Afscheidsspeech Frequin: 2010 wordt het jaar van de energienetten

3 december 2009 - Het lijkt wel of de energienetten aan een comeback bezig zijn, nu de netwerkbedrijven zich hebben bevrijd van de commerciële energiebedrijven. Overal gonst het van het nieuws rond netten. Er wordt een hoogspanningsnet aangelegd op de Noordzee, Tennet neemt het Duitse Eon-net over en CO2 moet via netten de grond in worden gestopt. Verder moeten de netten veel slimmer worden. Ook het ministerie is inmiddels fan van de energienetten. "2010 wordt het jaar van het net", zo zei directeur energie Mark Frequin van het ministerie van Economische Zaken op het congres 'Nationaal Energie Forum', dat in woensdag en donderdag in Scheveningen werd gehouden. Frequin sprak redelijk vrijuit, waarschijnlijk omdat hij per 1 januari het ministerie van EZ verlaat om bij dat van Vrom aan de slag te gaan.

Knooppunt van energiestromen
"Het net is de ruggengraat van onze energievoorziening", zo zei Frequin. Hier zal iedereen het mee eens zijn. Maar de directeur gaat een stap verder. De netten zijn een manier voor Nederland om zich internationaal te profileren op energiegebied. "Nederland moet een knooppunt van energiestromen worden". Het ministerie hanteert hiervoor het concept van Nederland als de gasrotonde. Gas uit allerlei windstreken komt hier naartoe, zo is de bedoeling, waarna het verder kan worden getransporteerd naar andere landen in West-Europa. "We gaan op de gasrotonde zitten", zo zegt Frequin.

We doen er toe
Nederland spreekt een woordje mee in de wereld als het gaat om gas en we mogen zelfs aanschuiven bij de organisatie van gasproducerende landen. Dat herhaalde Frequin herhaaldelijk. "We doen flink mee en willen ook een stevige positie innemen". Interessant om te horen dat het ministerie dit kennelijk zo belangrijk vindt. Daarvoor moet echter wel flink geïnvesteerd worden en het ministerie wil hierbij een rol van betekenis spelen. Industriepolitiek was jarenlang een vies woord, maar is dat nu volgens Frequin niet meer. "Het is evident dat we de regierol weer op ons moeten nemen." Toepassing van de Rijkscoördinatenregeling moet ervoor zorgen dat projecten die gestart worden ook echt tot wasdom komen. "Nederland wordt de Oekraïne van Noordwest-Europa maar dan niet met lekkende pijpleidingen maar met aangestuurde leidingen." Maar bij het woordje gasrotonde gaat het volgens Frequin niet alleen om stalen buizen in de grond, maar ook om het creëren van een knooppunt van handel en om kennis."
Die investeringen strekken zich uit tot over de grens. De Gasunie kocht vorig jaar een gasnetwerk over de grens in Duitsland en nam ook een belang in de aanleg van een grote pijplijnverbinding tussen Rusland en Duitsland, door de Baltische zee. In ruil voor deze toestemming van de Russen om deel te nemen in dit miljardenproject kreeg Rusland een belang in de BBL-gasleiding tussen Nederland en Engeland. En nu wil Rusland deel gaan nemen in de gasopslagplaats in Bergen.

Een goede vriend...
|
Met Rusland zijn we dus goede vriendjes. Van belang is het volgens EZ om de banden aan te halen met gasproducerende landen als Algerije, Angola en Kazachstan. Dat gaat niet altijd even makkelijk. "Wat komen jullie doen?", vraagt de Algerijnse minister dan. "We willen gas van jullie kopen". "Maar jullie hebben toch gas?" "Ja, maar we willen de gasvoorziening ook voor de toekomst veilig stellen.' "Maar waar waren jullie de afgelopen vijftig jaar?", vraagt de Algerijnse minister dan. Belangrijk is het volgens Frequin daarom dat we de tijd nemen om de relatie met Algerije te verbeteren. "Dat hebben we met Rusland ook gedaan en dat heeft zich uitbetaald."
Over Rusland gesproken. Die heeft liever niet dat Europa buiten dat land om gas importeert. Het land doet daarom alles om de aanleg van de zogenaamde Nabucco-pijpleiding van de Kaukasus naar Europa, die onder Rusland door moet gaan lopen, te frustreren. Het land probeert al het gas daar weg te zuigen door het aanleggen van zuid-noord verbindingen zodat de kans dadelijk groot is dat de pijpleiding leeg blijft. Fijne vrienden.

Landjepik op energiegebied
Ook op elektriciteitsgebied moet Nederland de vleugels uitslaan. De recente overname van het Eon-net door de Nederlandse netbeheerder Tennet past in dit plaatje. "Later moet blijken of dit een succesvolle stap is geweest", zo zegt Frequin. Eventueel kan Nederland ook nog andere stukken van het Duitse net overnemen. Duitsland heeft wel een beetje de pest in over deze vorm van landjepik. Eigen schuld, zo redeneert Frequin. Wij kunnen dit doen omdat we de netten hebben afgesplitst van de commerciële energiebedrijven; dat had Duitsland ook kunnen doen maar het heeft daar onder druk van de energiebedrijven niet voor gekozen.
Met duurzaamheid hebben ze nog steeds niet veel, daar op de Bezuidenhoutseweg. "Er zit een enorme hype is." En: "de elektrische auto is slechts een fase". Wel onderkent Frequin dat de netten steeds 'slimmer' moeten worden, wat zoveel wil zeggen als dat er informatie over het gebruik moet worden uitgewisseld en dat er op afstand dingen aan- en uit kunnen worden gezet. Daarvoor had het ministerie de verplichte slimme meter als oplossing bedacht, zo memoreert Frequin. Maar privacy-zaken gooiden roet in het eten. De Eerste Kamer zorgde er mede om die reden voor dat de verplichting eruit werd gehaald. Energiebedrijven durven nu niet zo goed meer grootschalig te investeren in de slimme meter.

Wat je zegt ben je zelf
Frequin blikte ook terug op de vier jaar dat hij directeur generaal is geweest. Hij refereerde aan de slechte relatie tussen het ministerie en de grote energiebedrijven in de tijd dat de splitsingswet werd behandeld. Deze wet zorgde ervoor dat de netten losgeweekt werden van de commerciële bedrijven De bazen van energiebedrijven als Nuon, Essent en Eneco, die nu allemaal hun biezen hebben gepakt, waren fel tegen. Er werd flink met modder gegooid. Frequin gaf nog een trap na. Want de energiebedrijven zijn in de loop der jaren volgens hem de consument kwijt geraakt. Die heeft het vertrouwen in de beloofde oplossingen verloren.
Maar de vraag is of hij niet voor zijn beurt sprak. Want Frequin refereerde ten slotte aan het massale protest tegen maatregelen als de CO2-opslag in Barendrecht, een maatregel die door de ministeries veilig wordt geacht. De ministers Cramer en Van der Hoeven waren daar vorige op bezoek geweest en dat was geen prettige bijeenkomst, zo zei Frequin. 'Als het hier fout gaat kom ik u opzoeken', zo riep een boze bewoner. En: 'De Titanic was ook veilig'. 'Not in my backyard' is een slogan die volgens de directeur steeds vaker de kop op zal duiken. De vraag is derhalve of het niet het ministerie is dat de consument (of burger) is kwijt geraakt met al die torenhoge internationale ambities.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn