Dappere schuldbelijdenis van Samsom in debat over gerommel met klimaatcijfers

30 januari 2010 - Het IPCC heeft weer gerommeld met klimaatcijfers. Deze organisatie, waar duizenden wetenschappers aan verbonden zijn, had gemeld dat de gletsjers in de Himalaya in 2035 smelten. Dat had echter 2350 moeten zijn. Niet zomaar een 'foutje bedankt', want degene die er verantwoordelijk voor was heeft toegegeven dat hij dat gedaan heeft om politici verder onder druk te zetten om snel te handelen. Het vertrouwen in het IPCC en klimaatwetenschappers in het algemeen is hierdoor verder ondermijnt, nadat enkele weken geleden ook al gerommel met cijfers aan het licht kwam. Interessant is de vraag of dit nog consequenties moet hebben voor het Nederlandse klimaatbeleid, dat voor een groot wordt gelegitimeerd met cijfers en rapporten van dit instituut. De VVD vindt van wel, zo bleek donderdag in een debat over het onderwerp. PVDA-er Samsom legde een dappere schuldbelijdenis af, minister Cramer van Milieu bleef rechtlijnig als altijd.

Baas IPCC moet opstappen
Niet alleen heeft het IPCC gerommeld met cijfers; ook bleek dat de baas van het instituut, een Indiaër, miljoenen aan subsidies heeft ontvangen voor onderzoek naar het smelten van de gletsjers en dat hij er dus persoonlijk belang bij had om dit zo dramatisch mogelijk voor te stellen. Natuurlijk willen alle partijen dat het IPCC dergelijke fouten niet meer maakt en dat om die reden, de procedures grondig herzien worden. Sommige partijen vinden daarnaast dat de baas van het IPCC moet opstappen en dat er een grondig onderzoek moet komen naar heel het rapport van het IPCC over de klimaatverandering. Cramer gaat deels mee in die laatste wens, door het Planburau voor de Leefomgeving (dat overigens ook erg op de lijn van IPCC zit) opdracht te geven om de rapporten die betrekking hebben op Nederland nog eens na te pluizen.

Wacht eer ge miljarden gaat uitgeven
Maar veel verder wilde Cramer niet gaan. De bekende dubbelzinnigheid van de minister manifesteerde zich hier weer. Aan de ene kant geeft ze toe dat grondig uitgezocht moet worden of er niet meer van dergelijke fouten in de rapporten van IPCC zitten; aan de andere kant staat haar conclusie al vast: het was maar een klein foutje, op één van de 3.000 pagina's van het rapport en er is geen enkele reden om het Nederlandse beleid op basis van zo'n klein foutje aan te passen. Nou, dat valt nog maar te bezien, zo vindt de VVD. Want wellicht komt er uit het onderzoek wel dat het rapport vol met fouten staat. Dus wellicht is het verstandig om eerst even dat onderzoek af te wachten voordat je besluit om miljarden uit te gaan geven aan klimaatbeleid, zo vindt de VVD. De zaak is actueel want begin maart gaat de Kamer debatteren over maatregelen die bedoeld zijn om Nederland te wapenen tegen zeespiegelstijging en klimaatverandering; maatregelen die miljarden gaan kosten.

Open houding van Samsom
In tegenstelling tot Cramer (en Kees Vendrik van Groenlinks) is er bij Diederik Samsom van de PVDA nu wel meer ruimte voor twijfel over de vraag of het klimaat echter opwarmt. Samsom stak de hand in eigen boezem. Hij stelde dat 'zijn kamp' te weinig oog heeft gehad voor wetenschappers die een ander geluid hebben laten horen. Uitspraken van wetenschappers worden snel 'gekaapt' door politici. "Het misbruik dat daarbij van de wetenschap wordt gemaakt, verkrampt, politiseert en perverteert diezelfde wetenschap, en dus moeten wij niet alleen maar verontwaardigd huilen als de wetenschap nu hapert, maar moeten wij ook de hand in eigen boezem durven steken", aldus Samsom. Hij stelde voor om de deuren open te zetten en ook politici als Richard de Mos van de PVV, die niet geloven in klimaatverandering, binnen te laten.

Wetenschap en politiek
Ook andere parlementariërs maakten interessante opmerkingen over de rol van wetenschap in de politiek. Volgens Cramer is wetenschap iets waar je blind op moet kunnen vertrouwen, zo zei ze herhaaldelijk. Een nogal naïeve gedachte, zo vond bijvoorbeeld SP-er Van Leeuwen. Er zijn wetenschappers waar hij liever niet blind op afgaat, zoals de econoom Milton Friedman (een 'rechtse' econoom die vindt dat de economie alleen gestuurd mag worden door monetaire autoriteiten, red.). Hij had nog een ander voorbeeld kunnen noemen, wat wellicht minder in zijn straatje past maar toch. Karl Marx was een wetenschapper pur sang maar de schade die het blinde vertrouwen dat miljoenen mensen in hem hadden heeft aangericht, is gigantisch geweest. Terecht zeiden hij en andere leden van de Kamer dat je niet blind moet varen op de wetenschap. Van Leeuwen: "Het verbaast mij zeer dat sommige partijen zich in deze discussie zo fundamentalistisch opstellen en daarmee de ontwikkeling van de wetenschap als het ware ontkennen".

Paradigma-shift
Van Leeuwen: "Zeker in deze relatief nieuwe wetenschap zullen er theorieën sneuvelen, zullen er nieuwe onderzoeken komen die de huidige naar de prullenbak verwijzen en zullen er eigenzinnige onderzoekers zijn die thans aanvaarde uitkomsten met onomstotelijk bewijs onderuithalen totdat blijkt dat hun bewijs op zijn beurt ook niet zo onomstotelijk is werd aangenomen." Opvallend was dat Van der Staaij van de SGP min of meer op dezelfde lijn zat. "We moeten de wetenschap niet verabsoluteren alsof die ons de objectieve waarheid kan aanreiken en we moeten niet alles voor zoete koek slikken." Bij hem heeft die scepsis natuurlijk een heel specifieke oorzaak, namelijk het geloof in god. Maar de opmerkingen die hij, Van Leeuwen, maar ook bijvoorbeeld Boris van der Ham van D66 tijdens het debat maakten sluiten aan bij de visie van wetenschapsmethodologen. Wetenschap ontwikkelt zich: opvattingen zijn het ene moment heilig maar worden het volgende moment overruled door nieuwe opvattingen, ideeën en theorieën. Er vindt dan een paradigma-shift plaats, zoals Kuhn in de jaren zestig al stelde; de geschiedenis van de wetenschap zit vol met dergelijke paradigma-shifts.

Geen reden dus voor blind vertrouwen in de wetenschap. Beter is het om wetenschappelijke ideeën te zien als een cartoon; een visie op de werkelijkheid, zoals er velen kunnen bestaan. Het opmerkelijke aan dit debat is dan ook eerder het blinde vertrouwen van politici als Cramer in de wetenschap, wat grenst aan (of misschien wel hetzelfde is als) het geloof wat bijvoorbeeld veel mensen in Marx hadden, dan het feit dat er met cijfers gerommeld is door wetenschappers.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn