Kunnen windmolens geplaatst worden op Afsluitdijk? Hangt o.m. af van peilstromen

13 januari 2012 - Meer onderzoek is nodig om de vraag te kunnen beantwoorden of er windmolens op de Afsluitdijk geplaatst kunnen worden. Dat zegt adviseur vergunningverlening Van der Molen van het waterschap Zuiderzeeland. Wat onder meer van belang is zijn de zogenaamde peilstromen: het water dat door de dijk stroomt. Bij een groot peilverschil aan weerskanten van de dijk zijn die stromen groter en zal de stabiliteit van de dijk eerder te lijden hebben van fundamenten van windmolens.

Koudwatervrees
In de politiek is er de roep om plaatsing van windmolens op dijken. Zo heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen om de regering er toe te bewegen windmolens op de Afsluitdijk te plaatsen. Tegenstanders van het park bij Urk in de Noordoostpolder pleiten ervoor om de molens bij wijze van alternatief op de Houtribdijk te plaatsen. Waterschappen en Rijkswaterstaat staan er huiverig tegenover, om niet te zeggen dat ze het ronduit niet willen hebben. In de jongste plannen van Rijkswaterstaat voor de Afsluitdijk, die de komende jaren gerenoveerd gaat worden, komen windmolens vreemd genoeg niet voor, ondanks de eerder aangenomen motie van de Kamer. Vraag is dus of er niet al te lichtzinnig om die windmolens wordt gevraagd.

Imposant
Aan de andere kant kan het zijn dat waterschappen en Rijkswaterstaat overdreven veel koud watervrees hebben. Er zijn mensen die zeggen dat de dijk juist stabieler wordt van de grote betonnen constructies die er in geplaatst worden. En bedacht moet ook worden dat er al in veel bestaande dijken grote betonnen constructies zitten, zoals bijvoorbeeld sluizen en stuwen, zo zegt van der Molen. Er is echter nog niet voldoende kennis over wat de fundering van een windmolen met een dijk doet. Die funderingen zijn tegenwoordig behoorlijk imposant, als gevolg van de toenemende grootte van de molens. Zo zijn er voor een grote molen 36 betonnen palen nodig die een oppervlakte innemen van vier bij vier meter en dertig meter de grond ingaan.

Kwel
In tegenstelling tot sluizen en stuwen kunnen de fundamenten van windmolens licht trillen door de krachten die boven in de molen inwerken. Er zijn twee mogelijke gevaren. De eerste is dat er kwel omhoog komt langs de palen. Dit was een argument dat tegenstanders aandroegen in het proces tegen het nieuwe grote park wat in de Noordoostpolder gebouwd zal gaan worden. Deze molens komen een eind van de dijken af te staan, maar de tegenstanders stelden dat opborrelende kwel tot wateroverlast zou leiden in de weilanden. Een andere mogelijkheid, die Van der Molen serieuzer neemt, is dat de 'peilstromen' door de dijken zich gaan verplaatsen en dat de dijk daar instabieler van wordt. "Maar hier is nog nooit onderzoek naar gedaan", zo zegt Van der Molen.

Extra kosten
De huiverigheid van de waterbeheerders is hier mede door te verklaren. Zij zullen de dijken constant moeten monitoren als er windmolens op geplaatst worden en als er iets niet in de haak is zullen ze maatregelen moeten nemen. Dit brengt kosten met zich mee, waar ze niet op zitten te wachten. Als het peilverschil klein is dan hoeft de stabiliteit van de dijk echter niet veel te lijden onder de fundamenten van de molens. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de Houtribdijk tussen het IJsselmeer en het Markermeer. Hier zouden dan ook wellicht wel molens op geplaatst kunnen worden, of vlak er naast. Tegenstanders van het park bij Urk willen dat deze optie wordt onderzocht.

Gemiste kans
Als het gaat om de Afsluitdijk draagt Van der Molen de optie aan om er aan de binnenkant een dijk tegenaan te leggen, waarop dan de molens gebouwd kunnen worden. Een andere optie is om juist aan de buitenkant, een eindje van de dijk af, een dijk aan te leggen en daar de molens op (of beter: in) te plaatsen. Die dijk kan dan tevens als golfbreker dienen voor de Afsluitdijk. De aanleg van zo'n extra dijk was ook een optie geweest voor de rijen molens van het windmolenpark Noordoostpolder die in het IJsselmeer komen te staan. Die zou dan tevens kunnen doorgaan voor extra natuur, zo zegt Van der Molen. Er is echter niet voor gekozen omdat de initiatiefnemers van het park niet zitten te wachten op extra kosten voor de aanleg ervan en waterbeheerders er ook niet voor wilden betalen. "Een gemiste kans", zo zegt Van der Molen.

Niet
Het beleid van waterschap Zuiderzeeland is nog veel stelliger dan de voorzichtige woorden van Van der Molen doen vermoeden. Het waterschap heeft nog niet zo lang geleden beleidsregels uitgevaardigd over hoe om te gaan met bebouwingen op of aan dijken. En die regels zeggen simpelweg: de plaatsing van molens op dijken is verboden, net als de aanleg van de kabels die nodig zijn om de stroom af te voeren. Het waterschap heeft een uitgebreide lijst met risico's van het plaatsen van molens op dijken opgesomd, zoals de kans dat een wiek afbreekt en de dijk beschadigt, de mogelijkheid van het afschuiven van talud door de trillingen, etc. Zelfs het lekken van olie uit de tandwielkast wordt als risico gezien. Wel serieus lijkt het nadeel dat het onderhoud van de dijken lastiger wordt door de molens, en ook het nemen van noodmaatregelen in tijden van storm en hoogwater.

Begrip
In de politiek is er ook wel begrip voor de moeilijkheid van bouwen op en aan de dijken. Paulus Jansen van de SP heeft hier al verschillende keren aandacht voor gevraagd. Hij wil dat de waterschappen met uniforme regels komen.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn