Schaliegas, de provincie laat zich niet alles meer welgevallen

14 september 2011 - Twee zalen van de Tweede Kamer waren er woensdag voor nodig om alle Brabanders te herbergen die afgekomen waren op de hoorzitting over schaliegas. De tijd van Brabant als wingewest is voorbij. Het verzet is fel. Dinsdag was er al een zitting geweest bij de Raad van State. De Brabanders kunnen terugvallen op de advocaten van de Rabobank want de boring in Boxtel komt vlak bij het spiksplinternieuwe datacentrum van de bank. "Mensen bemoeien zich er mee, dat is van deze tijd", zo zei gedeputeerde Iding. De betogen van Iding, van wethouder Van den Dungen van Haaren en van Atsma van de Stichting Schaliegasvrij Haaren waren indrukwekkend. Het gaat niet meer alleen om vage risico's, maar om daadwerkelijke schade en dat maakt de discussie al een stuk concreter.

Mensen bemoeien zich ermee
"De provincie en omwonenden zijn bezorgd over bevingen, over het drinkwater en over het bedreigde landschap", zo zei Iding. "Mensen willen weten wat er gaan gebeuren. Er wordt geboord naar koolwaterstoffen, zo wordt gezegd. Wat zijn koolwaterstoffen? Mensen gaan zich er mee bemoeien, dat is van deze tijd. Wij willen gerustgesteld worden voordat er geboord gaat worden en als we niet gerustgesteld worden dan niet. Laat nu eens zien wat de effecten zijn, bijvoorbeeld op het Groene Woud. Breng het in beeld. Er zijn landschapsarchitecten in dit land. Laat mensen een gevoel krijgen bij wat er komt te staan." De provincie wil dat de procedure voor de verlening van vergunningen wordt stopgezet en dat er onafhankelijk onderzoek wordt gedaan naar de mogelijke gevolgen van de boring.

Groene gemeente
Ook wethouder Van den Dungen van Haaren was klip en klaar. "Haaren is een groene en zelfbewuste gemeente; boringen naar schaliegas passen niet in dit beeld. Het Groene Woud is aangewezen als een gebied van communitair belang door de Europese Commissie. De Raad van State heeft daar recentelijk in een uitspraak naar verwezen bij het wijzigen van een bestemmingplan. De boringen hebben onacceptabele gevolgen voor landschap, milieu, toerisme, de boomteelt, etc. Als het rijk zegt: het landsbelang gaat boven het lokaal belang en we gaan die boringen toch wel doordrukken, zeg dat dan gewoon. Dan is er duidelijkheid." Maar hij meende dit laatste ook weer niet echt, zo bleek even later na vragen van Diederik Samsom van de PVDA hierover. De gemeenten voelen zich geschoffeerd door het ministerie van Economische Zaken.

Afhankelijk TNO
Haaren lijkt sterker tegen te zijn dan Boxtel. In de gemeenteraad van Boxtel liggen de verhoudingen op fifty-fifty, zo zei een boomkweker tegen ons. Deze gemeente lijkt het vooral om de autonomie te gaan. "Zonder onze medewerking is geen vergunning mogelijk", zo zei wethouder Van de Vliet. "We willen autonoom zijn en blijven. Wij vragen de commissie voor Economische Zaken: wend uw invloed aan om te zorgen dat we het laatste woord hebben". Er is een echt onafhankelijk onderzoek nodig, zo vinden behalve de provincie ook de gemeenten. Opvallend was dat TNO, dat veel werk voor de industrie verricht, niet als onafhankelijk wordt gezien door de tegenstanders van schaliegas. 'Waar zijn de kritische wetenschappers?', zo vroegen ze zich af. Die zijn er niet, zo antwoordde iemand van ingenieursvereniging Kivi Niria. Aan de andere kant: "Wat is onafhankelijk?", zo merkte VVD-er René Leegte op. "Iedereen heeft belangen."

Daadwerkelijke schade
Vooral Atsma van de Stichting Schaliegasvrij Haaren zei interessante dingen. "Het landschap heeft een intrinsieke waarde". In andere woorden: alleen de aantasting van dat landschap kan reden zijn om van de boringen af te zien. Verder merkte hij ook op dat het niet alleen gaat om risico's op schade van de boringen. Er zal namelijk zeker schade zijn. "Daar helpt geen sikkepit aan." Er zullen honderden vrachtwagens gaan rijden op de landelijke weggetjes. Huizenprijzen dalen. Er zullen boortorens komen te staan in het landschap. En ook al staan de individuele torens er maar tijdelijk; als er twintig boringen zullen zijn staan ze er wel tien jaar lang. Ook hoogleraar Jan Rotmans van de Erasmus universiteit benadrukte dat het niet alleen gaat om risico's op, maar om de daadwerkelijke schade. "Je creëert onvermijdelijk schade".

Nieuw
En dat is wel een nieuw aspect in de discussie. Het maakt die discussie feitelijker en minder zweverig. Want risico's is iets waar zogenaamd alleen wetenschappers verstand van hebben. Die kunnen alleen vastgesteld worden middels onafhankelijk onderzoek en dat blijkt dan achteraf toch weer niet onafhankelijk te zijn, etc.  In plaats daarvan: 'het landschap wordt aangetast en dat willen we niet, helemaal niet als er geen enkel maatschappelijk belang is.' Overigens is het risico op besmetting van het drinkwater door de boringen natuurlijk wel een factor van belang. Drinkwaterbedrijf Brabant Water dat uit dezelfde grond het drinkwater voor drie miljoen mensen omhoog pompt zit daar vrij goed bovenop.

Onzichtbare schaakborden
"Wij hebben een Nimby-achtige signatuur", zo merkte Atsma op. "We willen met zijn allen gas gebruiken, dus dan moeten we daar ook de lasten van dragen." Probleem is volgens hem echter dat het maatschappelijk belang van de winning van schaliegas niet duidelijk is. "Het zou acceptabel zijn als dit in het maatschappelijk belang zou zijn maar dat is het niet. Het zal door alle eisen die er aan gesteld worden nauwelijks rendabel zijn. Als het rendement nul is waarom moeten wij dan opgezadeld worden met de lasten en de risico's?", zo zei Atsma, die verder stelde dat er op onzichtbare schaakborden geschaakt wordt. Hij bedoelde hiermee dat als het om fossiele energie gaat er heel andere dingen gaan spelen dan als het om duurzame energie gaat, door de invloed van Shell, zo verklaarde hij later tegen Energieenwater.net.

Lachertje
Nut en noodzaak van de winning van schaliegas wordt verder in twijfel getrokken door deskundigen als Rotmans die zeggen dat 1) we het schaliegas niet nodig hebben en 2) het de transitie naar een duurzame energiehuishouding belemmert. Nederland raakt in die transitie steeds meer achterop bij andere landen, zo zegt Rotmans. Dat komt met name door de overvloedige aanwezigheid van aardgas. Daar hebben we veel voordeel bij gehad, maar nu wordt het steeds meer een nadeel. Het heeft ons lui gemaakt en we zijn niet innovatief meer. Boren naar schaliegas zou onverstandig zijn. Het komt volgens hem niet in de plaats van, maar bovenop het gas en de kolen die we anders toch al zouden gebruiken. We worden dus nog afhankelijker van gas en het is nog slechter voor het milieu. "Als we die weg kiezen worden we het lachertje van Europa", aldus de 'betrokken' hoogleraar.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn