Platform pleit voor groen belastingstelsel, VNO-NCW houdt dat tegen

30 september 2011 - Het 'Platform voor een duurzame en solidaire economie' pleit voor een verdergaande vergoening van het Nederlandse belastingstelsel, eventueel in Europees verband. Waar vroeger arbeid en huizen schaars waren, zijn dit nu grondstoffen. Belastingheffing zou daarom verlegd moeten worden van belasting op arbeid en huizen naar belasting op het gebruik van schaarse grondstoffen, zo zegt Paul Metz van het platform. Grote dwarsligger is VNO-NCW.

Nieuwe energie
De bijeenkomst was georganiseerd door Dopp, een samenwerkingsverband van leden van bijna alle politieke Nederlandse partijen. De leden denken na over maatregelen om tot een meer duurzame samenleving te komen en ze willen dat de fracties en bestuurders van hun partijen een meer duurzame koers gaan varen. Vorig jaar is een actie opgestart: 'Nederland krijgt duurzame energie', waarmee ze het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer wilden krijgen. Nu is een reeks van bijeenkomsten belegd, zoals woensdag in het hoofdkantoor van de SNS in Utrecht. De sprekers waren allen lid van het platform voor een duurzame en solidaire economie.

Ad Hoc
Op dit moment is 14% van onze belastingen groen, zo zegt Metz. Het grootste deel daarvan bestaat echter uit accijnzen op brandstof. Het percentage zou naar 30 of 40% moeten. Probleem is dat de inspanningen vaak erg ad hoc zijn. Zo gingen bewindslieden als Gerrit Zalm en Jan Kees de Jager (toen hij staatssecretaris was) er enthousiast mee aan de slag, maar de plannen strandden ergens halverwege, onder meer door verzet uit de eigen partijen. In Nederland zijn er voorstanders te vinden als De Groene Zaak. VNO-NCW voert echter altijd een felle tegenlobby.

Doodlopende weg
Metz was kritisch op de bestuurders en politici. Die laten het volgens hem afweten. Na de conferentie in Rio de Janeiro, bijna twintig jaar geleden, zei het bedrijfsleven: 'Laat het maar aan ons over; wij regelen het wel. Doe maar geen wetgeving opstellen, want daar houden we niet zo van.' En vervolgens deden ze niets. Shell geeft het ook gewoon toe: 'Wij doen alleen iets als het moet en als het niet moet doen we het niet'. Het is een doodlopende weg, zo vindt Metz. Politici moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Brundtland, schrijver van het bekende Brundtland-rapport, zei in 1987: er moet snel gehandeld worden. Maar er is niet snel gehandeld.

Groene onzichtbare hand
We hebben te lang geloofd dat de ontwikkeling van de vrije markt een autonoom proces is. Maar de vrije markt is vooral goed in het beschermen van mensen en bedrijven met eigendom, vanwege de grote waarde die aan eigendomsrechten wordt toegekend. Bedrijven zeggen dat ze voor vrije concurrentie zijn maar tegelijkertijd zorgen ze er met hun gelobby voor dat de bestaande belangen beschermd worden. De onzichtbare hand van Adam Smith moet groen worden.

Earth Dividend
Nodig is daarom een verduurzaming van het belasting- en subsidiestelsel. Hef belastingen op de grond in plaats van op het huis wat op die grond staat. Grond is immers een schaars goed geworden, een huis is dat niet meer. Belasting kan ook geheven worden op emissies en warmte, op water en grondwater, op fossiele brandstoffen en uranium, op grondstoffen als fosfor, chloor, metalen en plastics. Politici willen geen subsidie op duurzame energie geven maar ze vergeten dat er miljarden naar de fossiele-energie industrie gaat. Ook zouden opbrengsten van de olie- en gas-winning in een gebied over alle inwoners van dat gebied verdeeld moeten worden: een soort Earth Dividend. De aarde is van iedereen dus de opbrengsten zouden aan iedereen ten goed moeten komen.

Straf van de fiscus
En belastingen helpen, zo zegt Metz. Kijk maar naar de auto-industrie. In Italië, waar de heffing op benzine hoog is, worden veel  zuinige auto's gemaakt en in Amerika waar die heffing laag is komen vooral benzine-slurpers van de lopende band af. Een voordeel is ook dat de belasting-infrastructuur er al ligt: alleen de percentages hoeven veranderd te worden. De belasting op arbeid en de BTW zouden moeten worden afgeschaft. Vooral de BTW is Metz een doorn in het oog, want dat is in feite een straf voor het toevoegen van waarde. Belast onze ondeugden en niet onze deugden, aldus Metz.

Alternatieven
Lou Keune, eveneens lid van het platform, sprak daarna over alternatieve methoden om de welvaart te meten. Het BNP voldoet niet,  onder meer omdat het niet betaalde arbeid en schade aan natuur en milieu niet meeneemt. Het is al een oude discussie en er zijn dan ook inmiddels al heel wat organisaties die alternatieven hebben opgesteld en die fanatiek aan het meten zijn. Voorbeelden zijn: het Duurzaam nationaal inkomen, de Index of sustainable economic welfare, de Ecologische voetafdruk, de Happy planet index en de Human Development Index. Ons eigen Planbureau voor de Leefomgeving is gekomen met een tweejaarlijkse Monitor Duurzaam Nederland. Die is er mede door het platform gekomen, zo zei Keune.

Vraag
Vraag is of je de ontwikkelingen in natuur en milieu allemaal moet willen meten en in één index moet willen stoppen. Het is toch een beetje de vijand bestrijden door de methode van de vijand zoveel mogelijk over te nemen, terwijl ontwikkelingen in bijvoorbeeld milieu in tegenstelling tot economische grootheden moeilijk te meten zijn. Beter zou het wellicht zijn om het BNP te laten voor wat het is (het meet wat het meet, niet meer en niet minder), maar het belang daarvan te relativeren. Keune was het daar niet mee eens, omdat de alternatieven indices beleidsmakers in staat stelt om bij te sturen.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn