De puinhoop van gestrande energiewetten

18 augustus 2010 -  Zo’n beetje alle wetten op het gebied van energie die in de afgelopen jaren in de steigers zijn gezet zijn inmiddels gestrand, ergens gedurende het wetgevingsproces, of zelfs na afronding van dit proces. Hieronder een overzicht van deze energiewetten (vijf in totaal) en de reden van het stranden:

Voorrang voor duurzaam
Inhoud: Deze wet is meer dan alleen een wet die voorrang voor duurzame energie regelt. Ook de werking van de gasmarkt moet ermee verbeterd worden en verder wordt de macht van de minister van Economische Zaken bij beslissingen over grote infrastructurele projecten vergroot. Het gedeelte Voorrang voor duurzaam is echter de bottleneck. Dat onderdeel komt erop neer dat producenten van duurzame stroom altijd kunnen blijven produceren. Als de capaciteit op het net te klein is dan moeten producenten van vieze stroom hun centrales uitzetten. Daarna wordt elders, buiten het congestiegebied, stroom aangekocht om afnemers te kunnen blijven voorzien van stroom. De producenten van grijze stroom in het congestiegebied draaien op voor de kosten van het systeem en dat is het heikele punt.
Strandreden: De Eerste Kamer heeft moeite met die kostentoedeling omdat die mogelijk discriminerend is voor grijze producenten in het congestiegebied. De weerstand in de Senaat was al te verwachten want Kamerleden in de Tweede Kamer hadden hier al voor gewaarschuwd en zowel de Tweede als de Eerste Kamer hebben er bij de minister op aangedrongen om de wet te splitsen zodat in ieder geval de rest door kan, maar minister Van der Hoeven wilde daar niet aan.
Er dreigt nu een patstelling te ontstaan. De Kamer heeft de minister gevraagd om nog eens extra advies in te winnen bij de Raad van State, omtrent de vraag of de kostentoedeling Europees-rechterlijk door de beugel kan. Minister Van der Hoeven weigert dat. De Eerste Kamer dreigt nu te wachten totdat een andere wet in werking is getreden die de Kamer zelf de bevoegdheid geeft om advies in te winnen bij de Raad van State over dit aspect van de wet.

Slimme meterwet
Inhoud: Deze wet was bedoeld om Nederland binnen no-time aan de slimme meter te helpen, dat is een digitale meter die op afstand, bij het energiebedrijf dus, kan worden uitgelezen. Meteropnemers hoeven niet meer langs te komen en het energiebedrijf is in staat om op afstand te controleren of er geen rare dingen gebeuren en de stroomtoevoer af te sluiten als de rekening niet betaald wordt. Zij zijn dus groot voorstander van de meter. De slimme meter zou verplicht worden gesteld en degene die hem desondanks zou weigeren zou een economisch delict plegen.
Strandreden: De wet werd door de Tweede Kamer aangenomen maar de Eerste Kamer kon niet leven met het verplichte karakter van de wet, met name niet omdat die meter toch een soort inbreuk op de privacy is. Gegevens over het energieverbruik worden immers om de zoveel tijd bij de mensen thuis opgehaald. De Kamer bedong daarom dat de wet zou worden aangepast. Het ministerie van Economische Zaken stelde een wetswijziging op en die moet nu weer door de Tweede Kamer aangenomen worden. Mensen krijgen het recht om de nieuwe meter te weigeren en ze moeten expliciet toestemming geven als de meter meer dan zes keer per jaar wordt uitgelezen. Vraag is wel of er in de nabije toekomst nog andere meters op de markt zijn dan de slimme meter (‘Maar mevrouwtje: u meter moet echt vervangen worden’)

Warmtewet:
Inhoud: De Warmtewet is een initiatiefwet (ingediend door Kamerleden) en is bedoeld om huishoudens waarvan het huis is aangesloten op een warmtenet te beschermen. Ze kunnen niet weg en mogen ook geen CV-installatie in hun huis aanbrengen, waardoor ze zijn aangewezen op die ene leverancier van warmte. Er waren veel klachten over te hoge prijzen; daarom achtten Kamerleden het noodzakelijk om een wet op te tuigen waarin tarieven voor afnemers gemaximeerd zouden worden. De wet werd echter allengs ingewikkelder. Er kwamen twee soorten tarieven: maximumtarieven en redelijke tarieven en afnemers van warmte zouden met terugwerkende kracht gecompenseerd worden.
Strandreden: De wet is aangenomen door de Eerste en Tweede Kamer. Het ministerie van Economische Zaken stelde vervolgens een warmtebesluit op, waarin de details nader zijn uitgewerkt, maar het ministerie kwam ook tot de conclusie dat de wet, zoals die er nu ligt, onuitvoerbaar is. Zo zou het ondoenlijk zijn om mensen met terugwerkende kracht te compenseren en zou de introductie van twee tarieven in de praktijk onwerkbaar zijn. Het ministerie wil de wet daarom aanpassen, waarna die weer door de Eerste en Tweede Kamer moet.

Anti-kolenwet
Inhoud: Deze initiatiefwet van Groenlinks heeft als doel om de productie van stroom middels milieuvervuilende kolen wat minder aantrekkelijk te maken. De aanleiding was de gedachte dat het Europese emissiestelsel niet echt werkt, omdat de prijzen voor CO2-rechten te laag zijn en er teveel rechten worden weggegeven. Hierdoor worden investeerders niet geprikkeld om voor duurzame energieproductie te kiezen. De wet haakt aan bij het emissiestelsel. Als de prijs van CO2-uitstootrechten eind 2012 nog steeds net zo laag is als die nu is (lager dan 50 euro per ton), komt er een heffing voor eigenaren van kolencentrales als die hun CO2-uitstoot niet beneden een bepaalde grens weten te brengen.
Strandreden: De wet is nog niet echt gestrand, maar zal binnenkort waarschijnlijk stranden. Vlak voor het zomerreces is de behandeling in de Tweede Kamer opgestart en na de zomer zullen de debatten voortgaan. Maar het is onwaarschijnlijk dat de wet wordt aangenomen, nu in de nieuwe Tweede Kamer, CDA, VVD en PVV een meerderheid hebben en ook de SP niet echt warm wordt van de wet. Daarnaast is de wet mogelijk in strijd met Europese wetgeving, omdat die alleen producenten van kolenenergie op kosten jaagt. De Eerste Kamer kan hier dus wel weer eens moeilijk over gaan doen. Groenlinks probeert dan ook uit alle macht te vermijden dat het etiket anti-kolenwet op de wet wordt geplakt, hoewel het dat natuurlijk wel is.

Splitsingswet
Inhoud: De splitsingswet is het pronkstuk van de verzameling van de afgelopen jaren. Ze regelt dat een netwerkbeheerder en een bedrijf dat zich bezighoudt met productie en levering van energie niet tot één en hetzelfde bedrijf mogen behoren. Geïntegreerde energiebedrijven, zoals alle energiebedrijven in het recente verleden waren, moesten zich als gevolg hiervan opsplitsen. Veel kleine energiebedrijven deden dat al vrijwillig voordat de wet in werking was getreden. Het stelde de publieke aandeelhouders namelijk in staat om het productie- en leveringsbedrijf te verkopen. Eerder was namelijk al geregeld dat netwerkbedrijven niet verkocht mogen worden 'buiten de huidige kring van aandeelhouders' (dat zijn dus die overheden). Productie- en leveringsbedrijven mochten wel verkocht worden. De wet werd aangenomen door de Tweede Kamer en, met veel hangen en wurgen, door de Eerste Kamer. Grote energiebedrijven als Nuon en Essent splitsen zich op en de twee overgebleven geïntegreerde bedrijven, Eneco en Delta, troffen daartoe voorbereidingen.
Strandreden:
Alles goed en wel, en iedereen was tevreden totdat het Hof van Den Haag uitspraak deed in een proces dat jaren geleden door de energiebedrijven was aangespannen en waarvan bijna iedereen het bestaan was vergeten. Het Hof oordeelde in hoger beroep dat de Nederlandse wetgever niet gerechtigd is om energiebedrijven te dwingen zich op te splitsen. De reden is dat deze wet in strijd zou zijn met het vrije verkeer van kapitaal in Europa. De regels hieromtrent zijn geldig omdat energiebedrijven eigenlijk private bedrijven zijn. Ze zijn weliswaar in publieke handen en dat moeten ze ook blijven maar de rechter concludeerde, op basis van de manier waarop privatiseringsverbod vorm is gegeven in de wet, dat dit eigenlijk geen echt privatiseringsverbod is.
Het ministerie van Economische Zaken is niet alleen in beroep gegaan tegen de uitspraak en het heeft nieuwe wetgeving in voorbereiding die het privatiseringsverbod wat steviger in de wet moet gaan verankeren.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn