BREAKING: Gerechtshof draait splitsing energiebedrijven terug

22 juni 2010 - Het Gerechtshof van Den Haag heeft vandaag geoordeeld dat de wet die maakt dat energiebedrijven zich moeten opsplitsen in een netwerkbedrijf en een commercieel bedrijf, in strijd is met Europees recht. De splitsingswet (officieel de Wet onafhankelijk netbeheer), die in 2007 definitief in werking is getreden, stelt dat deze splitsing voor 2011 een feit moet zijn. Grote energiebedrijven als Nuon en Essent en een aantal kleine bedrijven hebben zich al opgesplitst. De twee andere grote bedrijven Eneco en Delta hebben dat nog niet gedaan.

Reden van algemeen belang
De rechtszaak was aangespannen door Essent, Eneco en Delta. Zij voerden aan dat de splitsing in strijd is met het vrije verkeer van kapitaal uit het Europees Verdrag (VWEU). En de rechters geven hen daarin nu gelijk. Alleen bij "dwingende redenen van algemeen belang" kan een inbreuk gemaakt worden op dat vrije verkeer. Het Hof heeft naar eigen zeggen uitgebreid stil gestaan bij de redenen die de overheid heeft aangevoerd voor de splitsing, maar vond dat er niet van dergelijke dwingende redenen sprake is.

Economische belangen
Er liggen een aantal motieven ten grondslag aan de splitsing, zoals ex-minister Brinkhorst van Economische Zaken die destijds vorm heeft gegeven. Zo zouden de bedrijven die de beschikking hebben over netten een concurrentievoordeel hebben ten opzichte van bedrijven die dat niet hebben. Opbrengsten van de netten zouden worden aangewend voor commerciële activiteiten. Ook zouden de geïntegreerde bedrijven als Nuon en Essent nieuwkomers buiten de deur kunnen houden door hen de toegang tot het net te weigeren. Volgens het Hof zijn dit economische overwegingen en kunnen die geen reden vormen tot het maken van inbreuk op het vrije verkeer van kapitaal. Ook stellen de rechters dat niet bewezen is dat er sprake was van kruissubsidiëring.

Splitsingswet onverbindend verklaard
Een ander argument van de regering was, volgens het Gerechtshof, dat de leveringszekerheid in gevaar zou kunnen komen als de netten in handen zouden blijven van commerciële bedrijven. Het Hof oordeelt echter dat er geen reden is om hier bang voor te zijn omdat de kwaliteit van de netten al geregeld is in andere wetgeving. Zo bevat de zogenaamde I&I-wet die een aantal jaren daarvoor was aangenomen al de mogelijkheid voor de minister om in te grijpen als de kwaliteit van de netten in gevaar zou komen. Ook zien de rechters niet in waarom onafhankelijkheid van de netbeheerders de kwaliteit van dat netbeheer ten goede zou komen, hoewel dat in de afgelopen jaren wel duidelijk gebleken is.

De rechters hebben daarom de artikelen in de elektriciteitswet en de gaswet die betrekking hebben op de splitsing onverbindend verklaard, als zijnde in strijd met Europees recht.

Vragen te over
De gevolgen van de uitspraak kunnen groot zijn. Vraag één is natuurlijk of de overheid in hoger beroep gaat en wat er gebeurt zolang dit beroep loopt. Eneco en Delta zullen de splitsing vrijwel zeker niet gaan doorvoeren. Het netwerkbedrijf zorgt namelijk niet alleen voor een gestage stroom aan inkomsten, het zorgt ook voor een stevig fundament onder de balans van de beide bedrijven. Die kunnen daardoor makkelijker geld lenen. Eneco heeft het geld nodig voor de bouw van windmolenparken op zee en Delta voor de bouw van een kerncentrale. Aan de andere kant zijn de voordelen van de splitsing ook steeds duidelijker geworden. Netwerkbedrijven floreren als nooit tevoren.

Veiligstellen van de netten
Een belangrijke reden voor de splitsing was ook dat de commerciële delen van de bedrijven dan verkocht konden worden door de publieke aandeelhouders, terwijl de netten in handen zouden kunnen blijven van de lokale overheden die al aandeelhouder waren. Bij Nuon en Essent is dat inmiddels gebeurd. De bedrijven werden gesplitst; het commerciële deel van Nuon is aan Vattenfal verkocht en dat van Essent aan RWE. Als die bedrijven de netten terug zouden willen hebben, dan zou die verkoop ook teruggedraaid moeten worden, want het is nog steeds verboden voor de aandeelhouders om de netten bij private bedrijven onder te brengen. Het Gerechtshof heeft het privatiseringsverbod niet onverbindend verklaard omdat de energiebedrijven dit verbod zelf niet ter discussie hadden gesteld in de procedure.

Schadeclaims
Mogelijk is er in de verkoopcontracten ook wel het één en ander geregeld voor het geval de rechter tot deze uitkomst van het proces zou komen. Maar dat de verkopen worden teruggedraaid lijkt zo goed als ondenkbaar. Mogelijk zullen er wel grote schadeclaims volgen.

Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn