Minister van Financiën gaat zich bemoeien met net op zee

22 februari 2010 - Landelijk netbeheerder Tennet stuit op de grenzen van haar groei. Dat kan geconcludeerd worden uit een brief die minister Van der Hoeven van Economische Zaken vrijdag, net voordat het kabinet viel, naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Ze schrijft dat de minister van Financiën zich expliciet gaat bemoeien met de vraag of Tennet de investeringen in de aanleg van een net op zee wel kan opbrengen. Zo'n net is nodig om de windmolenparken die daar gebouwd gaan worden aan te sluiten. Tennet is volledig in handen van de staat en de staat moet er daarom voor zorgen dat het bedrijf financieel gezond blijf, zo schrijft Van der Hoeven. Dat betekent dat "bij het aanwijzen van specifieke locaties op zee voor windmolenparken en de bijbehorende verbindingen naar land rekening wordt gehouden met de financiële consequenties voor Tennet".

Financieel uitgerekt
Al eerder werd duidelijk dat Tennet op de grens balanceert van wat het financieel aankan, dit als gevolg van de overname van het grote netwerkbedrijf Transpower in Duitsland en de grote investeringsprojecten die het bedrijf in eigen land ter hand heeft genomen. Kredietbeoordelaar Standard and Poor's gaf het bedrijf al een magere A- mee als kredietoordeel en meldde bij die gelegenheid dat er veel geleend moet worden in verhouding tot het eigen vermogen. Nu blijkt dat dit ook de mogelijkheden voor Tennet om een net op zee aan te gaan leggen beperkt zijn door deze beslissingen. Want de minister van Financiën gaat zich er mee bemoeien. Niet eerder is zo expliciet door de minister van Economische Zaken gewezen op de rol van de minister van Financiën bij de aanleg van het net op zee, dat miljarden zal gaan kosten. Als de mogelijkheden voor Tennet inderdaad beperkt worden door de overname van grote Duitse netbeheerders gebeurt precies waar politieke partijen als de SP al bang voor waren. Zij hadden daar al vragen over gesteld aan de minister.

Dubbele petten
De opmerkingen zijn met name ook relevant in het kader van de discussie over de dubbele pet van de overheid, en de kritiek die hierop vanuit de Algemene Rekenkamer is opgeborreld. De overheid is behalve aandeelhouder van Tennet ook toezichthouder op de energiemarkt. In die laatste rol moet het onder meer grote investeringsprojecten van Tennet beoordelen; zijn ze van belang voor de Nederlandse energiemarkt? Die rol is nog eens versterkt met de energiewet 'Voorrang voor duurzaam' die recentelijk nog is aangenomen door de Tweede Kamer (maar nog niet door de Eerste Kamer). Van der Hoeven geeft nu toe dat het ministerie van Financiën over haar schouder meekijkt bij het beoordelen van die projecten. Dat niet alleen; ze benadrukt de rol van Financiën in haar brief nog eens waardoor de toezichthoudende functie op de achtergrond verdwijnt. Het spreekt vanzelf dat er hier belangenverstrengeling kan gaan optreden. Investeringen die goed zijn voor de toekomst van het bedrijf hoeven niet altijd in het publieke belang te zijn als omgekeerd. De constructie is waarschijnlijk ook in tegenspraak met Europese regelgeving. Aandeelhouders van energiebedrijven mogen geen invloed hebben op het toezicht.

Geen rol in ronde 2
In de brief probeert de minister op verzoek van de Kamer toch nog iets van de onduidelijkheid rond de rol van Tennet bij de aanleg van windmolenparken weg te nemen. Tennet zal bijna zeker geen rol meer spelen in de aanleg van kabels voor de windmolenparken die in de nabije toekomst worden aangelegd. Dit zijn de parken die worden aangelegd op basis van de tender die nu loopt (het ministerie noemt dat 'ronde 2'). In totaal gaat het om 950 MW. Van der Hoeven schrijft dat het zinvol is om Tennet erbij te betrekken als er een gezamenlijk 'stopcontact' voor de aansluiting van alle windmolenparken op zee wordt aangelegd. Maar dit laatste is pas zinvol als die parken meer dan 100 kilometer uit de kust liggen; en dat is voor de parken uit ronde 2 niet het geval. De financiering van de aanleg van die kabels is ook al geregeld. Dat zal gebeuren via de subsidieregeling SDE. (Terwijl de kosten die Tennet maakt meestal worden 'gesocialiseerd', dat wil zeggen door alle afnemers betaald worden).

Deur op een kier voor Tennet
Wel houdt Van der Hoeven de optie dat Tennet de kabels gaat aanleggen nog een beetje open, voor het geval dat toch goedkoper mocht blijken zijn.  Dan moet wel de wet worden veranderd, want op dit moment is Tennet alleen verantwoordelijk voor het net op land. Van der Hoeven wilde dit wetsvoorstel medio 2010 indienen, tegelijkertijd met een nieuwe wet die de uitgifte van concessies voor nieuwe windmolenparken op zee mogelijk zou moeten. Op dit moment is er nog een vergunningenstelsel. Het is niet echt waarschijnlijk dat dit er nog van zal komen. Van der Hoeven zal geen nieuwe wetsvoorstellen meer mogen opsturen naar de Kamer.

Ronde 3 is in nevelen gehuld
Pas echt serieus wordt het in  ronde 3'; de aanleg van nog eens 4800 MW aan windmolenparken, waarmee het totaal op 6.000 MW zou komen. Dit laatste was de doelstelling van het kabinet dat net is gevallen. Het is natuurlijk de vraag of die doelstelling nog gehandhaafd zal worden. Mogelijk maakt een nieuw kabinet snel gehakt van die ambitieuze plannen, helemaal als dat kabinet VVD en/of PVV omvat.
Maar ook zonder de val van het kabinet, is alles over die ronde 3 nog in nevelen gehuld. Zo is het nog onduidelijk waar die windmolenparken gebouwd moeten. worden. De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat zou hier eind dit jaar nog een besluit over nemen. Of dit doorgaat is natuurlijk ook onzeker geworden. En ook is het nog onduidelijk hoe die aanleg gefinancierd gaat worden en of Tennet hier nog een rol in gaat spelen. Van der Hoeven schrijft nergens met zoveel woorden dat dat laatste het geval is. Niet verwonderlijk want de kosten bedragen naar schatting tussen de 5 en 11 miljard euro. Dan komen we dus op die minister van Financiën die zich er mee gaat bemoeien. Wel spreekt Van der Hoeven over "samenwerkingsvormen" tussen overheid en bedrijfsleven.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn