Onverzettelijk optimisme bij pioniers van de duurzame energierevolutie in Stavoren

10 mei 2011 - Iedere revolutie begint met pioniers. De filosoof Hendrik Gommer was een pionier van de duurzame energierevolutie. Al in 1998 liet hij een achttal duurzame energiewoningen bouwen, op een terrein nabij de jachthaven van Stavoren, Friesland. Mensen konden de woningen voor korte tijd huren en zo een idee te krijgen van de duurzame manier van leven. Later verkocht hij ze, toen hij een hoop onderhoud op zich af zag komen. Femmy le Clercq-Westhuis en haar man laten het huis vrijdag zien. "Het is een way of life", zo zegt Femmy, die bestuurslid is bij waterschap Groot Salland.

Meteen verkocht
Femmy en haar man Cees le Clercq zijn de tweede eigenaren van het vakantiehuisje. Ze kwamen er in 2004 langs en ze waren meteen verkocht. "Zullen we de makelaar bellen?", zo vroeg Femmy en haar man stemde toe, geheel tegen zijn natuur in. Ze vielen vooral voor de plek, die inderdaad schitterend is. Het huis ligt op een hoek van bebouwing nabij de jachthaven. Als je achter in de serre zit dan kijk je uit over weilanden, met in de verte de dijk van het IJsselmeer. Links staan wat windmolens en ook de 'Rode klif' is te zien, waar de Friezen in 1345 de Hollanders in de pan hakten, iets wat nog jaarlijks wordt herdacht. Gommer zelf heeft met zijn vrouw en twee kinderen in het huis pal naast Femmy en Kees gewoond. Een A4-tje op de raam met een tekst tegen kernenergie laat zien dat ook de huidige bewoners milieubewust zijn.

Lemen wandverwarming
Op allerlei manieren is het huis zo energiezuinig mogelijk gemaakt. Aan de noordkant zijn er geen ramen (behalve in de badkamer) om de kou in de winter buiten te houden; aan de zuidkant, boven zijn de ramen klein; juist om te zorgen dat het in de zomer niet te warm wordt onder het schuine dak. De serre beneden zorgt in de winter voor een buffer tegen de kou en in de zomer voor een buffer tegen de warmte. Muren binnen zijn opgetrokken uit leem, waar verwarmingsbuizen in verwerkt zijn. De buitenmuren zijn van hout en daartussen zit nog cellulose (oud papier) als isolatie. Deze cellulose werkt bovendien vochtregulerend en geluidsisolerend. In het dak is cellulose verwerkt om de warmte in de zomer tegen te houden. Onder de woning liggen schelpen.

Alles is anders
De warmte wordt geleverd door een warmtepomp die veertig meter de grond gaat. Als het kouder wordt dan 5 graden springt een elektrische verwarming bij. Op het dak, aan de zuidkant natuurlijk, liggen zonnepanelen, in een soort repen. Die leveren zo'n 3000 kWh per jaar op. Hoe harder de zon schijnt hoe harder de omvormer, die bovenin het trappengat hangt, gaat zoemen. Elk huis van Gommer in Stavoren is verschillend. Het huis van de buren heeft de serre op de eerste etage en de slaapkamers onder. Dat huis is overigens een keer afgebrand. Het was zo goed geïsoleerd dat de brand vanzelf is uitgegaan. En iedereen heeft andere zonnepanelen: rond of juist weer wat grotere vierkanten. Bij een van de buren hangt de omvormer buiten. De huizen zijn zoveel mogelijk opgetrokken van duurzame materialen.

Kopzorgen
Tot zover de idylle. Ellende is er ook. Met name de warmtepomp heeft voor veel kopzorgen gezorgd. De pomp liep steeds vast. De installateur uit de buurt stelde vast dat hij niet wist wat het probleem was, vertrok en liet Fanny en Kees letterlijk en figuurlijk in de kou staan. Het eerste wat ze in dei tijd deden als ze aankwamen was checken of het rode lampje van de warmtepomp brandde. Zo niet, dan maakten ze rechtsomkeer. Uiteindelijk is er iemand van de fabriek in Duitsland komen kijken, en wat denk je? Hij zette de pomp aan en sindsdien doet het apparaat het weer. Het probleem is mogelijk geweest dat het glycol in de buizen, dat gebruikt wordt omdat het minder snel bevriest dan water, toch te koud is geworden, waardoor die stroperig wordt, zo vertelt Cees. Hierdoor begaf de pomp het.

Waterverf
Andere ellende bleef het paar ook niet bespaard. De omvormer voor de zonnepanelen begaf het twee keer en is er blikseminslag geweest, waarna de besturing van de warmtepomp eruit vloog, samen met nog wat peertjes op zolder. En door het gebruik van duurzame materialen vergt het huis veel onderhoud. Als je een spin van de kozijnen verwijderde zit het doekje meteen onder de verf. Deze zogenaamde kookverf is dus vervangen. Voor die kozijnen is trouwens niet het beste hout gebruikt, want het mag geen tropisch hardhout zijn. En ook de lemen wanden binnen en de houten Lariksplanken buiten kunnen wel weer een likje verf gebruiken. Het onder controle krijgen van het riet buiten aan de waterkant is ook een uitdaging. Tot anderhalve meter diep moet er gegraven worden om de wortels eruit te krijgen. Een andere taak is om het water van het huis weg te houden, omdat dat dus van hout is.

Het oude liedje
Deze technische problemen zijn overkomelijk. Ze horen bij de duurzame 'way of life', om met Femmy's woorden te spreken. Voor hen is een bezoekje aan het tweede huis ook bedoeld om bij te komen van het hectische, werkzame leven in Zwolle, waar hun hoofdwoning staat. Hardere noten om te kraken zijn de relaties met energiebedrijven en de vereniging van eigenaren. De twee natuurliefhebbers werden min of meer gedwongen om mee te betalen aan het uitbaggeren van het water voor de deur; terwijl juist de natuurlijke rieten begroeiing hen zo aansprak. En de problemen met Greenchoice en Liander lijken welhaast onoplosbaar. Het is weer het oude liedje: meterstanden kloppen niet en zie die maar eens aangepast te krijgen. Femmy en Cees krijgen geld terug; ze wekken immers zonne-energie op maar ze zijn er zelf niet heel erg vaak. "Ik denk dat we onderop de stapel terugbetalen van Greenchoice liggen", zo zegt Cees. En dat voor een energiebedrijf dat eigen productie van duurzame energie hoog in het vaandel heeft staan.

Onverzettelijk optimisme
Maar ze lijken niet echt te lijden onder deze rompslomp. Het is ook een beetje de grondhouding van veel duurzame energie-pioniers. Een soort onverzettelijk optimisme. Gommer zelf heeft later een joekel van een huis opgetrokken in Zuidhorn (Groningen), waarbij hij alles voor zijn kiezen kreeg wat iemand maar voor zijn kiezen kon krijgen.* Maar hij bleef optimistisch. Aan de ene kant een goed en comfortabel leven willen leiden, maar aan de andere kant daar zelf ook veel voor over willen hebben; dat kenmerkt ook wel de bewoners van het huisje in Stavoren. Zelf nadenken en je eigen keuzes maken, en als die keuzes niet zo praktisch blijken te zijn: het zij zo.

Onrust
Maar zelf keuzes maken kan de zaken ook versimpelen: meubels uit de showroom voldoen prima. Femmy: "Deze schoenen hebben tien euro gekost." En nooit klaar zijn. Niemand gelooft dat het dertiende huis wat Gommer bouwde of verbouwde het laatste is en ook in het duurzame vakantiehuisje in Stavoren staat het denken nooit stil. Cees en Fanny zouden zelf wel een duurzaam huis willen optrekken en ze hebben daarvoor al verschillende plekken bezocht, onder meer in Almere. En dan zou Femmy in ruil voor wat hulp van de gemeente of de provincie best een stukje van dat duurzame huis open willen stellen voor het publiek, net als het huis van de toekomst in Rosmalen. Tot nog toe werd er echter niet meteen toegehapt, zoals toen in Stavoren.

Copyright © Geldengroen.net

* Van de bouw van dit huis is een programma gemaakt door SBS6: Je eigen droomhuis, dat eind 2009 is uitgezonden.

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn