Kamer krijgt weinig poten aan de grond bij behandeling 'Voorrang voor duurzaam'

3 februari 2010 - De Tweede Kamer kreeg dinsdag in de Kamer weinig poten aan de grond, bij de behandeling van het gedeelte Voorrang voor duurzame energie van de nieuwe energiewet. De Kamerleden hadden massaal amendementen ingediend om het wetsvoorstel naar hun hand te zetten, maar minister Van der Hoeven van Economische Zaken schoot ze één voor één af. Zo wilde een deel van de Kamer dat in geval van congestie op het net, centrales worden uitgezet op basis van de CO2-uitstoot; dus de vieste centrales eerst. De SP wilde juist weer dat de kosten van het stelsel zouden worden verdeeld op basis van de viesheid van de centrale. Over die kosten was trouwens nog een hoop gekrakeel, maar ook dat liet de kordate minister makkelijk van zich afglijden.

Bieden om je centrale stil te zetten
Het wetsvoorstel 'Voorrang voor duurzaam' houdt in dat bij congestie op het elektriciteitsnet in een bepaalde regio in Nederland producenten van duurzame energie voorrang krijgen. In andere woorden, een windmolenpark kan blijven draaien terwijl een gascentrale of kolencentrale uitgezet moet worden als het netwerk alle productie van stroom niet aankan. Maar hoe wordt bepaald welke centrale van het moet? Daar is een ingewikkeld systeem voor bedacht. Bedrijven met gas- of kolencentrales moeten geld bieden om hun centrale uit te zetten. Degene die het meest biedt, mag afschakelen. Deze bedrijven krijgen wel betaald voor de stroom die ze al hebben verkocht. De bedrijven zullen iets minder bieden dan de kosten van het wel produceren, de marginale kosten dus (dan hebben ze ietsjes meer winst dan als ze centrale wel laten draaien).

Lood-om-oud-ijzer-amendement
Het logische gevolg is dat centrales met de hoogste kosten, dat zijn gascentrales, van het net gaan; de eigenaren daarvan zullen het meeste bieden. Een pervers effect van de wet, zo vond een groot deel van de Kamer, want gascentrales zijn veel schoner dan kolencentrales. D66 en Groenlinks dienden dan ook een amendement in om bij het afschakelen rekening te houden met de CO2-uitstoot van de centrales, maar de regeringspartijen en Van der Hoeven wilden er niet aan.  Het systeem is zo al ingewikkeld genoeg. Bovendien zou een verdere discriminatie tussen producenten van grijze stroom in tegenspraak zijn met Europese regelgeving. Van der Ham deed verwoede pogingen om het amendement toch geaccepteerd te krijgen en zwakte het zelfs zodanig af dat het door Samsom (PVDA) op een gegeven moment een 'lood-om-oud-ijzer-amendement' werd genoemd. Ook het voorstel van de SP om dan maar de kosten van het systeem oneerlijk te verdelen over de grijze producenten haalde het niet.

Wie gaat dat betalen?
Over die kosten was een hoop te doen. De groene producenten mogen daar niet voor opdraaien; daarover is iedereen het over eens. De minister wil de kosten van het stelsel in rekening brengen bij alle producenten van vieze stroom in een congestiegebied. De VVD wil de kosten echter omslaan over alle energieafnemers, over u en mij dus. De minister is er echter tegen, om twee redenen. Ten eerste omdat de rekening voor de consument dan omhoog gaat; ten tweede omdat er dan het risico op gaming is. De producenten hebben er dan namelijk geen belang bij om de kosten van het systeem in de hand te houden en dit zou allerlei neveneffecten kunnen hebben. Volgens de VVD kan het eenzijdig neerleggen van de kosten op juridische problemen stuiten, en daarmee op tegenstand van de Eerste Kamer, maar Van der Hoeven denkt dat dit niet het geval is, ze heeft het nagevraagd bij de landsadvocaat. Kosten mogen 'van Europa' neergelegd worden bij producenten die onder het systeem van congestiemanagement vallen; en producenten van groene stroom vallen daar niet onder.

Onbegrijpelijk
Wat heel de Kamer onbegrijpelijk vindt is dat grensverbindingen niet vallen onder het systeem van congestiemanagement. Hierdoor kan het gaan gebeuren dat in een gebied van congestie, bijvoorbeeld in Groningen, de relatief schone gascentrale van Electrabel moet worden uitgezet, terwijl via de grensverbinding met Duitsland die daar ligt vieze bruinkoolstroom vanuit Duitsland ingevoerd kan blijven worden. Volgens Van der Hoeven is het echter van 'Europa' niet toegestaan om de interconnectoren (grensverbindingen) in te zetten om binnenlandse congestieproblemen op te lossen. Wat wel kan is dat die centrales aan de andere kant van de grens vrijwillig meewerken aan het oplossen van de congestie in Nederland. Er wordt volgens Van der Hoeven ook gewerkt aan een Europees systeem van congestiemanagement, wat dus wel grensoverschrijdend is.
Ook voor het voorstel van de Kamer om stroom opgewekt met productiegas van staalbedrijf Corus aan te merken als duurzame stroom, voelde Van der Hoeven niets (zie kader).

Affakkelen of voorrang geven?
Bij de productie van staal komt gas vrij en met dat gas kan stroom worden opgewekt. Als die stroom niet als duurzaam wordt aangemerkt, krijgt die geen voorrang en dan moet Corus dat gas affakkelen; verbranden dus. Dat is natuurlijk onverteerbaar. Maar Van der Hoeven wilde het amendement van Jansen (SP) om die stroom als 'duurzaam' aan te merken niet steunen. De minister verwees ook hier weer naar Europa. Europa ziet stroom uit productiegas niet als groene stroom, in tegenstelling tot bijvoorbeeld stroom van afvalverbrandingsinstallaties, en daarom kan dat nu geen voorrang krijgen in deze Nederlandse wet. Verder vond Van der Hoeven dat het probleem van congestie niet speelt in dit gebied.
Regeren is vooruitzien
Dat laatste waagden andere Kamerleden te betwijfelen. Want Corus is bezig met de bouw van een warmtekrachtcentrale op het eigen terrein, Nuon heeft de aanvraag voor de bouw van een nieuwe centrale in het gebied klaarliggen en op die plek, nabij de kust van IJmuiden, komt in de toekomst een groot deel van de stroom van windmolenparken op zee aan. Dan kan er dus wel degelijk congestie ontstaan en 'regeren is vooruitzien', zo vonden Kamerleden. Jansen vond bovendien dat productiegas kan worden gezien als afval. Van der Hoeven beloofde wel om het probleem in Europa aan te kaarten.
Overigens heeft Corus aangeboden om die verbinding voor de aanvoer van stroom vanuit zee over het eigen terrein te leggen, zodat ook de centrale daarop kan worden aangesloten.

Succesjes
Nul op het rekest dus voor de Kamerleden. De meeste amendementen werden door Van der Hoeven 'ontraden', zoals dat heet. Dat betekent overigens niet dat ze in de prullenbak kunnen. De Kamer kan er volgende week dinsdag nog altijd voor stemmen en dan komen ze wel in de wet.
Over enkele punten bereikten de Kamer en de minister wel overeenstemming. Zo vonden partijen elkaar in de formulering dat het systeem van congestiemanagement moet worden toegepast 'tenzij de veiligheid en betrouwbaarheid van de netten niet op de meest doelmatige manier wordt gewaarborgd'. De minister had meer mogelijkheden willen hebben om Eon in staat te stellen de centrale op de Maasvlakte aan te laten staan; de Kamer minder.
Ook stemt Van der Hoeven in met een regeling waarbij kleine duurzame installaties voorrang krijgen bij de aansluiting op het net. Niet alleen bij het vervoer van stroom maar ook bij het aansluiten van nieuw productievermogen treden vaak knelpunten op. Ook is Van der Hoeven het eens met een voorstel van Jansen om als derde 'tussencategorie' relatieve schone warmtekrachtcentrales te onderscheiden. Die zouden dan uitgezet moeten worden na kolen- en gascentrales, maar voor duurzame productie.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn