Voorrang voor Duurzaam op de lange baan

11 oktober 2010 - Een gedeelte van de wet Voorrang voor duurzaam is voorlopig op de lange baan geschoven. Het gaat om het deel waarnaar de wet naar vernoemd: het voorrang geven aan duurzame energie op het net. Dat kan worden opgemaakt uit een brief van minister Van der Hoeven aan het parlement. Het uitstel, of afstel, is een reactie op een niet eens zo heel negatief advies van de Raad van State. De minister vraagt aan de Eerste Kamer om de overige delen wel in werking te laten gaan.

Bieden om te stoppen met produceren
De Eerste Kamer wilde advies van de Raad van State over de vraag of het systeem 'voorrang voor duurzaam', zoals  dat in de wet is uitgewerkt, Europees-rechterlijk wel door de beugel kan. Met name over de kostentoedeling heeft de Kamer vragen, zoals was verwacht. Het zijn de producenten van grijze stroom die moeten gaan betalen voor het stelsel. Voorrang voor duurzaam is een vorm van congestiemanagement, waarbij duurzame elektriciteit voorrang krijgt als de capaciteit van het net in een bepaald gebied te klein is om alle stroom af te voeren. Grijze producenten moeten dan bieden om de centrale af te schakelen (waarna ze wel betaald worden voor de stroom). Elders worden centrales opgeregeld. Dit laatste kost geld en die kosten zouden dus bij de grijze producenten terecht komen.

Advocatenbrief
De Eerste Kamerleden hebben een brief van de advocatenkantoren van energiebedrijven gekregen, en daar waren ze blijkbaar erg van onder de indruk. Ze wilden eerst advies van de Raad van State over dit aspect van de wet. De Kamer dreigde zelf advies te gaan vragen als de minister dit niet zou doen. De wet zou hierdoor lang in de kast blijven liggen, want de Kamer krijgt hiertoe de mogelijkheid door een nieuwe wet die nog niet aangenomen is. Maar de minister heeft nu dus toch aan het verzoek van de Kamer voldaan. En de Raad van State komt tot de conclusie dat Europese wetgeving ruimte laat voor deze vorm van kostentoedeling, maar de raad vindt de onderbouwing van de gemaakte keuze onvoldoende. De raad wil dat de minister gaat overleggen met de Europese Commissie om zo te komen tot een Europese aanpak van de manier waarop deze kosten worden verdeeld.

Komt tijd komt raad
Hoewel de Raad van State dus zegt dat de systematiek door de beugel kan concludeert Van der Hoeven toch dat het tijd is voor een "inhoudelijke heroverweging". Omdat daarmee ook de rest van de wet dreigt te stranden stelt ze voor om delen van de wet op verschillende tijdstippen in te laten gaan. De gedeeltes over verbetering van de werking van de gasmarkt en over de beoordeling van grote investeringen van netbeheerders kunnen dan wel al in werking treden. De Kamer keurt de wet goed en de minister stelt de ingangsdatum van het onderdeel voorrang voor duurzaam uit. De Tweede Kamer had de minister al eerder geadviseerd om de wet in tweeën te splitsen, met het oog op potentieel geneuzel van de Eerste Kamer.

Vermaledijde regel
Het is weer die vermaledijde regel dat de landelijke netbeheerder voor voldoende transportcapaciteit moet zorgen die de wet de das om doet. Die wet heeft al voor veel schade gezorgd omdat we daardoor in Nederland met veel te veel centrales zitten opgescheept. De Raad van State concludeert uit die regel dat de schuld voor de congestie bij de netbeheerder ligt (en dat de producenten hier dus in principe niet voor hoeven op te draaien). Daarnaast moeten alle energiebedrijven volgens een Europese richtlijn (de derde elektriciteitsrichtlijn) gelijk worden behandeld. Er is echter ook een Europese richtlijn die bepaalt dat duurzame energie voorrang moet krijgen bij congestie. Die richtlijn verbiedt de Nederlandse manier van kostentoedeling niet.

Alternatieven
Maar de Raad van State vindt dat de minister de gemaakte keuze voor toedeling van kosten aan grijze producenten in het congestiegebied dan beter moet onderbouwen. Alternatieven zijn dat de kosten worden verdeeld over alle producenten in Nederland, over alle producenten in het congestiegebied, of over ons allemaal (socialisatie). Socialisatie zou kunnen leiden tot gaming, zo is het argument van het ministerie. Daarmee wordt bedoeld dat producenten die binnen én buiten het congestie-gebied centrales hebben, kunnen gaan verdienen aan het stelsel. Ze zouden er dan geen belang meer bij hebben de kosten van het stelsel laag te houden. De Raad van State vindt dit gevaar echter onvoldoende onderbouwd.

Maatschappelijk draagvlak
Overigens moet worden opgemerkt dat er groot draagvlak is voor de toedeling van kosten van het stelsel aan grijze producenten en dat de Tweede Kamer hier ook een rol in heeft gespeeld. De Kamer vond het onacceptabel dat duurzame producenten op zouden moeten draaien voor hun eigen voorrang, en als dat de keuze van het kabinet was geweest was de wet waarschijnlijk de Tweede Kamer niet doorgekomen. Zoals gewoonlijk hebben Nederlandse rechters en de Eerste Kamer echter geen boodschap aan wat maatschappelijk gewenst is, gefixeerd als ze zijn op de regeltjes van de wet en op verdediging van gevestigde belangen. Opvallend ook dat Duitsland er geen enkele moeite mee heeft om de kosten van een transitie naar duurzame energie bij de eigenaren van kerncentrales neer te leggen.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn