Kanttekeningen bij Verhagen's inbedding energiebeleid in christelijke visie

29 augustus 2011 - "Het milieu is door links gekaapt",  zo zei minister Verhagen recentelijk op een 'christelijk sociaal congres' over duurzaamheid. Is het zo? Het staat toch iedereen vrij om voor het milieu op te komen en er zijn trouwens genoeg rechtse mensen die dat doen. Tegelijkertijd wekt Verhagen ook niet de indruk dat hij het onderwerp nu echt 'terug wil kapen'. Hij bewijst lippendienst aan het milieu en de passages over kernenergie vallen niet te rijmen met de rest van zijn hele lange betoog.

Niet zo interessant
Verhagen stelt duurzaamheid gelijk aan het christelijk begrip rentmeesterschap. Rentmeesterschap bestaat volgens hem niet alleen uit het behoud van de aarde, maar ook uit behoud van tradities, instituties, etc., zeg maar cultuur. Ook moet het financieel huishoudboekje op orde zijn. "Niemand wil zijn kinderen een hoge schuld nalaten." Dat is allemaal prima, maar het is niet zo heel erg relevant. Het maakt de noodzaak tot het redden van de tijger, om maar iets te noemen, er niet minder op. De minister bagatelliseert het belang van een stevig milieubeleid inmiddels wel, want er zijn zoveel andere zaken waar we rekening mee moeten houden. Dan is het natuurlijk niet vreemd dat het onderwerp door anderen voor zijn neus weggekaapt wordt.

Prisoners' dilemma
Verhagen is van mening dat het milieubeleid, omdat het een speeltje van links werd, alleen maar gericht is tegen boeren, bedrijven en het kapitalistische systeem. Dat lijkt me overdreven. Het laatste decennium wordt de burger zelf constant aangesproken. Ook de stelling van Verhagen dat, als gevolg hiervan, de nadruk kwam te liggen op een sterke en centralistische overheid die met massa's regels en wetten kwam is niet goed te verdedigen. Dit heeft waarschijnlijk meer te maken met het besef dat milieuproblemen zogenaamde prisoner dilemma's zijn. Als er geen regels zijn, is het rationeel voor het individu om voor zichzelf te kiezen en niet aan milieu te doen. 'Ja maar, iedereen doet het ... ":

Niet zaligmakend
Het lange betoog is desalniettemin op een zich een goed en stevig CDA-verhaal. Er valt heel wat te zeggen voor het leggen van meer verantwoordelijkheid in de samenleving zelf, nu mensen meteen naar de overheid wijzen als er weer een probleem moet worden opgelost, met als gevolg een verstikkende regeldruk en een alsmaar uitdijende overheid, die bovendien nog vaak incompetent blijkt te zijn ook. Maar dat het milieuprobleem kan worden opgelost door de verantwoordelijkheid helemaal bij de burger en bedrijven te leggen is onwaarschijnlijk. In die zin is een soort CDA-anarchie ook niet zaligmakend. Misschien kunnen we met minder regels volstaan, maar strenge regels zijn nodig.

Twee Verhagens
In tegenstelling tot de vorige keer probeert de minister nu ook zijn energiebeleid te integreren met zijn algehele christelijke wereldbeeld. En dat lukt niet echt. Natuurlijk, de pogingen om een 'green deal' tot stand te brengen passen perfect in de CDA-filosofie. Maar met name zijn standpunt over kernenergie is een vreemde eend in het verhaal. Het lijkt net alsof er wat dat betreft: twee Maxime's Verhagen zijn: de denker Verhagen met een bepaalde goed-onderbouwde filosofie en de minister die een energiebeleid voert dat daar haaks op staat.

Niet thuis geven
Verhagen is voorstander van de bouw van een nieuwe kerncentrale. Hij maakt de bekende opmerking dat alle energievormen nadelen hebben, niet alleen kernenergie. Dat is waar, maar de minister zou zich moeten beseffen dat het ene nadeel het andere niet is. Het maakt nogal wat uit of een vorm van opwekking 'moeilijk inpasbaar' is (zoals windenergie) of dat die, zoals nucleaire energie, tot ongekende rampen kan leiden, een hoop nucleair afval tot gevolg heeft en de samenleving ook nog eens handenvol met geld gaat kosten. In de kolenmijnen vallen elk jaar duizenden doden, zo merkt Verhagen verder nog op. Wellicht, maar dat is geen reden om dan maar kerncentrales te bouwen, maar wel om die van kolencentrales stop te zetten. Ook hier geeft Verhagen echter niet thuis, zoals vorige week nog bleek.

Opeenstapeling van schulden en afval
Juist als we rentmeesterschap verbreden tot het voorkomen van een opeenstapeling van schulden voor onze kinderen moeten we niet overgaan tot kernenergie. Want de opslag van het afval en de ontmanteling van de centrales zullen miljarden en miljarden euro's gaan kosten, waarvoor onze generaties nog zo goed als niets hebben gereserveerd, en de nucleaire bedrijven gaan dat echt niet betalen.

Geen symboolpolitiek
'We moeten niet doen aan symboolpolitiek', zo zegt Verhagen nog. Hij vindt de huidige oppositie tegen kernenergie hypocriet. We voeren ook stroom in uit Frankrijk en dat is ook atoomenergie. "Geen haan die naar deze import van vlak over de grens kraait." Maar dat is meer omdat we aan die kerncentrales in Frankrijk weinig kunnen doen en aan die in Nederland wel. En trouwens organisaties als Greenpeace maken zich daar ook druk om.

Worsteling
Verhagen is aan het worselen, zo lijkt het, en dit stuk is daar een uiting van. Hij probeert zijn energiebeleid te plaatsen in een algehele christelijke en historische context. Hij probeert eigenlijk de twee Verhagen's, de denker en de bestuurder, met elkaar te verenigen. Dat is op zich bewonderenswaardig; een minister die nadenkt en een visie wil hebben. Beter dan het habsnapbeleid van al die andere ministers. Maar de worsteling is nog niet ten einde en dat is omdat die kern- en kolencentrales eigenlijk, 'als we heel eerlijk zijn', moeilijk met het christelijk idee van rentmeesterschap te verenigen zijn. In de jaren zeventig van de vorige eeuw gold nog dat we mogelijk niet alle gevolgen konden overzien, maar dat excuus gaat nu niet meer op.

Verkeerde volgorde
Wellicht is de volgorde van werken van Verhagen verkeerd. De vraag is niet: hoe kan ik mijn bestaande energiebeleid inpassen in een algehele christelijke visie op het leven en de aarde? Maar: welke consequenties voor het energiebeleid volgen er nu echt uit een christelijke visie op het leven en de aarde, waarbij het begrip rentmeesterschap een centrale rol speelt? Verhagen zou zijn eigen energiebeleid opnieuw ter discussie moeten durven stellen. Wellicht komt hij er dan achter dat hij groener is dan hij had gedacht.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn