Aardwarmte: extra subsidie tuinders, nieuwe eisen Staatstoezicht

31 augustus 2011 - Staatstoezicht op de Mijnen gaat eisen dat mensen die naar aardwarmte gaan boren voldoende deskundigheid in huis hebben. De organisatie gaat hiertoe een brief aan alle initiatiefnemers sturen. "Het komt erop neer dat Staatstoezicht wil borgen dat degene die de beslissingen neemt weet wat hij doet", zo zegt voorzitter Victor van Heekeren van het Platform Geothermie tegen Energieenwater.net. Van Heekeren heeft dinsdag overlegd over de zaak met mensen van Staatstoezicht.

Extra subsidie tuinders
De actie is ingegeven door het omhoog komen van olie en gas bij de eerste aardwarmte-projecten in Nederland. Vooral twee tuinders in Pijnacker zitten daardoor in de problemen omdat hun putten daar het minst op berekend waren, zo zegt Van Heekeren. Dat heeft te maken met de technische aspecten van de well-head (put-kop), zoals het materiaalgebruik, de vraag hoe goed je er bij kan, etc. "Zij hebben ongelooflijk meer kosten." De twee tuinders krijgen nu extra subsidie van het productschap tuinbouw en van het ministerie van ELI, waarmee onderzoekskosten gedekt kunnen worden, zo werd vorige week bekend. Ook denkt het ministerie aan het verschaffen van extra subsidie voor de financiering van de bouw van de afscheidingsinstallatie.

Dichtgetimmerde afspraken
De nieuwe voorschriften moeten dit soort problemen in de toekomst voorkomen. Niet duidelijk is nog hoe Staatstoezicht de nieuwe eisen precies vorm gaat geven. Wel is het zo dat de Mijnbouwwet de organisatie al de mogelijkheid geeft om dit te eisen. Van Heekeren: "De initiatiefnemer en beheerder moeten het project in financiële en technische zin kunnen overzien en moeten ook de consequenties kunnen dragen als het mis gaat." Mensen die daar niet aan voldoen kan de vergunning geweigerd worden. Tot nog toe heeft de organisatie het wat minder nauw met deze eis genomen omdat het om waterputten gaat. Maar dat gaat veranderen. Een los-vast afspraak met een adviseur met kennis van zaken, zoals die nu gemaakt worden, is waarschijnlijk niet meer voldoende. "Afspraken zullen sterker moeten worden dichtgetimmerd."

Winst bij tuinder laten
"Staatstoezicht kruipt dichter tegen de wet aan als gevolg van de recente ervaringen", zo zegt Van Heekeren. Maar hoe de eisen precies zullen worden ingevuld is nog niet duidelijk. Bedrijven als Nuon, Essent en Brabant Water (dat een dochterbedrijf heeft dat zich bezighoudt met aardwarmte) nemen deskundigen in dienst, maar voor tuinders is dat niet te doen. Uitbesteden aan deze bedrijven kan, maar daar betalen ze dan een hoge prijs voor. Het is zoeken naar een oplossing waarbij bedrijven met deskundigheid in huis risico's overnemen, maar waarbij niet alle potentiële winst van deze centrales wordt opgesoupeerd door deze bedrijven. Ook het Platform Geothermie denkt natuurlijk mee over de vraag hoe de oplossing eruit kan zien.

Pompen
Over het opstellen van extra technische eisen is dinsdag niet gesproken, zo zegt Van Heekeren. Het lijkt hem niet zinvol om bij alle boringen voor te schrijven dat er een afscheider wordt geplaatst. Dat is pas aan de orde als er echt olie of gas naar boven blijkt te komen. De installatie moet wel geschikt zijn voor die plaatsing, net zoals een kolencentrale geschikt moet zijn voor de bouw van een installatie die CO2 afvangt (althans dat was ooit de bedoeling). De aanwezigheid van olie en gas komt vanzelf aan het licht, bijvoorbeeld als de warmtewisselaar minder goed gaat functioneren en de energierekening omhoog vliegt omdat de pompen moeite krijgen om het water terug te pompen. De olie kan blijven hangen op de plaats waar het wordt terug gepompt en ook gas in het water, denk aan een flesje Spa rood, maakt het lastiger om het water terug te pompen. Tuindersbedrijf Ammerlaan in Pijnacker moest om die reden al meteen een extra pomp plaatsen om het water weer weg te krijgen.

Er komt altijd gas omhoog
Overigens is het niet zo dat alle gas altijd per definitie slecht is. Er zullen altijd minimale hoeveelheden gas met het water meekomen, zoals zuurstof, CO2 en mogelijk stikstof. Ook bij de boring in de Koekoekspolder is dat het geval. "Vraag is dus wanneer je zegt dat er geen gas mee omhoog is gekomen." Verder kan de vondst van gas ook als bijkomend voordeel worden gezien. Want het kan gebruikt worden voor als brandstof voor verwarmingsketels, die nodig zijn in aanvulling op de centrale (voor als het heel koud is, of als er problemen zijn met de aardwarmte-centrale). Zo is het de bedoeling dat in Den Haag het gas gevoed wordt aan een ketel, die in de nabijgelegen warmtecentrale komt te hangen. Die ketel zou een vermogen van 1 MW kunnen hebben.

Drie maanden of dertig jaar
Wel is het zo dat het gas en de olie gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid, helemaal als de centrale zich middenin de stad bevindt, zoals die van Den Haag. Een ander probleem is dat niet duidelijk is hoe lang het gas mee naar boven komt. Dat kan gedurende drie maanden of dertig jaar zijn. Het zou nogal vervelend zijn als de initiatiefnemer een hele installatie heeft opgebouwd om er dan achter de komen dat er geen gas meer mee omhoog komt. Kun je dit nog enigszins voorspellen? Ja. Als het gas is opgelost, denk weer aan het flesje Spa rood, is de kans groot dat het gedurende lange tijd mee zal blijven komen. Als er veel gas in het water zit ontstaan er echter bellen. Bellen, zoals het Slochterenveld, zullen zichtbaar worden bij seismologisch onderzoek. Maar het kan ook zijn dat gas zich heeft opgehoopt in zogenaamde lensjes of pakketten, die niet zichtbaar zijn. Dit gas zal na verloop van tijd op zijn.

Twee verhalen
Van Heekeren: "Er zijn twee verhalen. Voor de twee tuinders in Pijnacker is de vondst van olie en gas een ramp. Het is goed dat het Rijk wat doet." Maar er is een ander verhaal. "In de Koekoekspolder en in Den Haag heeft men de putten, al dan niet met vooruitziende blik, beter bestand gemaakt tegen de opwelling van de brandstoffen. In de toekomst zal het boren naar aardwarmte er astiger en duurder door worden en er is meer reden om naar de veiligheid te kijken. Maar het meekomen van aardgas hoeft geen ramp te zijn."

Actieplan
Van Heekeren is vrij optimistisch over de potentie van aardwarmte in Nederland in de toekomst. Drie principiële zaken zijn uitgekristalliseerd. Er is een visie op geothermie in Nederland ontwikkeld, in de vorm van een actieplan van het Rijk. Er is een garantie-regeling gekomen die de belangrijkste risico's voor de boorders wegneemt (hoewel dus niet het risico van het omhoogkomen van olie en gas). En er zal vanaf volgend jaar SDE-subisdie worden verstrekt op de productie van de warmte. Dat is een goede zaak, zo vindt Van Heekeren, want aardwarmte is voor de samenleving vele malen goedkoper dan bijvoorbeeld het oprichten van windmolens in de Noordzee.

Altijd problemen
"Er zijn prachtige kansen voor geothermie. Natuurlijk er zullen altijd problemen blijven. Als het probleem met het gas en de olie is opgelost zullen weer nieuwe problemen zich aandienen. Zo is het leven". Bedreigend is bijvoorbeeld de ontwikkeling in Duitsland. Daar komen initiatiefnemers binnenkort in aanmerking voor een nog riantere regeling dan nu. Dit zal een aanzuigende werking hebben op de boorbedrijven, en het zal tot een stijging van hun tarievenleiden. Ondertussen wordt er ook op Europees niveau verder gewerkt aan de ontwikkeling van geothermie. Volgende week gaat Van Heekeren naar Brussel voor overleg daarover.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn