Duurzame energie krijgt voorrang, behalve als kolenstroomproducent Eon schade leidt

22 januari 2010 - Sommige grijze producenten zijn meer gelijk dan andere stroomproducenten. Dat werd donderdag duidelijk in de Tweede Kamer, bij de behandeling van een nieuwe energiewet. Die wet heeft onder meer als doel om te zorgen dat duurzame energie voorrang krijgt als er congestie is op het net. Vieze stroomproducenten moeten hun centrales dan uitzetten; en niet duurzame stroomproducenten. Maar wat is het geval? Er zit een 'haakje' in de wet waardoor het Duitse stroombedrijf Eon, dat op de Maasvlakte een kolencentrale exploiteert, te compenseren als de schade van de wet te groot is.

Reëel probleem
Congestie is een reëel probleem in Nederland. In sommige regio's, zoals bijvoorbeeld het Westland, is het gevaar groot dat er meer stroom wordt opgewekt dan het netwerk aan kan. Netbeheerders zijn dan verplicht om het netwerk uit te breiden (met hoge kosten tot gevolg); maar dit duurt natuurlijk even. In de tussentijd moet er iets gedaan worden. Er moet een vorm van congestiemanagement komen. Het ministerie van Economische Zaken  is nu, mede op aandrang van de Tweede Kamer, op de proppen gekomen met een vorm van congestiemanagement waarbij duurzame stroom voorrang krijgt.

Bieden voor netcapaciteit
De regeling houdt in dat producenten van duurzame energie altijd mogen blijven produceren. Eigenaren van kolen- of gascentrales moeten afregelen, zoals dat heet. Zij moeten bij congestie een bod doen om afschakeling te voorkomen en degene die het minste biedt moet zijn centrale uitzetten. De kosten van de regeling komen terecht bij deze grijze stroomproducenten. Dat was althans de bedoeling. Maar wat staat er in de wet? In de wet staat dat in geval van congestie de netbeheerder het systeem van congestiemanagement toepast 'tenzij de gevolgen van het toepassen hiervan niet redelijk en proportioneel zijn' (artikel 24a). Dat is natuurlijk een mooie ontsnappingsroute. Wat betekent dat, 'gevolgen die niet redelijk en proportioneel zijn'?

Het ministerie van de grote energiebedrijven
De bedoeling van het ministerie werd allengs duidelijk. Weer heeft het ministerie, net als bij het andere deelvan de wet, op een sneaky wijze de positie van een groot energiebedrijf veilig gesteld. In dit geval is het Eon. Van der Hoeven: "Eon vreest in een nadelige positie te komen. Zij hebben maar één vestiging in Nederland. Als de kosten bij één partij terecht dreigen te komen is er reden om een beroep te doen op de uitzonderingsgrond. Je moet rekening houden met gerechtvaardigde belangen." Verschillende partijen vielen over haar heen. Jansen (SP): Ik vind het geen gerechtvaardigde belangen. Deze partij heeft er zelf voor gekozen om maar op één plek in Nederland te gaan zitten. Het is hun eigen keuze. De tuinders in het Westland zullen moeten boeten." De bedoeling van de wet is juist dat grijze stroomproducenten benadeeld worden, zo had hij er aan toe kunnen voegen. Want het moet bedrijven stimuleren wat meer in duurzame stroom en wat minder in grijze stroom te gaan investeren.

Nerveusiteit
Ook Kees Vendrik (Groenlink) wordt nerveus van de clausule. Het juridische risico van de clausule is groot want producenten zullen er massaal een beroep op gaan doen. Ook de PVDA heeft moeite met de Eon-beschermingsconstructie. De Kamer denkt ook dat de uitzonderingsclausule in strijd is met Europese regelgeving die bepaalt dat duurzame energie altijd voorrang moet krijgen en dat er alleen een uitzondering mogelijk is als de veiligheid of betrouwbaarheid van het net in gevaar komt. Drie partijen (PVDA, CU en SP) hebben een motie ingediend om de betreffende bijzin ('niet redelijk en proportioneel' te schrappen). Vraag is even of het CDA dit amendement gaat steunen. De kans is groot. Spies zei in ieder geval dat ze vraagtekens zet bij de houdbaarheid van de bijzin.

Twee heren dienen
Het ging in de Kamer ook nog om andere zaken. Zo was er veel discussie of je niet verder kunt differentiëren naar grijze stroomproducenten. Dus dat je bij congestie eerst bijvoorbeeld kolencentrales afschakelt en dan pas gascentrales (die zijn wat minder vervuilend). Van der Hoeven wil hier echter niet aan. Als reden gaf ze op dat er dan allerlei zaken door elkaar gaan lopen. De wet gaat dan twee doelen dienen: verminderen van congestie en het verminderen van de CO2-uitstoot. De Kamer moet dat laatste maar elders regelen.

CO2-reductie is juist het doel
Maar Vendrik merkte op een gegeven moment terecht op dat een meer duurzame energieproductie juist wel het doel van de wet was, die niet voor niets 'voorrang voor duurzaam' heet. Een andere indicatie dat Van der Hoeven de materie niet helemaal overziet, wat trouwens niet zo heel gek is want het is super-ingewikkeld. Verder differentiatie lijkt inderdaad lastig maar meer omdat er dan twee methodes door elkaar gaan lopen. Nu is het zo dat de grijze producent die het minste biedt afgeschakeld gaat worden en als je op basis van CO2-uitstoot selecteert komt daar een andere methode tussendoor fietsen. Het risico van de huidige methode is wel dat de duurdere gascentrales uit komen te staan en dat goedkope maar vieze kolencentrales blijven draaien. Kortom, de kans is groot dat de wet ook nog eens haar doel voorbij schiet.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn