Loskoppeling van stroom en certificaten maakt van stroometiket een wassen neus

5 mei 2011 - Energiebedrijven moeten jaarlijks publiceren hoe de stroom die ze leveren wordt opgewekt: met kerncentrales, kolencentrales, door het zonnetje te laten schijnen op PV-panelen, etc. Op die manier kunnen ze laten zien hoe groen ze zijn. Vorige week maakten we een ranglijst op basis van deze zogenaamde stroometiketten en daar kregen we veel reacties op. Het systeem lijkt niet echt te voldoen, en wie zich verdiept in de manier waarop de etiketten worden samengesteld raakt al snel het spoor bijster.

Bedrog
Directeur Rolf Heynen van de Noord-Hollandse Energiecoöperatie (NHEC) vindt de manier waarop het nu wordt samengesteld "bedrog". Energiebedrijven kunnen voor enkele tienduizenden euro's heel het volume van hun levering vergroenen door certificaten van oorsprong aan te kopen. Dit doen bedrijven als Oxxio, de Nederlandse energeimaatschappij en ook Greenchoice (deels) dan ook. De certificaten komen van landen als Zweden en Noorwegen, die veel waterkrachtcentrales hebben. Met duurzaam produceren heeft dit niets te maken.

Stroom gaat niet de grens over
Het probleem is volgens Heynen dat de stroom losgekoppeld is van de certificaten. Hierdoor gaat de groene stroom van Noorwegen en Zweden niet de grens over. Die wordt door de bewoners daar afgenomen, terwijl de groencertificaten aan Nederland worden verkocht. Die bewoners daar nemen groene stroom af maar malen niet om een groencertificaten. De vraag naar duurzame productie van consumenten leidt op deze manier niet tot extra aanbod van duurzame productie. Dat is ook te zien in de statistieken van CBS. Die vraag van Nederlandse huishoudens neemt toe maar de productie van groene stroom in Nederland blijft ongeveer gelijk, waardoor er dus steeds meer certificaten geïmporteerd worden.

Herstel koppeling
Nodig is volgens Heynen dat de koppeling hersteld wordt. Iemand die groencertificaten koopt zou ook daadwerkelijk de stroom van de producent waarvan die certificaten afkomstig zijn, moeten afnemen. Verder zou het goed zijn als op het stroomcertifcaat komt te staan of de stroom in Nederland is opgewekt (zeg: donkergroene stroom) of in het buitenland (lichtgroen).

Wassen neus
Directeur Sjef Peeraer van Atoomstroom deelt de kritiek op het stroometiket, maar dan natuurlijk vanuit een heel andere invalshoek. Peeraer laakt ook het gemak waarmee energieleveranciers zich een groen image kunnen aanmeten. Volgens hem is het een "wassen neus", zo zegt hij tegen Energieenwater.net. Peeraer heeft zich intensief met deze problematiek moeten bezighouden omdat hij zijn klanten ervan moet overtuigen dat hij echt alleen maar atoomstroom koopt. Maar hoe doet hij dat dan, want er zijn toch geen producenten die alleen maar kerncentrales hebben? Dus dan koopt hij toch altijd een mix, of niet?

Ruilaandelen
Peeraer legt uit: tegenwoordig koopt hij van Finse en Zweedse kerncentrales certificaten van oorsprong, voldoende om de vraag naar zijn stroom te kunnen dekken. In Nederland zijn die certificaten er niet. Voorheen 'ruilde' hij derhalve een bepaald aandeel energie, anders dan kernenergie, van zichzelf tegen een aandeel kernenergie van een ander energiebedrijf. Dat andere energiebedrijf verlaagde het aandeel kernenergie op het stroometiket en hij verhoogde het. Een louter papieren aangelegenheid; niet eens stroometiketten worden er voor overlegd. Inderdaad: een wassen neus.

Moeras
Maar dan nog: hoe worden ze samengesteld? Zo staat in het etiket van Anode een percentage van 38,2% bij kolenstroom. Hoe komt het bedrijf daaraan? Er bestaan geen kolencertificaten die bij elke aankoop worden geleverd; dus het moet op een andere manier. Stel Anode koopt stroom in van Delta en van nog een aantal andere bedrijven. Neemt het bedrijf dan voor die hoeveelheid het stroometiket over van Delta en voor die andere delen dat van andere bedrijven? Maar Delta koopt zelf ook weer stroom in; dus dan is het wachten op de stroometiketten van de leveranciers van Delta voordat Anode het stroometiket kan samenstellen en die anderen wachten wellicht weer op anderen, en wellicht zelfs wel op Anode, want dat is niet alleen een inkoper maar ook een leverancier.

Excell-sheets
Dus bedrijven leveren en kopen in, soms zelfs binnen hetzelfde kwartier, zo zegt een medewerker van Anode. En het wordt nog ingewikkelder, want bedrijven kopen ook stroom in op de beurs. Wat is daar het etiket dan weer van? Op de beurs wordt per definitie anoniem zaken gedaan, dus je weet niet van wie je koopt. En als de bedrijven short zitten koopt Tennet, als handhaver van de balans op het net, stroom voor ze in. Kortom, een onontwarbare kluwen. De medewerker van Anode kon het ons in het geheel niet uitleggen hoe het nu zit. Iets met Excell-sheets, waar alles in zou worden bijgehouden. Volgens Heynen van NHEC wordt voor zover stroom op de beurs wordt aangekocht een soort nationaal etiket gehanteerd.

Drie categorieën
Er zijn drie categorieën voor de berekening van de brandstofmix van grijze stroom, zo blijkt uit een document van Energiened, de branche-organisatie van de energieleveranciers: import uit het buitenland. Hiervoor nemen alle bedrijven dezelfde, een voor alle import naar Nederland vastgestelde samenstelling. Dan is er eigen opwek, ingekochte stroom van partijen waarvan de PV-verantwoordelijkheid is overgenomen (zeg maar de verantwoordelijkheid om de stroom op het net te zetten) en contracten met partijen waarin heel duidelijk een bepaalde brandstof is afgesproken. Voor alle overige inkopen (op APX, bilateraal) wordt ook een marktgemiddelde, de landelijke productiemix, genomen.

Groen sausje
Dit bovenste geldt voor conventionele energie. Voor duurzame energie wordt naar de garanties van oorsprong gekeken die zijn ingekocht en die bij Certiq zijn ge-redeemed; zeg maar ingeleverd omdat de groene stroom echt is geleverd. Die groencertificaten kunnen dus echt 'verdiend' zijn doordat het bedrijf zelf heeft opgewekt, of ze kunnen ingekocht zijn vanuit het buitenland.

Hap, snap en klaar is flap
Wat opviel aan het stroometiket van Anode is dat, waar er in 2009 nog een aandeel kernenergie van 13,2% stond, dit in 2010 ineens was gedaald naar nul procent. Wat blijkt? Anode is leverancier van Atoomstroom. In 2010 heeft Atoomstroom het aandeel kernenergie van Anode overgenomen (geruild), waardoor het aandeel dat aan klanten is geleverd naar nul daalde. Dit jaar wordt het aandeel waarschijnlijk weer positief omdat Atoomstroom andere bronnen heeft gevonden, wat overeenkomt met het verhaal van Peeraer dat hij nucleaire certificaten (lichtgevend?) in Zweden en Finland op de kop heeft weten te tikken. Dit geeft dan wel weer een beetje een idee van hoe zo'n etiket in werkelijkheid tot stand komt: hap, snap en klaar is flap.

Wordt vervolgd

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn