Privéhandeltje in CO2-rechten van ministerie van Vrom loopt uit de hand

28 september 2010 – Nederland heeft weer eens het hoofd gestoten door haantje de voorste te willen zijn. Dit keer met de aankoop van miljoenen emissierechten in het buitenland. Die aankoop was onnodig, zo blijkt nu. Nederland haalt de doelstellingen voor emissiereductie op zijn sloffen. Daarnaast blijken ze ook nog afkomstig van frauduleuze CDM-projecten. Verantwoordelijk voor het CDM-handeltje bij het ministerie van Vrom is Lex de Jonge, tevens lid van de CDM-executive board (onderdeel van de VN), die gaat over de uitgifte van deze rechten.

CO2-uitstoot gestegen
De uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in Nederland moet in de periode 2008-2012 gemiddeld 6% onder die van basisjaar 1990 liggen. Dit is gelukt, zo meldde het CBS laatst, ervan uitgaande dat de uitstoot de komende twee jaar ongeveer gelijk blijft. Dat succes is niet te danken aan de reductie in de uitstoot van CO2, het gas waar zoveel over te doen is, maar aan de reductie in andere broeikasgassen als lachgas, methaan en chloorverbindingen. De uitstoot van CO2 is zelfs flink gestegen.

Easy way out
Niet alleen landen hebben doelstellingen. Ook grote bedrijven krijgen plafonds opgelegd. Als ze meer willen gaan uitstoten dan dit plafond, moeten ze CO2-uitstootrechten op de markt aankopen. Daarvoor werd een Europees emissiehandelsstelsel opgezet, dat in 2005 van start ging: een markt voor emissierechten dus. Maar er is een ‘easy way out’. Bedrijven en overheden kunnen duurzame energieprojecten in zogenaamde arme landen opzetten en dat levert dan gratis emissierechten op, die verkocht kunnen worden op de Europese markt. Het zogenaamde CDM-stelsel.

Marktje spelen
Goudzoekers, als Fortis, roken hun kans en gingen projecten in landen als India en China opzetten. Ook bedrijven als Nuon stapten al snel in. Er werd in Europa een sfeer gecreëerd alsof emissierechten schaars zouden worden, waardoor er op de markt een echte prijs voor die rechten tot stand kwam. De goudzoekers konden daar hun rechten verkopen. Ook het ministerie stapte al snel in. De milieu-ambtenaren wilden zo graag dat het stelsel een succes zou worden dat ze ook in het sprookje van de schaarste gingen geloven. Het was daarom zaak om er snel bij te zijn en snel voldoende rechten in te gaan kopen. Lex de Jonge heeft daar waarschijnlijk een grote rol in gespeeld. De Rabobank kocht de rechten op voor de Nederlandse staat.

Op onze kosten
Dat handeltje heeft ons tot nog toe waarschijnlijk zo’n 300 miljoen euro gekost. Volgens woordvoerder Paula de Jonge van het ministerie van Vrom (geen familie) zijn er projecten opgestart die tot de levering van 50 miljoen ton aan CO2-rechten zouden moeten leiden. Hiervan wordt waarschijnlijk 30 miljoen ton echt geleverd, zo stelt De Jonge, en hiervan is al 10 miljoen ton geleverd. Uitgaande van een gemiddelde prijs van 10 euro per ton zijn de kosten dan 300 miljoen euro, voor rechten die echt geleverd worden. Het ministerie van Vrom was er vroeg bij. In het begin was de prijs wellicht wat lager dan 10 euro per ton, daarna was die wellicht wat hoger.

“De mensen zijn zo vriendelijk”

Weggegooid geld dus, want de doelstelling wordt ook gehaald zonder die CDM-rechten. Dan kun je nog zeggen: goed dat er duurzame energieprojecten in arme landen zijn opgestart. Helaas, de Chinezen en de Indiaërs hebben ons opgelicht. Projecten werden opgezet om de productie van HFC-23 omlaag te brengen, een broeikasgas dat vrij komt bij de productie van HCFC-22, wat gebruikt wordt in koelkasten en dergelijke. De productie van die laatste stof, ook een schadelijk broeikasgas, werd opgevoerd, om later de uitstoot van FCH-23 weer omlaag te kunnen brengen. De opbrengsten van de aldus gecreëerde CO2-rechten waren vele malen hoger dan de kosten van de extra productie. Een groot deel van de rechten die de Nederlandse overheid heeft ingekocht zijn afkomstig van dergelijke rechten. Omdat HFC-23 zo’n zwaar broeikasgas is, telt een ton ervan voor maar liefst 11.700 ton aan CO2-rechten. De Rabobank wist al in 2004 dat er een luchtje aan de projecten zat. Anderen hadden boter op hun hoofd.

In nevelen gehuld
Hoeveel van dergelijke rechten het ministerie heeft aangekocht blijft in mist gehuld, hoewel dat openbare informatie zou moeten zijn (het is immers belastinggeld). Er zijn inmiddels over het onderwerp al vragen gesteld aan minister Huizinga van Vrom door de Kamerleden Ger Koopmans (CDA) en Helma Neppérus (VVD), maar zij krijgen niet echt antwoord. 'Is het niet tijd de rol van Nederlandse bedrijven in de zwendel te gaan onderzoeken?', zo wilde Neppérus weten. De CDM-executive board’ (onderdeel van de VN) gaat eerst onderzoeken of het allemaal echt wel zo erg is, zo schrijft Huizinga, en daarna, als de resultaten daartoe aanleiding geven, zal het ministerie bezien of het zinvol is een onderzoek te starten naar de “Nederlands situatie”. Het is zelfs niet mogelijk om te stoppen met de afname van rechten, ook als de herkomst niet duidelijk is. Dat kan alleen als de rechten niet worden goedgekeurd door de CDM-executive board.

Ons kent ons
Vraag is dus wat deze CDM-executive board doet. Die heeft besloten om de ‘zorgen over geknoei’ verder te bestuderen en te bespreken in de volgende vergadering (beetje vaag, vindt Neppérus). Het CDM-gezelschap heeft inmiddels de uitgifte van rechten uit zes HFC-23-projecten stopgezet, zo meldt CDM-watch, die het hele schandaal aan het licht bracht. Er zijn 19 van dat soort projecten waar de helft van de in totaal 430 miljoen aan CDM-rechten zijn gecreëerd. Lex de Jonge, ook lid van de board, pleitte voor stopzetting van de uitgifte van rechten maar Indiase, Chinese en Japanse delegatieleden waar daar fel op tegen. Ondertussen stelt de Wereldbank, die zelf 775 miljoen euro heeft geïnvesteerd in de productie van de rechten van twee projecten, dat er niets aan de hand is, zo merkte CDM Watch eind augustus op.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn