Duurzame energie-beweging moet voet bij stuk houden: beter geen akkoord dan een slecht akkoord

8 juli 2013 - Eind deze week wordt er mogelijk een akkoord over energie tussen allerlei partijen gesloten. Het belang ervan is niet zo heel groot, veel minder groot in ieder geval dan iedereen ons wil doen geloven. Verduurzaming gaat toch wel door; het zullen individuele bedrijven, particulieren en organisaties zijn die hun eigen bedrijfsvoering of huishouding zullen gaan verduurzaming, ongeacht wat er in 'Den Haag' gebeurt. Toch is het wel belangrijk dat de duurzame energie-organisaties voet bij stuk houden en niet deze week, op het laatste moment toegeven aan eisen van werkgevers of van de regering.

Roepende
Aan de SER-tafel zit een bont gezelschap van belangenclubjes: onder meer energiebedrijven, werkgevers, werknemers en de duurzame energie-beweging. Die laatste is nog maar met één persoon vertegenwoordigd nadat het aantal mensen dat aan tafel zit sterk is teruggebracht, om zo het onderhandelingsproces te versnellen. Waarschijnlijk neemt de druk op deze eenzame roepende deze week enorm toe. Want er is minister Kamp enorm veel aan gelegen dat er wel zoiets als een akkoord komt, ook al is het een sterk uitgekleed akkoord.

Complex
Werkgevers hebben naar het schijnt extra eisen op tafel gelegd, die er op neerkomen dat ze gecompenseerd willen worden voor alles wat geld kost. Daarnaast zal het ministerie ook niet akkoord gaan met maatregelen die de schatkist geld kosten. Zo'n maatregel is onder meer een lager belastingtarief voor burgers die buitenshuis in groepsverband zelf energie opwekken. In een korte notitie van Kamp van een tijdje terug valt te lezen dat hij dit eigenlijk liever niet ziet zitten, ook al is het een maatregel die genoemd is in het regeer-akkoord; omdat het geld kost en omdat het fiscaal complex is. De partners aan de onderhandelingstafel leken het al wel eens te zijn over zo'n verlaagd tarief.

Afgeschreven
Bedacht moet worden dat wat er nu overeengekomen is allemaal niet zo veel voorstelt. 'Oude kolencentrales worden gesloten.' Maar het is ondenkbaar dat die kolencentrales anders nog een lang leven beschoren zouden zijn. Eon, Essent en Electrabel hebben zojuist spiksplinternieuwe kolencentrales gebouwd. De oude zijn wel zo'n beetje afschreven. Die van Electrabel in Nijmegen vertoont ouderdomskuren en de sluitingsbeslissing van de kolencentrale van EPZ in Borssele is twee jaar geleden al zo'n beetje genomen. Het is uitgesloten dat al die oude en nieuwe kolencentrales in de toekomst rendabel hadden kunnen draaien. De belofte van de energiebedrijven om deze te sluiten hoeft dan ook niet gezien te worden als concessie. Dat de kolenbelasting naar het schijnt wordt afgeschaft is een gotspe.

Gekakel
Woningen en andere gebouwen zullen zo goed als zeker massaal verduurzaamd worden, gewoon omdat dat in het belang is van de eigenaren en omdat er al wettelijke regelingen zijn. Het is niet echt nodig om hier landelijke afspraken over te maken. Vaak hebben dat soort afspraken eerder een remmende werking dan dat ze stimulerend werken, onder meer omdat allerlei hotemetoten zich ermee gaan bemoeien en omdat er van alles afgestemd moet gaan worden. Beter kan dit lokaal worden opgepakt. De regering heeft verder de bouw van windmolens op land al opgepakt; met name de komst van de Structuurvisie voor wind op land is hiervoor een opsteker. Voor wind op zee geldt dat dit van de grond komt zodra de regering bereid is om er geld in te steken; niet eerder en niet later. Kortom, het al dan niet doorgaan van allerlei ontwikkelingen op duurzaam energie-gebied staat over het algemeen totaal los van de vraag of er al dan niet een SER-akkoord wordt gesloten.

En de lobbyclubs: zij lobbyde voort
Een goed punt is de eis dat woningen minimaal een C-label krijgen in de toekomst. Dit is een maatregel die niet tot stand komt zonder wettelijke grondslag. Hier zullen regering en Kamer zich over moeten buigen. Dat geldt eigenlijk voor alles. Punten waarover in SER-verband overeenstemming is bereikt zullen pas echt van kracht worden als ze een wettelijke basis krijgen. En daarvoor moet nog heel wat water door de Rijn stromen. De regering zal zaken waar hij  moeite mee heeft, traineren of laten verslonzen. En de lobby-clubs zullen doorgaan met hun gelobby. Werkgevers en vakbonden zullen voor hen onwelgevallige punten kapot lobbyen, ook al hebben ze er eerder hun handtekening onder gezet. Zo zijn ze. En de Kamer kan ondertussen allerlei nieuwe punten in proberen te brengen, zoals de Kamer dat altijd kan. Dus we hadden de stap van het SER-overleg eigenlijk net zo goed kunnen overslaan.

Draagvlak
Het is beter om maatregelen tot stand te laten komen in het, openbare, politieke discours. Kamerleden hebben over het algemeen een veel bredere blik dan de professionele vergadertijgers van al die lobby-clubs. De Kamer heeft laten zien dat het zelf ook een groot aantal interessante ideeën heeft. Ook de duurzame energie-clubs kunnen zich maar het beste richten op de politieke organen. En op het publiek natuurlijk. Er lijkt een groot draagvlak te zijn voor het nemen van duurzame maatregelen, ondanks het geschreeuw van de PPV en ondanks het feit dat bestuurders van partijen als VVD, CDA en PVDA dit nog niet helemaal doorhebben, waardoor slechts lippendienst bewezen wordt aan die verduurzaming. Ze zien niet wat er gebeurt. Ze denken dat het onderwerp niet leeft. Ze hebben er niets mee en ze zitten nog in een jaren-zeventig-van-de-vorige-eeuw-reflex, die hen ingeeft dat het bereiken van een 'sociaal akkoord' zo'n beetje hoogst haalbare voor een politicus op aarde is.

Draai om de oren
Maar de roep om duurzaamheid is daar. En verduurzaming zal doorgaan. En dan zijn de traditionele partijen te laat. Ze zullen dan in allerijl proberen te redden wat er te redden valt. Maar de energie-specialisten van de partijen in de Kamer hebben wel de juiste blik en zij kunnen straks in de Kamer de verduurzaming een goede dienst bewijzen. Onder druk van deze Kamerleden, van het publiek en van de duurzame energie-organisaties kan er straks, over een paar jaar, meer tot stand komen dan wat er nu tot stand komt binnen de SER. De huidige regering van betonsocialisten en laissez-fair liberalen is nog een probleem, maar met een beetje geluk valt die deze herfst. En anders draait de regering mogelijk bij als blijkt dat de tijden echt veranderd zijn. En de ambtenarij moet een flinke draai om de oren krijgen; mogelijk dat mega-bezuinigingen op het ambtenarenapparaat hier voor gaan zorgen.

Op volle kracht vooruit
De duurzame energiebeweging doet er derhalve goed aan dit moment af te wachten en niet de handtekening te zetten onder een slap stuk, dat enorm afgezwakt is omdat sommige clubjes zoals de regering en de werkgevers constant op de rem staan. De duurzame partijen zouden zich daarmee immers met handen en voeten binden aan een slap akkoord. Constant zullen ze tegengeworpen krijgen: 'ja maar toen gingen jullie hiermee akkoord'. Ze moeten voet bij stuk houden, onder meer als het gaat om saldering van stroom die is opgewekt buitenshuis. Eigenlijk is een verlaagd tarief voor mensen die zelf stroom opwekken sowieso onwenselijk, want dat tarief zou nul moeten zijn. En de milieubeweging moet al helemaal niet instemmen met aanpassing van de salderingsregeling voor stroom die is opgewekt in eigen huis. Als ze dat doet is het voor altijd en eeuwig gedaan met de beste en meest succesvolle maatregel voor de stimulering van duurzame energie ooit.

Nog even geduld a.u.b.
Dus duurzame partijen: teken maar niet en helemaal niet als er nog een verdere afzwakking komt. Houd u rug recht! Het mislukken van het SER-overleg zelf zal mensen die smachten naar verduurzaming al een collectieve schreeuw ontlokken. Ondertussen kunnen deze partijen krachtig verder werken aan de verduurzaming van onze samenleving. Als alle energie die nu in SER-onderhandelingen is gestoken, was gaan zitten in het opzetten van projecten.... Laat de achterblijvers maar lekker bungelen; dat schiet een stuk sneller op en de achterblijvers zullen straks vanzelf uitsterven. Waarna het nog meer opschiet. Vrije marktmechanisme heet dat; waar werkgevers zelf zo'n voorstander van zijn. Als de tijd ervoor rijp is en de old-school partijbonzen en vergadertijgers eindelijk van het politieke toneel zijn verdwenen kan de duurzaamheidsbeweging haar kans grijpen; het doorvoeren van verdergaande maatregelen dan die nu in het vat zitten zal dan relatief makkelijk gaan.

De verduurzaming van Nederland? Nog even geduld a.u.b.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn