenwerking met het grote conglomeraat Mondregon een fabriek voor de productie van de 'magic boiler' geopend. De eerste exemplaren lopen daar nu van de band, maar het gaat langzaam. De fabriek is uitgerust voor een productie van 30.000 eenheden per jaar. Dit betekent een halfautomatische productie. Grotere aantallen zijn alleen te realiseren bij een volautomatische productie. Het product is in de loop van de tijd verbeterd. Het thermisch vermogen is verhoogd van 12 naar 13 kW, het gewicht is verlaagd van 156 naar 127 kilo en het geluidsniveau is teruggebracht van 56 naar 45 dB, onder meer door de Stirling motor op een geluidsdempende ondergrond te zetten. Volgens de site van de Magic Boiler Company is het product al te koop.

Daalderop
Daalderop is een "vreemde eend in de bijt". Hun HR-ketel is anders dan die van andere fabrikanten en dat zal ook het geval zijn met de HRe-ketel. Daalderop heeft gekozen voor de zogenaamde Organic Rankine Cycle, een soort stoomturbine die echter niet op stoom maar op pentaan werkt. Het voordeel hiervan is dat de kosten lager zijn dan die van een ketel met een Stirling motor. Daalderop richt zich met haar apparaten vooral op de wat grotere, slecht-geïsoleerde huizen. Daalderop is net als anderen ook de mogelijkheden van de brandstofcel aan het onderzoeken. De HRe-ketel zal waarschijnlijk modulair worden opgebouwd om het vervoer te vergemakkelijken.

Gasterra
De grote aanjager van de HRe-ketel in Nederland is Gasterra geweest. De onderzoeksafdeling van het bedrijf hield zich in de tijd dat Gasterra nog gewoon Gasunie heette al bezig met onderzoek naar de ketel. Bovendien werkte er een man, Hans Overdiep, die bevlogen is van het apparaat en die ook anderen weet aan te steken met het geloof in het product. Het geloof van Overdiep en andere adepten in de duurzaamheid van het product lijkt oprecht te zijn, maar Gasterra hoopt natuurlijk ook heel simpel de afzet van aardgas veilig te stellen in een tijd dat er steeds meer vraagtekens gezet worden bij deze fossiele brandstof. De plaatsing van de ketels onder een groot deel van de bevolking zal tot een groter gasverbruik leiden van die Nederlanders.

Stichting Slim met Gas
Gasterra is de initiator geweest van de Stichting 'Slim met Gas' waar de drie grote Nederlandse energiebedrijven, Nuon Essent en Eneco, zich bij aan hebben gesloten. Samen hebben ze zich als doel gesteld om de HRe-ketel in Nederland salonfähig te maken. In het vroegere Kamerlid voor D66 Dick Tommel vonden ze een voorzitter die de ketel een warm hart toedraagt en bovendien nog redelijk de weg in Den Haag kent. Gasterra speelt zelf geen rol bij de installatie van de ketels of bij de grootschalige marktintroductie. Die taak hebben de energiebedrijven op zich genomen. Altijd is er ook voor gewaakt om partij voor deze of gene te kiezen.

Eneco
De energiebedrijven hebben zich opgeworpen als de partijen die de Nederlandse bevolking warm gaan maken voor de HRe-ketel. De grote drie zijn druk in de weer met het testen van de verschillende typen HRe-ketels. Ze beschikken over installatiebedrijven die ketels op proef bij mensen thuis plaatsen. Eneco heeft zelfs al een reclamecampagne voor de HRe-ketel op TV gevoerd. Mensen konden zich via de site aanmelden voor een HRe-ketel op proef. Er kwamen vierduizend reacties, wat volgens sprekers op het congres aantoont dat er bij de consument interesse is voor het product. Helaas zijn er maar 50 exemplaren beschikbaar zodat er misschien teveel verwachtingen zijn gewekt.Het is volgens iemand van Baxi een fantastische reclamecampagne geweest: eentje die het meest heeft opgeleverd van alle reclamecampagnes die niet door ons betaald zijn.
Eneco heeft het eiland Ameland als speerpunt voor de promotie van de HRe-ketel gekozen. Ameland heeft de ambitie om zich te transformeren tot een eiland met een volledig duurzame energiehuishouding en de HRe-ketel past daar goed in. Er wordt dan ook nauw samenwerking met de gemeente zelf en ook de Amerlanders ze;f werken enthousiast mee, zo zei financieel directeur Jeppe Machielsen op het congres. Er zijn nu 25 exemplaren van het merk Ariston bij huurder geplaatst. Het is de bedoeling dat nu er zo'n 75 particuliere huiseigenaren enthousiast worden en zich voor de ketel aanmelden. De ketels zullen continu gemonitord worden en ook de effecten op het net zullen in de gaten worden gehouden. Verder heeft Eneco vijf toestellen bij huurders van de Utrechtse woningbouwcorporatie BO-ex geplaatst.

Nuon
Nuon komt weliswaar niet op TV maar is wel het bedrijf dat de meeste ketels heeft geplaatst, zo zei Vincent Dijk van Nuon. Nuon heeft twee proeven lopen, één in de Amersfoortse wijk Woudhuis en één in Amsterdam, waar het bedrijf samenwerkt met woningbouwvereniging Ymere.
De proef in Woudhuis is relatief grootschalig. Daar zal bij in totaal 170 huishoudens een ketel van Remeha geplaatst worden, waarvan er al vijftig hangen. De bedoeling van de proef is niet alleen het testen van de ketel maar ook het testen van de invloed van heel veel HRe-ketels in een wijk op het netwerk in de wijk. Wordt het net niet overbelast als op een koude winternacht alle HRe-ketels aanstaan en allemaal volop elektriciteit op het net zetten. De reacties van mensen zijn overwegend positief, zo zegt Alexander de Roo van de provincie Gelderland. Een exemplaar moest worden vervangen omdat die teveel geluid maakte. "Maar de echte test moet, met de winter voor de deur, nog komen". De komende maanden zullen de overige 120 geplaatst worden.
Verder heeft Nuon-dochter installatiebedrijf Feenstra zo'n twintig toestellen in woningen van de Amsterdamse woningbouwcorporatie Ymere geplaatst. Het bleek voor Ymere moeilijk om geschikte woningen voor de HRe-ketel te vinden, zo zei Pablo van der Laan van het bedrijf donderdag in Utrecht. De Amsterdamse woningen zijn eigenlijk te klein voor de HRe-ketel, die pas echt tot zijn recht komt bij een wat groter gasverbruik. De corporatie ziet meer in isolatie omdat dat een goedkopere manier is om de energierekening flink omlaag te brengen.

Essent
Essent heeft het zuidelijke Den Bosch uitgekozen als visitekaartje voor de duurzame energieplannen op huishoudniveau. Het bedrijf heeft daar 34 huizen geselecteerd waar niet alleen een HRe-ketel maar ook andere duurzame apparaten, zoals zonnepanelen, zonneboilers, warmtepompen en 'slimme' thermostaten (met licht- en bewegingssensoren en aangepaste software) worden getest. Verder heeft het Limburgse installatiebedrijf Volta, dochter van Essent, zo'n veertig ketels van de merken Vaillant, Baxi en Remeha bij mensen thuis geplaatst. Volta heeft de ketels geplaatst in wat grotere huizen (met een gasverbruik van 2500 kubieke meter of meer) en heeft die alleen geplaatst op de begane grond of op de eerste verdieping als daar een vaste trap naar toe leidde. De meeste klachten gingen over het geluid, zo zei Kees van Beek van het bedrijf. Vooral voor mensen die in een kamer naast de ruimte met de ketel slapen is dat ondraaglijk. Verder viel de stirlingmotor nog wel eens uit.

Uneto-VNI
Uneto-VNI vindt de HRe-ketel een "prachtige ontwikkeling". Wel benadrukt de organisatie dat het een ontwikkeling 'in ontwikkeling' is. De installateurs spelen dadelijk natuurlijk een grote rol bij de verspreiding van de HRe-ketel in Nederland. Zij kunnen het product maken of breken en hij moet dan ook vertrouwen krijgen in het product, zo zei iemand van de branchevereniging. De branche is van nature conservatief. Een installateur die al vijftien jaar met bepaalde ketels werkt, hiermee vertrouwd is en klanten daarmee blij maakt zal niet zo gauw overstappen op een andere ketel. Tegelijkertijd is er echter ook een deel, zo'n vijftien procent, dat veel met duurzame energie bezig is en erg open staat voor het nieuwe product.

Smart Power foundation
In de Smart Power Foundation hebben acht fabrikanten van ketels en stirlingmotoren (plus Gasterra) zich verenigd. Deze organisatie richt zich meer op het wegnemen van technische hobbels te richten. Zo roept de organisatie de energiebedrijven op snel te regelen dat mensen die stroom op het net zetten daar ook een terugleververgoeding voor krijgen. Toch is voorzitter Henk Sijbring erg beducht voor de manier waarop de ketel in Nederland ontvangen zal worden. Volgens hem is het nodig om opinieleiders bij de introductie te betrekken. Hij wil voorkomen dat het straks alleen nog maar over de prijs gaat. "Het gaat om nog zoveel andere zaken", zo zei hij. Zo zullen er veel minder hoogspanningskabels nodig zijn als een groot deel van Nederland straks zo'n ketel in huis heeft staan.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn