Glokalisering, samenredzaamheid, cyclische landbouw en steady state zijn de thema's van de toekomst

29 september 2011 - Mensen willen zelf voedsel gaan verbouwen, zorg gaan bieden of energie gaan opwekken. Niet alleen, maar samen: samenredzaamheid wordt het thema van deze tijd, een begrip volledig in tegenspraak met het idee van zelfredzaamheid waar premie Rutte vanuit lijkt te gaan. Tegelijk met de globalisering vindt een herwaardering van het lokale plaats. De trend is derhalve glokalisering, zo constateerde hoogleraar Jan Rotmans op het congres 'De Duurzame stad, leren van elkaar', dat dinsdag in Den Haag werd gehouden. Het was een zeer inspirerend congres, door de bijdragen van voorvechters van duurzame ontwikkeling pur sang, als Rotmans, Maarten Hajer en Maurits Groen.

Voorop lopen
"Mensen willen zelf energie gaan opwekken", zo zei ook Maarten Hajer van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). "De overheid moet dat veel meer toestaan dan nu. Iedereen die weet wat hij wil moet je de ruimte geven". Dit is dus wel het thema van deze tijd. De conclusie is logisch. Van de overheid hoeven we het niet te hebben als het gaat om de transitie naar duurzame energie: dus de mensen moeten het zelf doen. "Koplopers zijn ook helemaal niet benauwd. Ze willen kennis delen, want ze weten dat ze voorop lopen." "De samenleving moet de stad weer gaan besturen", zo zegt Rotmans. Steden moeten hun kringlopen gaan sluiten door hun afval te gaan hergebruiken.

Mond snoeren
Tegelijkertijd is er wel een rol voor de overheid en de stadsbesturen. Steden die het meest radicaal voor duurzaamheid kiezen zijn het meest succesvol. Hajer vindt dat de overheid meer dan nu doelen moet stellen. (Het PBL is erg van de doeleinden: de organisatie heeft al verscheidene keren gesteld dat de Nederlandse overheid de duurzame doelen waarschijnlijk niet gaat halen.) De hoogste politieke bazen moeten beseffen maken dat er geen trade off hoeft te zijn tussen geld en duurzaamheid. Duurzame energie kan geld opleveren en dit besef moet het ministerie van Financiën de mond gaan snoeren. Dat ministerie houdt nu nog het zogenaamde salderen (geen belasting betalen over zelf opgewekte stroom) tegen omdat het de fiscus geld gaat kosten.

Piketpaaltjes
Hajer: De overheid heeft het initiatief voor milieubeleid naar zich toe getrokken maar moet nu burgers en bedrijven gaan opzoeken. Groot-Brittannië kan wat dit betreft nu als voorbeeld dienen. De regering zet de piketpaaltjes voor de lange termijn uit en zoekt nu bedrijven op. De overheid en de markt zijn geen tegenstellingen. De overheid heeft een verantwoordelijkheid in het stellen van doelen, maar als ze dat doet wil dat niet zeggen dat ze tegen de markt is. De Britten begrijpen dat, zoals blijkt uit hun aanpak bij de bouw van windmolenparken en de opzet van een carbon fonds. Hans Opschoor, hoogleraar aan de EUR: "Faciliteren moet, maar de overheid moet ook reguleren. Zorg voor een gelijk speelveld en voor doelen die maken dat de overheid de goede richting in gaat."

Abstractie van het cellofaantje
"We worden ouder en alleen daarom hebben we groei nodig", zo vond iemand. Hajer: "Nederland wordt niet voller maar leger in de toekomst." Hij vindt dat we de landbouw op een andere leest moeten schoeien. Zodat die cyclisch wordt: de eigen nutriënten gaat terugwinnen in plaats van dat die bij de rioolzuiveringsinstallatie terecht komen. Volgens Hajer gaan een diervriendelijke landbouw en duurzame ontwikkeling niet hand in hand. In de stad rukt de landbouw ook op. Rotterdam en Amsterdam hebben al stadsboeren aangesteld. "Mensen willen weer zelf voedsel gaan verbouwen. Niet omdat ze denken dat de stad zelfvoorzienend kan worden maar omdat ze af willen van de abstractie van het cellofaantje"

Trias Ecologica
Milieu is een verzameling voorwaarden voor het leven", zo zei Duijvestein, hoogleraar duurzame ontwikkeling en ook voorzitter van het HMC. "Hoe kan dat nu een linkse hobby zijn?" Herman Wijffels zei vorige week dat er integraal ontworpen moet worden. Dat zeggen we al twintig jaar. Duyvestein sprak over een Trias Ecologica in plaats van over de meer bekende Trias Energetica. Die bestaat uit 1) voorkom onnodig gebruik van grondstoffen, 2) gebruik zoveel mogelijk hernieuwbare grondstoffen en 3) gebruik de eindige bronnen zo verstandig mogelijk.

Ruilovereenkomst
Ook in de stedelijke ontwikkeling breken andere tijden aan. Er is geen geld meer; projectontwikkelaars zitten met de handen in het naar. De stad zal niet meer zo netjes op orde kunnen worden houden van de stad, maar dat is niet erg. Het zal groezeliger worden, maar dat kan ook mooi zijn, net als een oma van 83 jaar mooi kan zijn. Rotmans had een originele oplossing hiervoor, die al in enkele buitenlandse steden wordt toegepast. Maak een soort ruilovereenkomst. Bedrijven mogen nieuw bouwen in de stad, maar ze moeten dan wel ook de investeren in de 'verschraalde gebieden'. Een ander idee kwam van Paul Metz, die een platform voor duurzame en sociale economie heeft opgericht. Varieer de hoogte van de erfpacht. Mensen die hun tuin bestraten betalen een hogere erfpacht dan mensen die er een mooie groene tuin van maken.

Folie
"Als u wethouder in Den Haag zou zijn, wat zou u dan als eerste doen", zo vroeg Groen. Zet meer dan nu in op de bouw van kleine windmolens en de aanleg van zonnepanelen, verbeter het openbaar vervoer, leg groen/blauwe corridors aan in de stad en maak voedselteelt mogelijk, zo vond Hajer. Begin met simpele maatregelen als het plakken van folie achter de radiatoren. Werkloze Polen kunnen hier goed voor worden ingezet, zo vond Duijvestein. En zo werd het congres toch nog concreet.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn