Advocaat-generaal adviseert Hoge Raad om splitsingswet weer in ere te herstellen

28 juni 2011 - De advocaat-generaal adviseert de Hoge Raad om de splitsingsuitspraak van het Gerechtshof van Den Haag in de prullenbak te gooien. Hij adviseert de Hoge Raad om alle drie de uitspraken, waarmee de splitsingswet ongeldig werd verklaard, te verwerpen. Essent, Delta en Eneco kunnen geen beroep kunnen doen op de regels van het vrije verkeer van kapitaal, zo vindt de advocaat-generaal, de heer Keus.

Uitspraak
Het Gerechtshof van Den Haag stelde de drie energiebedrijven juni vorig jaar in het gelijk. Ze waren te hoop gelopen tegen een deel van de splitsingswet die hen verplicht om zich op te splitsen in een netwerkbedrijf en een leveringsbedrijf. Een netwerkbedrijf mag geen onderdeel uitmaken van een holding waarin ook een productie- en leveringsbedrijf zit en andersom, zo stelde de wet (het zogenaamde groepsverbod). Ten tijde van de uitspraak waren alle energiebedrijven behalve Delta en Eneco al opgesplitst.

Een beetje verboden
De energiebedrijven voerden aan dat de regels van het vrije verkeer van kapitaal van toepassing zijn en dat de splitsingswet hiermee in tegenspraak is. De Haagse rechters gaven hen gelijk. Ze stelden dat het privatiseringsverbod zodanig in de wet is geformuleerd dat het "niet absoluut" is en dat daarom de regels van het vrije verkeer van kapitaal (uit het Europees Verdrag) van toepassing zijn.

Een beetje vreemd
De uitspraak was opmerkelijk omdat iets moeilijk een beetje verboden kan zijn, net als een vrouw niet een beetje zwanger kan zijn. Bovendien kunnen er 'dwingende redenen van algemeen belang' zijn om af te wijken van de regels van het vrije verkeer, zo stelt het Europese Verdrag. Ook niet onbelangrijk: er was vier jaar aan discussie in de Eerste en Tweede Kamer vooraf gegaan aan het in werking treden van de wet, en splitsing van energiebedrijven is zelfs op Europees niveau voorgeschreven, en dat kan, maar hoeft niet, splitsing op eigendomsniveau te zijn.

Privatiseringsverbod is wel absoluut
Het ministerie ging in cassatie bij de Hoge Raad tegen de uitspraak en verankerde het privatiseringsverbond ondertussen nog sterker in de wet. Keus geeft het ministerie nu gelijk. Het privatiseringsverbod is wel degelijk absoluut, zo stelt Keus. De politiek kan privatisering weliswaar toestaan in de toekomst maar wetten kunnen altijd veranderd worden. Zelfs de grondwet kan veranderd worden.

Splitsing bevordert vrije verkeer van kapitaal
De regels van het vrije verkeer zijn niet van toepassing. Maar zelfs als ze van toepassing zouden zijn, zijn er dwingende redenen van nationaal belang om ze opzij te zetten, zoals het beschermen van de consument, het waarborgen van de transparantie op de energiemarkt en het garanderen van leveringszekerheid van energie en daarmee van de openbare orde en veiligheid. Sterker nog: De splitsingswetgeving bevorderde juist het vrije verkeer van kapitaal omdat de commerciële productie- en leveringsbedrijven door de overheidsaandeelhouders verkocht konden worden nadat de splitsing een feit was, wat ook gebeurd is.

Geen gouden aandeel
Het Gerechtshof stelde ook ten onrechte volgens Keus dat de zaak vergelijkbaar was met het houden van een gouden aandeel in bedrijven, waar het Europese Hof van Justitie nogal eens moeilijk over kan doen. Dit betreft immers alleen geprivatiseerde ondernemingen, terwijl het doel van het privatiseringsverbod juist is om de bedrijven in overheidshanden te houden. En altijd geldt dat het aan lidstaten zelf is om te bepalen of bedrijven die al in overheidshanden al dan niet geprivatiseerd worden. "De Verdragen laten de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten onverlet", zo citeert Keus uit het verdrag. Keus stelt wel dat de Hoge Raad voor de zekerheid zogenaamde prejudiciële vragen kan stellen aan het Europese Hof van Justitie.

Geen belang
De energiebedrijven hadden aangevoerd dat der regels van het vrije verkeer geweld wordt aangedaan omdat buitenlandse bedrijven niet kunnen investeren in netwerkbedrijven en netwerkbedrijven niet in Nederlandse of buitenlandse energiebedrijven. Dit is inderdaad de essentie van het groepsverbod. Maar omdat Essent, Eneco en Delta geen netbeheerders zijn en ook geen buitenlandse energiebedrijven kunnen ze dit argument niet aanvoeren, zo stelt Keus. In het algemeen gesteld is Keus de mening toegedaan dat de beperking van het vrije verkeer van kapitaal volgt uit het privatiseringsverbod, dat voor hem niet ter discussie staat, en niet uit het groepsverbod van de splitsingswet.

Grote gevolgen
De Hoge Raad gaat de zaak op 28 oktober behandelen, tenzij er prejudiciële vragen worden gesteld. Als het advies van de advocaat-generaal wordt overgenomen kan dat grote consequenties hebben voor Delta. Als Delta wordt gedwongen zich op te splitsen blijft er zo weinig van het bedrijf over dat nauwelijks voorstelbaar is dat het nog in staat is om een kerncentrale te gaan bouwen.

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

 

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn