Zwakke poging van Kamer om communistische regelgeving rond hypotheken wat te versoepelen

7 september 2016 - Leden van de Tweede Kamer hebben dinsdag enkele moties ingediend om de strakke regelgeving rond het verstrekken van hypotheken wat te versoepelen. Kamerleden van CDA, VVD en PVDA willen dat het makkelijker wordt voor met name ouderen en mensen met een uitkering om te profiteren van de huidige lage rente. Mensen uit deze groepen hebben, naar het schijnt, nu moeite om een bestaande hypotheek om te zetten naar een hypotheek met een lagere rente. Ook zou het makkelijker moeten worden voor deze mensen om een nieuwe hypotheek aan te vragen, zo vindt de Kamer.

Absurditeiten
Het is inmiddels een bekend probleem. Mensen kunnen in principe hun bestaande hypotheek omzetten naar eentje met een lagere rente. In veel gevallen zullen ze dan wel een boeterente moeten betalen, maar toch kan dit 'oversluiten' lonen. Financiers zijn echter van mening dat op zo'n moment getoetst moet worden op basis van de nieuwe, strengere regels. Dan kan het zijn dat het inkomen zodanig is dat onder de nieuwe regels de hypotheeklening niet meer versterkt kan worden. En dan willen financiers hem niet omzetten omdat dit niet verantwoord zou zijn, zelfs als de lasten met die nieuwe lening lager worden dan ze nu zijn. Dit is absurd natuurlijk.
Hetzelfde kan gelden voor iemand die verhuist. Hij kan de hypotheek meenemen naar zijn nieuwe huis, maar getoetst wordt aan de nieuwe regels. De geldverstrekker staat het dan niet toe dat hij zijn lening meeneemt omdat dit onverantwoord zou zijn, zelfs als zijn maandlasten gaan dalen na de verhuizing.

Verklaar u nader!
Een andere situatie die tot problemen kan leiden is pensionering. Het inkomen daalt door pensionering, waardoor geldverstrekkers het niet meer toestaan om een bestaande hypotheeklening over te zetten.  Een andere optie is dat een gepensioneerde wiens huis is afbetaald alsnog een hypotheeklening wil hebben om zo bepaalde uiitgaven te kunnen doen. Dit is dan verantwoord omdat het huis dat veel meer waard is dan de lening. Of iemand die voorheen een inkomen had heeft inmiddels een uitkering en wil zijn lening overzetten. Die kan nee op het rekest krijgen zelfs als hij expliciet zijn lasten wil verlaten met de omzetting.
Het is niet zo dat het echt verboden is voor geldverstrekkers om dan een lening te verstrekken. Ze moeten dan echter uitgebreid motiveren waarom de lening in hun ogen toch verantwoord is. Dit wordt in jargon de explain-regel genoemd. Deze bepaling staat naast de comply-bepaling. Dat is simpelweg voldoen aan de regels. Financiers hebben vaak geen zin om dit uitgebreid te gaan motiveren, onder meer omdat ze vrezen dat de AFM of de rechter het achteraf niet met de motivatie eens zal zijn. Met als gevolg dat ouderen of uitkeringsgerechtigden hun hypotheek niet kunnen oversluiten, of geen nieuwe bescheiden hypotheek kunnen krijgen.

Ideeën
Aan deze situaties wil de Kamer wat doen, zo blijkt uit de moties van dinsdag. VVD-Kamerlid Van der Linde verzoekt de regering om de regels te versoepelen, zodat meer ouderen onder de comply-regel vallen en financiers dus minder snel met de explain-bepaling aan de gang hoeven te gaan. Ronnes en Omtzicht van het CDA willen daarnaast dat de minister in overleg treedt met financiers en met de toezichthouder AFM om te bewerkstelligen dat het makkelijker wordt voor ouderen en werklozen om hun hypotheek over te sluiten als dit tot een daling van de maandlasten leidt.
Het CDA heeft ook een ander idee. Standaard staat in hypotheekleningcontracten dat de huisbezitter jaarlijks 10 of 20% van de lening boetevrij mag aflossen. De partij wil dat mensen de mogelijkheid wordt geboden om in plaats van af te lossen deze delen om te zetten naar leningen met een lagere rente.

Gesprek
Dit laatste zal heel wat administratieve lasten met zich meebrengen; want ieder jaar moet dan een deeltje van de lening worden overgezet. Dit laatste is mogelijk de reden dat minister Blok van Wonen in zijn reactie op de motie niet heel erg veel enthousiasme aan de dag legde. Hij is in een brief ingegaan op deze interessante optie. Conclusie: 'Lastig uitvoerbaar'.
Voor de rest stelde Blok zich aardig welwillend op. Hij wil met name over de problemen van ouderen in gesprek gaan met toezichthouder en financiers. Met het versoepelen van de regels voor uitkeringsgerechtigden had hij meer moeite. 'Het moet wel verantwoord blijven.' Maar opgemerkt dient hier te worden dat het CDA expliciet doelde op situaties waarin de uitkeringsgerechtigde al een hypotheek heeft en de maandlasten gaan dalen door de oversluiting. Overigens vind ik het opvallend dat Blok deze moties afhandelt en niet de minister van financiën Dijsselbloem.

Dweilen
De pogingen van de Kamer moeten gewaard worden maar vraag is ten eerste wat die vrijblijvende gesprekjes van Blok zullen opleveren. Ten tweede is het een beetje dweilen met de kraan open. De voorbeelden die worden genoemd zijn slechts een paar symptonen van heel het communistisch aandoende stelsel van regels dat is opgetuigd voor als mensen een hypotheeklening aan gaan vragen. Dat systeem is te rigide, zoals hier betoogd.
Veel te weinig wordt gekeken naar de persoonlijke omstandigheden van de mensen die een lening aanvragen en veel te veel wordt alles in te beperkende regeltjes gevat. Met name de regels omtrent het maximum wat mensen mogen besteden aan hypotheeklasten zijn beknellend, betuttelend, overmatig gedetailleerd, onrechtvaardig en arbitrair. Ze zijn bovendien opgesteld door een particuliere club mensen (Nibud), die geen verantwoording hoeft af te leggen aan het Parlement  en die een bepaalde, nogal beperkte visie heeft; mensen moeten beschermd worden en hoeven niet de gelegenheid te worden geboden kansen te grijpen om hun leefsituatie te verbeteren en zelf na te denken.

Simplisme
Er zullen dan ook in de toekomst nog heel wat voorbeelden van mensen die vastlopen in het woud aan financiële regels aan het licht komen. Alleen als heel het systeem op de schop gaat haal je de angel uit de problemen. Mensen moeten in principe zelf kunnen bepalen hoeveel ze van hun inkomen aan wonen willen besteden, met een simpel maximum van bijvoorbeeld 50% voor iedereen. En daarbij beoordeelt de financier natuurlijk ook nog of hij de lening verantwoord vindt. Ervan uitgaat dan financiers dat niet kunnen, gezien de financiële crisis van de afgelopen jaren (die in de Verenigde Staten ontstond!) is erg simplistisch.

PS. Drie van de vier moties zijn aangenomen. De motie van het CDA om het mogelijk te maken delen van de hypotheeklening om te zetten is 'aangehouden' (wat betekent dat het CDA nog in afwachting is van iets wat de minister heeft toegezegd, waarschijnlijk een inschatting van de mogelijkheden door de minister).

Jurgen Sweegers
Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn