'Winddelen' geven een goed gevoel maar leiden ze ook tot verduurzaming en tot klinkende munten?

in Advies

11 maart 2015 - Nederland wekt niet veel duurzame energie op, veel minder dan andere Europese landen. De Europese doelen voor 2020 worden niet gehaald. Voorstanders van verduurzaming van Nederland zijn hier teleurgesteld over. Ze willen dat de overheid actie onderneemt. Tegelijkertijd willen ze niet zitten afwachten totdat die overheid in beweging komt. Ze willen zelf het heft in handen nemen. Vandaar de oprichting van energie-coöperaties en de start van allerlei andere energie-projecten. De Windcentrale speelt handig in op die behoefte van mensen om zelf bij te dragen aan een verduurzaming van Nederland.

Duizenden stukjes
De Windcentrale biedt zogenaamde 'winddelen' aan. Een windmolen wordt volgens de Windcentrale opgesplitst in 'duizenden stukjes' en zo'n winddeel staat voor zo'n stukje windmolen. De koper ervan heeft daarmee recht op een zekere productie van de windmolen. De winddelen zijn volgens directeur Harm  Reitsma zo gekozen dat ze recht geven op naar verwachting zo'n 500 kWh stroom per jaar (standaard is het verbruik van een huishouden zo'n 3000 kWh). Ze kosten tussen de 200 en 500 euro. Ik heb er eerder over geschreven, en dat was niet bijster positief. Regelmatig spreek ik echter mensen die winddelen gekocht hebben en die daarover tevreden zijn. Heb ik me vergist? Is het zinvol om winddelen te kopen?

Iemand kan winddelen aanschaffen om drie redenen:
1 Hij of zij wil zelf energie opwekken
2 Hij wil bijdragen aan de verduurzaming van Nederland
3 Om het rendement.

1. Eigen stroom

Met de aankoop van winddelen kan min of meer gezegd worden dat de koper zelf energie gaat opwekken. Dus iemand die het voor reden één doet komt wel aardig aan zijn trekken. Er wordt namelijk een coöperatie opgericht door de Windcentrale en die coöperatie koopt een bestaande windmolen op van, bijvoorbeeld, een boer die zo'n molen op zijn erf heeft staan. De leden zijn eigenaar van die coöperatie. Dus via de coöperatie zijn de investeerder eigenaar van de molen. Ik vraag me overigens wel af of die coöperatie echt 100% van het juridische en economische eigendom in handen krijgt. Er zijn redenen om hier aan te twijfelen. Zo blijft de oprichter van de molen een grote rol spelen in het gehele plaatje, ook na de aankoop.
Het is natuurlijk niet zo dat de molen wordt opgesplitst, niet zoals bijvoorbeeld een appartementencomplex is opgesplitst. Dat is maar beeldspraak. Waarom dit soort kleutertaal gehanteerd wordt is me niet duidelijk.

2. Verduurzaming

Iemand die gaat voor reden twee kan de winddelen beter links laten liggen. De Windcentrale bouwt geen nieuwe molens, maar koopt bestaande molens op. De investering leidt dus niet tot meer duurzame energie. Wat er eigenlijk gebeurt is dat de investeerders de boer uitkopen, niets meer en niets minder. Reitsma stelt wel dat het de bedoeling is om zelf molens te bouwen, maar hij zegt ook dat dit lastig is. Zolang er geen nieuwe molens neergezet worden draagt de Windcentrale niets bij aan de verduurzaming van Nederland.

3. Rendement

De kosten en opbrengsten van de winddelen worden erg vaag gehouden op de site. Waren de kosten de vorige keer dat ik erover schreef nog 200 euro per winddeel, nu is dat dus 200 tot 500 euro*. Dat is het bedrag dat iemand bij aankoop neerlegt. Daarnaast zijn er nog jaarlijkse onderhoudskosten. Ook hier is vaagheid troef: 15 tot 30 euro per jaar. De levensduur van de molens wordt ook niet echt duidelijk. Vijftien jaar is een getal dat we soms tegenkomen. Elders wordt gesproken van gemiddeld (?) 12 tot 20 jaar. Zonder nadere informatie is het onmogelijk te beoordelen of het interessant is om in te stappen.

Rekensom
Laat ons toch maar eens een rekensommetje maken. Stel dat de winddelen 350 euro per stuk kosten, dat de onderhoudskosten 16 euro per jaar zijn en dat de molen 10 jaar mee gaat. Dit is een voorbeeld wat Reitsma zelf geeft. Dan betaalt de koper dus over die 10 jaar 510 euro in totaal, waarvoor hij naar verwachting 5.000 kWh stroom krijgt. De kosten per kWh zijn dan ruim 10 cent.** Dat is meer dan de huidige kale stroomprijs bij een willekeurig energiebedrijf. Die prijs is minder dan 8 cent tegenwoordig. De investeerder is dus duurder uit. De opmerking op de site: ' Dat is vrijwel altijd voordeliger dan stroom afnemen van je huidige energieleverancier', klopt dus niet. Ook bij andere voorbeelden komen we al gauw uit op meer dan 10 cent per kWh.

Risico's
De kosten kunnen hoger of lager uitvallen dan die 10 cent. Die 500 kWh staat namelijk niet vast. Als de productie per winddeel hoger is dan 500 kWh, bijvoorbeeld omdat het heel hard waait in een jaar, dan heeft de investeerder een meevaller. De prijs per kWh wordt dan lager. Als het minder hard waait dan verwacht dan is hij duurder uit. De investeerder loopt dus risico. Cijfers over 2014 duiden erop dat de opbrengst eerder minder dan meer is. Mensen hadden toen zo'n opbrengst van 450 kWh.
Daarnaast zijn er natuurlijk de gebruikelijke risico's. De molen kan kapot gaan bijvoorbeeld. Er wordt gesproken van verzekeringen, maar mij is op voorhand niet duidelijk is wat die precies vergoeden. Vergoeden ze alleen de kosten van de reparatie of ook de gederfde stroominkomsten?

Stroomprijs
Vraag is wat de stroomprijs in de toekomst gaat doen. Die is nu minder dan 7 cent. Als de stroomprijs stijgt heeft de koper wellicht in de toekomst een voordeel. Stel dat die tot 11 cent stijgt, dan is hij met die 10 cent relatief goedkoop uit, als we ervan uitgaan dat de onderhoudskosten blijven zoals ze zijn en er verder niets met de molen gebeurt. De Windcentrale schermt er lustig op los met die vermeende stijging van de energieprijzen. Het kan inderdaad zijn dat de prijzen in de toekomst gaan stijgen. Het kan ook zijn dat ze dalen. In de afgelopen jaren zijn ze flink gedaald, waardoor de investeerders van het eerste uur nat zijn gegaan.

Belasting
De belegger moet er verder rekening mee houden dat hij energiebelasting betaalt over de zelfopgewekte stroom. Dus stel dat de wiinddelen hem recht geven op 1000 kWh en dat hij 3000 kWh heeft verbruikt. Hij betaalt voor die 3000 kWh dan zo'n 23 cent per kWh. Voor die 500 kWh krijgt hij echter alleen de kale stroomprijs terug, plus de BTW over die stroomprijs. De administratie wordt uitgevoerd door Greenchoice en die gaf in 2014 6,5 cent per kWh terug (bijna 8 cent inclusief BTW). De belegger betaalt dus zo'n 15 cent per kWh voor de zelfopgewekte stroom. En de koper van de winddelen moet ook vermogensbelasting betalen over de winddelen. De waarde van de winddelen moet dus opgegeven worden in Box III van de inkomstenbelasting.
De Windcentrale stelt dat als u investeert in winddelen u gratis eigen stroom opwekt, maar dit is dus misleidend. U betaalt ten eerste de investerings- en de onderhoudskosten. Daarnaast betaalt u dus vermogensbelasting en zo'n 15 cent per kWh aan energiebelasting.

Koppel
Er is een ander groot nadeel. Er is sprake van koppelverkoop. De koper van de winddelen moet namelijk klant worden van Greenchoice, als hij dat nog niet is. En hij moet dat gedurende de hele levensduur van die molen blijven, als hij ten minste in aanmerking wilt blijven komen voor de korting. Mensen leggen zich dus voor meer dan een decennia vast voor wat betreft hun energieleverancier. Dat is niet verstandig. Er kan altijd iets gebeuren waardoor het wenselijk is om van energieleverancier te wisselen. De koper van winddelen kan ruzie krijgen met Greenchoice, bijvoorbeeld over een factuur. Hij zou dan willen overstappen maar dat kan niet omdat hij anders niet meer in aanmerking komt voor de opbrengst van de winddelen. Vraag voor mij is trouwens wel of dit juridisch wel kan. De investeerder heeft immers betaald voor die winddelen.

Kortom
Conclusie: het kan zijn dat mensen met de aankoop van winddelen een goed gevoel krijgen omdat ze dan min of meer zelf energie opwekken. Dat zou een reden kunnen zijn om de winddelen aan te schaffen. Een app die het mogelijk maakt om te volgen wat de specifieke windmolen produceert draagt verder bij aan dit goede gevoel. De investeerder kan op feestjes laten zien hoe veel 'zijn' molen al heeft opgewekt.
Vraag is echter of het terecht is dat mensen er een goed gevoel van krijgen. Is 'zelf energie opwekken' een doel op zich? Waarschijnlijk zit hier een gedachte achter bij die mensen, namelijk de gedachte dat ze op die manier bijdragen aan een verduurzaming van Nederland, maar daarvan is geen sprake op het moment dat winddelen worden aangekocht.
Ook in financieel opzicht zijn de winddelen niet heel aantrekkelijk. Het zal afhangen van de specifieke propositie op het moment dat er winddelen voor een nieuwe molen worden uitgegeven of de propositie enigszins interessant is. Er zijn echter wel mogelijkheden dat de opbrengst veel groter is dan hier geschetst. U loopt daarbij echter ook een tamelijk groot risico. Als u van een risicootje houdt dan kunt u overwegen zo'n winddeel aan te schaffen. Maar dan nog is er een allesomvattend nadeel dat u zou moeten weerhouden om in te stappen, namelijk het feit dat u voor meer dan 10 jaar vastzit aan Greenchoice. De nadelen hiervan zijn simpelweg te groot.

 

* Navraag bij directeur Harm Rietsma van de Windcentrale leert dat de precieze kosten afhankelijk zijn van de kosten die worden gemaakt om een specifieke windmolen aan te kopen. De productie waar één winddeel recht op geeft wordt volgens hem altijd op 500 kWh gesteld. Dus de totale verwachte productie van een windmolen wordt door 500 gedeeld om te komen tot het aantal winddelen dat wordt uitgegeven bij de aankoop van een specifieke molen. Vervolgens worden de kosten van de windmolen door dit aantal gedeeld om tot de kosten van een winddeel te komen.
* Natuurlijk moeten we eigenlijk rekening houden met de tijdswaarde van geld. Ofwel: kosten die nu gemaakt worden tellen voor meer dan kosten die in de toekomst worden gemaakt. Dan zou de rekensom nog meer in het nadeel van de Windcentrale uitvallen. Want mensen die winddelen aankopen betalen vooraf een groot vast bedrag, terwijl mensen die gewoon stroom van een energiebedrijf afnemen, de kosten meer in de toekomst betalen al naar gelang het verbruik.

Jurgen Sweegers
Adviesbureau SweegersFinance

Copyright © SweegersFinance

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn