Smart grids zijn hot, maar waar zijn ze eigenlijk goed voor?

8 februari 2010 - Smart grids zijn in. "Hoe vaak ik gevraagd wordt om lezingen te houden over smart grids, daar wordt je eng van", zo zegt Frits Verheij van Kema tijdens het congres Econergie, dat donderdag en vrijdag in Amsterdam is gehouden. En dat terwijl niet eens helemaal duidelijk is wat er mee bedoeld wordt en, vooral, wat de bedoeling ervan is. Kema gaat zelf een proef houden met smart grids in de Groningense wijk Hoogkerk: Powermatching city geheten. Op 10 maart wordt die virtuele stroomstad geopend door burgemeester Van Rehwinkel van Groningen.

Energieproducerende wijk
De populariteit van het concept smart grids hangt vooral samen met de opkomst van allerlei duurzame innovaties in de wijk en met problemen op het netwerk als gevolg van die innovaties. Stel dat een groot deel van de daken in een wijk in de toekomst beplakt is met zonnepanelen. Als de zon overdag, als er weinig bewoners thuis zijn, fel gaat schijnen is er een overschot aan productie, dat de wijk uit moet. Het netwerk dat er nu ligt kan dat mogelijk niet aan. Ook HRe-ketels en windmolens in de wijk slaan mogelijk aan op momenten dat de vraag naar stroom minimaal is. Voor elektrische auto's geldt het omgekeerde. Mensen met zo'n auto komen om zes uur thuis en stoppen dan de stekker in het stopcontact. Als er dat veel zijn, slaat het net op tilt.

De oplossing is simpel
De oplossing is simpel: verzwaar het net. Ofwel, meer koperdraadjes in de grond. Maar dat is duur. Een andere oplossing is om vraag en aanbod in de wijk beter te reguleren en daar komen slimme netten om de hoek kijken. Op dit moment hebben de meeste netbeheerders geen idee wat er in hun wijk gebeurt, zo zegt Verheij. Daar moeten slimme netten dus verandering in brengen. Er lijken vooral twee concepten te zijn. Ofwel informatie over vraag en aanbod in de wijk wordt naar de netbeheerder (of een andere 'coördinator') gestuurd, die vervolgens maatregelen neemt om het hele zaakje op elkaar af te stemmen. Of, een verdergaand concept, de apparaten in de wijk gaan zelf met elkaar 'praten', zonder tussenkomst van de netbeheerder. Smart grids zijn dus vooral netten die gebruikers in staat stellen te communiceren over die netten en om op basis van die communicatie het gebruik aan te passen.

Wasmachine aan als zon gaat schijnen
Zo zouden allerlei wasmachines en vriezers juist kunnen aanslaan op momenten dat de zon gaat schijnen en er heel veel zonne-energie wordt geproduceerd. Ook kan een warmtepomp, die op elektriciteit werkt, dan water in een boiler gaan opwarmen, wat bij thuiskomst van de bewoners kan worden gebruikt om te douchen of te koken. Of er wordt waterstof aangemaakt, dat kan worden opgeslagen en later kan worden gebruikt voor de aandrijving van een HRe-ketel. Bij een tekort aan stroom zorgt de netbeheerder, of wie dan ook, er juist voor dat apparaten niet aanslaan of dat ze niet allemaal tegelijkertijd aanslaan. Of dat de HRe-ketels in de wijk stroom gaan produceren. Dit zijn dingen die in Powermatching city gaan gebeuren. De huizen van 25 bewoners daar zijn volgepropt met dit soort apparatuur en die bewoners zijn bereid om hun energieverbruik en productie op die manier te laten reguleren.

Exotische concepten
De elektrische auto leent zich nog voor meer exotische concepten. Behalve dat die zich kan gaan opladen bij een overschot aan stroom, kan die ook ingezet worden als een soort accu bij tekorten. De stroom loopt dan als het ware terug van de auto het lokale net op. Voorwaarde is wel dat die auto permanent aan het net verbonden is (ofwel de stekker moet erin blijven). Twee bewoners van Powermatching city hebben een elektrische auto, waarvan één medewerker van Essent, die eigenlijk niet in de wijk woont (hij woont virtueel in de wijk ten behoeve van de proef).

De netbeheerder die bepaalt wanneer mijn wasmachine aanslaat?
Smart grids
zijn tot nog toe vooral een speeltje voor netwerkbeheerders. Voor stroom- en informatica-techneuten is het natuurlijk een hartstikke sexy onderwerp; en misschien is er in de toekomst inderdaad echt een probleem waar die smart grids een oplossing voor zijn. Vraag is of de Nederlander het ziet zitten. Dat is een relevante vraag want we zullen het met z'n allen wel moeten willen. Waarom zou je toestaan dat de netbeheerder bepaalt wanneer jouw wasmachine of HRe-ketel aanslaat? Die bemoeizucht van de netbeheerder staat bovendien op gespannen voet met de wens van veel consumenten om juist onafhankelijk van het energiebedrijf te worden; wat mogelijk de meest fundamentele drijfveer is achter de aanschaf van apparaten als zonnepanelen en HRe-ketels.

Prijsprikkels moeten de was doen
'Prijsprikkels' in het antwoord van de energiebedrijven. Consumenten moeten verleid worden met prijsvoordelen. Iemand die het niet erg vindt dat de wasmachine niet altijd meteen aanslaat of die best drie uurtjes zonder stroom kan, kan dan een goedkoop energiecontract afsluiten met de energieleverancier. Die energieleverancier zou dan de voordelen van zo'n contract van de netbeheerder doorgespeeld krijgen. Zo krijgen de bewoners in Powermatching city een vergoeding van enkele tientjes per maand als ze voor zo'n flexibel contract kiezen. En de vraag daarnaar was enorm, maar de mensen die meedoen aan de proef zijn natuurlijk bijzonder begaan met het onderwerp.

Hoi, weer twee centen bespaard
Ook zou de stroomprijs kunnen gaan variëren gedurende de dag. Dan bepaalt het apparaat zelf, op basis van de prijzen die hij doorkrijgt, of hij aanslaat of niet. De bemoeienis van de netbeheerder is in dat geval minimaal en dat is een groot voordeel. Maar de stroomprijs zal hooguit een paar centen per kWh variëren. Een wasmachine verbruikt ongeveer een kWh per wasbeurt; dus reken uit je winst. Niet echt iets om over naar huis te schrijven.

Extra kabeltjes in de grond wellicht goedkoper
Daarnaast is het de vraag of het technisch mogelijk is. Er zullen gigantische hoeveelheden aan informatie verstouwd moeten worden. En dan zijn er nog vragen rond privacy en veiligheid die een rol kunnen spelen (hackers kunnen er voor zorgen dat heel het systeem in de war wordt gestuurd en dat niemand in de wijk meer kan wassen). Ook is het de vraag of fabrikanten hun apparatuur klaar willen maken voor de smart grids en of daar een bepaalde standaardisatie in komt. Misschien dat het uiteindelijk wel goedkoper blijkt te zijn om gewoon wat extra koperdraadjes in de grond te leggen.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn