Welke energie-onderwerpen zijn 'uit' en welke zijn 'in' komend seizoen?

3 augustus 2011 – Een nieuw seizoen staat voor de deur. Wat zullen energie-onderwerpen zijn die de gemoederen bezig zullen houden en wat zijn de onderwerpen waar iedereen met een grote boog omheen gaat lopen? Hieronder een poging om één en ander in kaart te brengen.

In Uit
Energieprijzen CO2-opslag
Regulering Schaliegas
Windenergie op zee Kernenergie
Zonnestroom, zonnewarmte HRe-ketel
Duurzaamheid Gasrotonde
Elektrische auto?  

UIT:

CO2-opslag
Het onderwerp is zo dood als een pier. Niemand gelooft er nog in. Er zal nog enige reuring zijn omdat Eon en Electrabel bezig zijn met een experiment op de Noordzee en omdat de sector nu eenmaal moeilijk afscheid kan nemen van opties die ze eenmaal omarmd heeft.

Schaliegas
Over het onderwerp zal wel veel gesproken worden. Zo staat er een Kamerdebat op de agenda. Maar eigenlijk wil niemand iets te maken hebben met deze milieu-vervuilende winning van gas. Niemand moet iets hebben van achterlijke Angelsaksische mijnbouwbedrijven die de grond in het mooie Brabant en Gelderland komen omploegen in hun zucht naar groot gewin, net zoals ze overal elders in de wereld bouwputten maken van mooie gebieden. Vraag is wel hoe het ministerie van Economische Zaken omgaat met deze weerstand. Gaan ze eindelijk eens een keer een beslissing nemen die echt in het belang van Nederland is, of laten ze de oren wederom hangen naar de grote bedrijven en geven ze toestemming voor de winning nadat uit één of ander flutonderzoekje is gebleken dat het wel meevalt met de gevolgen voor het milieu en dat de risico’s ‘beheersbaar’ zijn?

Kernenergie
Tsja, wat valt daar over te zeggen. De discussie loopt inmiddels al weer zo’n zes jaar, een beetje onderhuids dan, nadat Milieu-staatssecretaris Pieter van Geel die in 2005 weer oprakelde. De discussie zal waarschijnlijk dit jaar eindelijk eens tot volle wasdom komen. De kans is echt groot dat er dit seizoen een brede discussie wordt gevoerd, zowel in het Parlement en daarbuiten. En dat is goed, want een echte discussie kan eigenlijk maar tot één conclusie leiden: niet doen. En als er daarbij nog één camera-ploeg van de NOS of zo naar het minuscule dorpje Borssele gaat om te vragen wat ze daar van kernenergie vinden, ga ik persoonlijk een klacht indienen bij de Raad voor de Journalistiek.
Minister Verhagen en zijn CDA zullen echter de moeilijkste beslissing van hun regerend leven moeten nemen, nadat ze al zoveel jaren achter de luchtballon (of beter potentiële kernbom) aanlopen die nucleaire energie heet. Mogelijk trouwens dat Delta zelf beslist om er van af te zien, want het bedrijf gaat zeker ten onder als het project uit de klauwen loopt en dat het project uit de klauwen gaat lopen als het tot uitvoering komt, is eigenlijk ook wel zeker.
'Leuk' wordt het straks ook als bekend wordt in wiens achtertuin het kernafval van Borssele het beste opgeslagen kan gaan worden. In die van mij, die van u of in die van iemand anders. Als de beslissing om uit kernenergie te stappen al niet eerder is gevallen, zal dat zeker de nekslag zijn voor alle plannen voor de bouw van nieuwe centrales.

HRe-ketel
Ik zou willen dat het een succes wordt, maar ik vrees het ergste. Ketelfabrikanten hebben het kastje in gijzeling genomen en ik weet niet wat ze aan het doen zijn, maar ze lijken er zo min mogelijk van te willen verkopen. Mogelijk dat ze eerst hun bestaande ketels ten volle te gelde willen maken, voordat ze de HRE-ketel aan de man proberen te brengen. Bij Remeha is niemand aanwezig om wat duidelijkheid te geven. Zo’n beetje heel het bedrijf ligt twee weken stil, iets wat volgens iemand van P&O elk jaar in de zomer het geval is.

Gasrotonde
Dit is het te vaak gebezigde eufemisme voor het leggen van wat extra pijpen in de Nederlandse ondergrond, zonder dat de noodzaak daartoe is aangetoond. Persoonlijk heb ik deze term de afgelopen jaren iets te vaak gehoord en ik denk dat ik niet de enige ben. Het idee heeft aan kracht ingeboet nadat bekend werd dat ieder zichzelf respecterend westers land een gasrotonde wil worden; nadat duidelijk werd dat het de afhankelijkheid van boevenstaat Rusland alleen maar zal vergroten; en nu de vraag zich steeds meer voordoet hoe lang we gas eigenlijk nog als belangrijkste primaire brandstof in Nederland blijven gebruiken. Laten we de komende jaren eerst maar eens onderzoeken A) hoe de vraag naar gas zich in Nederland en in omringende landen gaat ontwikkelen, en dat bij verschillende prijsscenario's, B) of er reden is om langzamerhand afscheid te gaan namen van gas, ook gezien de mogelijke prijsontwikkeling en de afhankelijkheid van boevenstaten en C) wat de verwachte opbrengsten zijn van het transport van gas voor andere landen door Nederland en wat dit voor kosten met zich meebrengt, rekening houdend met de schade aan natuur en landschap en met de vraag in hoeverre die andere landen eigenlijk nog gas zullen blijven gebruiken in de toekomst. Dat moet dus een echt onafhankelijk onderzoek zijn, dus niet één geschreven in opdracht van de regering.

Prijzen
Dit zal een hot topic blijven, zowel voor mensen werkzaam in de sector als voor burgers en buitenlui. De grote vraag is natuurlijk of de prijzen gaan stijgen of dalen. Zelf heb ik het gevoel dat de gas- en olieprijzen flink naar beneden kunnen. Vraag is of dat gevoel ergens op gebaseerd is of dat het wishful thinking is, zaken die moeilijk te onderscheiden zijn in het brein. Feit is wel dat olie- en gasproducerende landen en bedrijven veel te veel geld verdienen en dat in ieder geval in die zin prijzen flink omlaag kunnen.
Maar laat ons er eens een analysetje op los laten. De vraag naar stroom, gas en olie zal in het westen voorlopig nauwelijks meer stijgen, en mogelijk zelfs gaan dalen. De hoge energieprijzen van dit moment zijn daar mede debet aan. Verder zal de economie de komende jaren nauwelijks meer op stoom komen, gegijzeld als die is door schuldenproblemen van overheden en door een soort algehele lusteloosheid. Het Westen is moe, platgeslagen door de eigen zelf-destructieve ideologie die er van uitgaat dat alles en iedereen moet worden geholpen die een beetje zielig is, niet alleen in het westen zelf maar in de gehele wereld, en die het de leiders onmogelijk maakt om hard in te grijpen als dat nodig is. Dat kost niet alleen handenvol met geld, het is ook nog fnuikend voor de ondernemingsgeest. Zie wat dit betreft ook de plannen van het D66-instituutje College voor bescherming van persoonsgegevens om de plaatsing van foto's van criminelen door ondernemers te verbieden. Maar we dwalen af.
Een soort Japans doemscenario dreigt derhalve: decennialang voortmodderen om er nog iets van te maken, waarbij mogelijk één of andere ramp uiteindelijk de genadeklap toebrengt. Daarnaast is er zoiets als een groene revolutie gaande, die de vraag naar olie en gas zal verminderen. De vraag vanuit het oosten zal de energieprijzen voorlopig op peil kunnen houden maar, aan de andere kant, de boom die daar gaande is zal toch ook niet eeuwig voort kunnen duren.
Het aanbod zal voldoende hoog blijven. Er is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in productiefaciliteiten voor gas. Er is mogelijk wat minder geïnvesteerd in productiefaciliteiten voor olie, en de instabiliteit in het Midden-Oosten draagt niet bij aan een stabiele aanvoer van olie, maar toch zijn er op dit gebied geen echte problemen te verwachten.
Daarnaast is er ook nog zoiets als grote overcapaciteit op de stroommarkt. Mogelijk dat stroomprijzen nog verder zullen zakken en dat dit ook de prijzen van de brandstoffen onder druk zal zetten. Energiebedrijven zullen immers steeds meer gaan pushen voor lagere inkoopkosten. Omdat die prijzen nu hoog zijn, zie de windfall profits van bedrijven als Shell, kunnen de brandstofprijzen zonder problemen nog stukken naar beneden. En dat zou ook rechtvaardig zijn want die olie- en gasbedrijven en -landen verdienen nu bakken met geld. Grote vraag is hoe dat prijsmechanisme voor olie en gas precies werkt. Stel: er is relatief veel aanbod. Gaan de aanbieders elkaar dan onderbieden om hun olie en gas kwijt te kunnen? En gaat dat snel of slechts mondjesmaat? Of wordt de hoogte van de prijs door andere factoren bepaald en volgt daarna, gegeven die prijs, de vraag en wordt die vraag vervolgens geleverd door producenten die hun productie naar boven en naar beneden te schroeven? Dat laatste lijkt het geval te zijn op de gasmarkt.

Regulering
Het toezicht door de NMA zal een aardig heet onderwerp worden het komende jaar, binnen de sector zelf dan. De tariefregulering door de NMA is zo goed als ten dode opgeschreven, als je het mij vraagt, omdat het allemaal veel te ingewikkeld is geworden en omdat de NMA uiteindelijk na al die ingewikkelde berekeningen toch steeds weer zwicht voor bedrijven met een grote mond en veel macht. Als de NMA nu gaat toegeven aan het gemekker van de Gasunie is het stelsel helemaal dood. De liberalisering van de markten kan dan ook als mislukt worden beschouwd want grote bedrijven met een grote mond hebben het dan weer voor het zeggen, net als voor de liberalisering. Alleen kan nu meer dan ooit getwijfeld worden aan de goede bedoelingen van de bestuurders van die bedrijven.
Het beste zou zijn om elk jaar een simpel percentage vast te stellen waarmee de prijzen mogen stijgen of moeten dalen, net zoals dat nu in de huursector gebeurt. Bijvoorbeeld: de prijzen moeten volgend jaar met 3% dalen, ongeacht allerlei incidentele, lokale en andere factoren die maken dat volgens de energiebedrijven het percentage toch echt ietsjes hoger of iets minder laag zou moeten zijn. Gewoon mond dicht: en zorgen dat je onder dat percentage blijft. Wel even een goede wet in elkaar timmeren anders wordt de NMA weer om de oren geslagen door allerlei gewiekste advocaten die voor veel geld worden ingehuurd (daar hebben de bedrijven wel geld voor) en die bij het College van bescherming Beroep voor het bedrijfsleven altijd een gewillig oor vinden.
Nodig is dat met name de twee landelijke netbeheerders Gasunie en Tennet een toontje lager gaan zingen. Een groot deel van alle geplande miljardeninvesteringen, die tot grote tariefstijgingen zullen leiden, is waarschijnlijk niet nodig. De ingenieurs die aan hoofd van deze bedrijven staan kicken op de technische mogelijkheden en op een net dat meer dan perfect is en hebben, per definitie, geen oog voor de kosten ervan en voor het belang van de consument. Het zou daarom goed zijn als het Parlement zich meer gaat bemoeien met deze staatsbedrijven, en dat gaat wellicht ook wel gebeuren. Wijs per staatsbedrijf, of semi-staatsbedrijf één Kamerlid aan die de boel voor heel de Kamer in de gaten houdt. Misschien moet die geplande krimp van de Tweede Kamer maar niet doorgaan. Goed toezicht op overheidsbedrijven is nodig, aangezien de regering het hier ook laat afweten. En tegen de zelfingenomen en arrogante bestuurders van de grote netwerkbedrijven zou het Parlement moeten zeggen: 'Houdt nu eens even (een paar jaar of zo) je mond en laat ons zelf nu eens goed kijken welke investeringen echt nodig zijn en welke niet. En doe uiteindelijk gewoon wat wij zeggen, want je staat aan het hoofd van publieke bedrijven, en wij zijn de enige wettelijk gelegitimeerde vertegenwoordiger van dat publiek.'

Windenergie op zee
Dit kan wel eens een onderwerp zijn wat terug op de agenda komt, nadat het daar een tijdje geleden van afgevoerd was. Grote bedrijven zullen blijven pushen om windmolenparken op zee te kunnen bouwen, omdat het opzetten van grote megalomane projecten nog zo'n beetje het enige is wat ze kunnen en omdat de bouw van windparken voor hen zowat de enige manier is om zichzelf en anderen nog voor te kunnen houden dat ze groen bezig zijn. Bij de Nederlandse politiek zullen ze een wat williger oor vinden dan voorheen, waarschijnlijk omdat er Europese doelstellingen gehaald moeten worden. Misschien dat de doorbraak pas echt plaats gaat vinden als dit kabinet plaats heeft gemaakt voor een volgend kabinet en als de PVV bij een volgende verkiezing een flink stukje gekrompen is, wat zal gaan gebeuren tenzij Wilders zijn partij snel moderniseert (democratiseert).
Wind op land blijft echter een hopeloze zaak, ondanks de bouw van grote windmolenparken die op stapel staat. Pas als mensen zelf windmolens mogen en kunnen oprichten wordt dit iets.

Zonne-energie
Dit is en blijft een populaire vorm van opwekking. Samen met warmte- en koudeopslag is zonne-energie eigenlijk de echte duurzame kracht in Nederland. Mensen blijven de panelen en buizen op het dak schroeven en maken zich niet zo druk over de vraag of er uiteindelijk onder de streep wel een rendement van 16% overblijft, zoals bedrijven dat doen. Particulieren kiezen niet altijd voor de goedkoopste spullen omdat er behalve het financiële rendement zoveel andere aspecten aan die spullen zitten die vreugde of verdriet teweeg kunnen brengen. Wat zou er gebeuren als mensen alleen voor de goedkoopste spullen kozen: alleen maar Lada’s, kleren van de Wibra, potten appelmoes van de Aldi en betonnen dozen om in te wonen. Van belang is wel dat de ambtelijke overheid er zich niet teveel mee gaat bemoeien, want dat gaat het mogelijk mis, zoals eigenlijk alles waarmee de landelijke overheid zich bemoeit mis gaat.

Elektrische auto
Ik weet het niet. Het kan goed zijn dat dit een sof wordt. De bestuurders willen het heel erg graag en dan wordt er meestal te weinig rekening gehouden met de echte wensen en noden van de mensen. Discussies over onzinnige zaken als kunstmatige geluidjes omdat mensen anders de auto’s niet aan horen komen kunnen al dodelijk zijn voor het succes van dit soort nieuwigheden. Probleem is ook dat die benzine-autootjes tegenwoordig zo verrekte goedkoop zijn geworden.
Maar het zou ook kunnen dat de elektrische auto wel een groot succes wordt, net als zonnepanelen en zonnebuizen, en dat het volgend seizoen het seizoen van de grote doorbraak wordt. Mogelijk is de toekomst echter meer aan hybride auto’s waar een brandstofmotor het overneemt als de accu op is, of waar een brandstofmotor die accu’s oplaadt als ze op zijn.

Duurzaamheid
In zijn algemeenheid gesproken zal duurzaamheid een thema zijn dat zeker in de belangstelling zal blijven staan, hoewel de klimaatdiscussie zelf zo dood als een pier is. Duurzaamheid heeft alles te maken met de leefbaarheid van de omgeving en daar stellen we met zijn allen steeds hogere eisen aan. Maar daarnaast heeft het ook met overleven te maken. Er is, denk ik, bij de meeste mensen die een greintje verstand hebben wel het besef dat de aarde naar de klote gaat als we doorgaan zoals we nu doorgaan en dat het leven voor de mens in dat geval tamelijk ondragelijk wordt. Dat willen we onze nazaten uiteindelijk toch niet aandoen, en die zorg om de nazaten is toch uiteindelijk een van de meest fundamentele drijfveren van het leven op aarde. Als u het niet gelooft: lees 'The selfish gene' van Richard Dawkins. Toch nog een hoopvol einde van dit ruwbakken overzicht.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn