Warmtenetten moeten gezien worden als utiliteit, en niet als verdienmodel

28 juni 2013 -

Dinsdag 25 juni schoof een groot aantal mensen weer aan bij de Haagse Milieutafel, dit keer in het Nutshuis. Tijdens een heerlijk diner werd gepraat over energie-coöperaties, onder de titel: Den Haag klimaatneutraal van onderop: Vertrouwen, Verbinden, Verdienen. Een aantal mensen was uitgenodigd om te spreken over hun ervaringen. De vertegenwoordiger van Eemstroom had afgezegd vanwege persoonlijke omstandigheden.

Buurten verduurzamen

Ardo de Graaf beet het spits af. Ardo is inmiddels aardig bekend in het Haagse vanwege zijn betrokkenheid bij allerlei duurzame initiatieven in de stad en zijn strijd voor een beter stadsverwarmingsnet in Ypenburg. Zijn ervaringen met ambtenaren en netbeheerders zijn gemengd, om het maar vriendelijk te zeggen. Hij verwachtte dat hij met open armen zou worden ontvangen maar dat was niet zo. Als de provincie Zuid-Holland hem 4000 euro geeft dan krijgt tegelijkertijd een grote speler als Ecofys 60.000 euro, om iets uit te werken wat hij zelf uit had willen werken.

Maar toch: "Buurten verduurzamen, of u nu meedoet of niet". Volgens Ardo gaan (lokale) overheid, bewoners en bedrijven anders met elkaar om dan vroeger. Vroeger gaf de politiek via de ambtenaren opdrachten aan bedrijven. Nu is het meer een cirkel tussen bedrijven, mensen en politiek. De politiek ondersteunt initiatieven van mensen en mensen willen dingen gedaan krijgen van bedrijven. Ambtenaren moeten dat proces ondersteunen maar daar slagen ze nog niet in. De cirkel werkt niet. Er moet arbitrage zijn.

De boodschap van Ardo kwam er op neer dat de bottom de top nodig heeft. Op dit moment is er bijvoorbeeld geen vrije toegang tot de netten. Mensen kunnen niet zomaar warmte gaan invoeden op een warmtenet. "Zolang bestuurders geen zin hebben om de regels te veranderen heeft het geen zin om kleine initiatieven op te schalen." Of zoals directeur Frans van der Steen van het HMC het verhaal van Ardo samenvatte: "Je kan nog zoveel dingen van onderaf willen, als de top niet meewerkt komt er niets van terecht."

Niet alleen is het nodig dat de bestuurders mensen erbij betrekken. "We moeten schouder aan schouder staan", aldus De Graaf. Een meer actieve invulling van het aandeelhouderschap van Eneco door de gemeente Den Haag zou tevens van nut kunnen zijn.

Haagse Energie

Tweede spreker was Maurice Feijen van Green Activities. Hij wil samen met zijn partner Paul van Alphen een energiecoöperatie oprichten, onder de naam Haagse Energie. Het doel is 100% duurzame energie te gaan leveren, het liefst opgewekt in de regio Den Haag. Er is een kernteam dat de lijnen uitzet en er komen werkgroepen om zich te buigen over individuele aspecten als financiën, techniek, juridische zaken en communicatie. De bedoeling is om in 2014 live te gaan met 500 aspirantleden en om in januari van 2015 2000 leden te hebben.

Belangrijk is volgens Feijen om commercieel te denken; niet om dikke salarissen te kunnen betalen maar meer om de continuïteit van de organisatie te waarborgen. Samenwerking met andere partijen als Eneco is niet uitgesloten. Die heb je nodig voor programma-verantwoordelijkheid, maar mogelijk ook voor een leveringsvergunning. [Toezichthouder ACM eist tegenwoordig van coöperaties dat ze hetzij een eigen leveringsvergunning hebben, hetzij zich aansluiten bij een partij die dat heeft. Dat eerste is lastig. In dat laatste geval wordt de coöperatie feitelijk een wederverkoper van de energie van dat grote bedrijf. Vraag is of de coöperatie dat wil zijn.]

Energyparties

Derde spreker was Marco van Steekelenburg. Hij is met een aantal anderen trekker van het initiatief 070energiek. Dit wijkoverstijgend initiatief houdt Energy Parties, naar analogie van de tupperware-parties van weleer. Lekker lullen over energie, zeg maar. Op die manier maken buren elkaar bewust van de mogelijkheden om energie te besparen en om die duurzaam op te wekken. Degene bij wie het feestje gehouden wordt krijgt een gratis energy-scan. Eerst komt er een quickscan, dan een detailed scan en dan krijgt de initiatiefnemer een toolkit.

De club heeft een aantal filmpjes gemaakt, die laten zien wat de motivatie voor mensen is om zich bij een energie-coöperatie aan te sluiten. Dat kan bezorgdheid om het milieu zijn, de wil om onafhankelijk te worden van de grote logge energiebedrijven, de wens om 'erbij te horen', of de wens om geld te besparen. Voor de meesten in de zaal was het eerste motief het belangrijkst; terwijl vaak het tweede motief de doorslag geeft, zo zei Van Steekelenburg. Maar we zaten dan ook bij het HMC, zoals iemand opmerkte.

Warmtenetten als utiliteit in plaats van businesscase

Van Steekelenburg werkt ook bij de provincie Zuid-Holland. Die schijnt een uitgewerkt plan te hebben om een deel van de provincie te bedekken met warmtenetten. "We gaan allemaal aan de pijp", zoals Van Steekelenburg het zei. Als kralen moeten straks de verschillende lokale warmtenetten aan elkaar geregen worden zodat steden als Rotterdam, Den Haag, Delft, Zoetermeer en Leiden aan elkaar geknoopt worden. De warmte komt dan grotendeels uit geothermische bronnen, en deels nog van kolen- en gascentrales die de warmte nu lozen. Het gesprek raakte op die warmtenetten.

De gemeente Den Haag is nog niet zo overtuigd van de plannen, zo zei een ambtenaar van de gemeente. De aanleg van die al die pijpleidingen is duur. Volgens Van Steekelenburg zien mensen de mogelijkheden van het warmtenet over het hoofd. "Er ligt een pijp door zijn straat, waarom kan hij zich daar niet op aansluiten?" "Je kunt geen individuele huizen aan gaan sluiten", zo merkte de ambtenaar op. En daarbij zijn er andere manieren om de stad te verduurzamen. Mogelijk kun je verduurzaming beter over laten aan individuele huiseigenaren en woningbouwcoöperaties, zodat je technologieën van de toekomst ook niet onmogelijk maakt. Maar dat er een keuze gemaakt moet worden is duidelijk.

Volgens Gert-Jan Otten, actief in Benoordenhout, is het van belang dat de warmtenetten uit Eneco worden gehaald. De hoge rendementseisen die het energiebedrijf aan het net stelt zijn volgens hem een blokkade voor verdere uitbreiding van het net. Het warmtenet moet gezien worden als een utiliteit, waar we allemaal gebruik van kunnen maken, en niet als een businesscase of verdienmodel. Als de rendementseis naar 5% gaat is er al veel meer mogelijk. De Haagse ambtenaar zei dat Den Haag altijd nadenkt over manieren om de euro zo efficiënt mogelijk uit te geven: zonne-energie warmtenetten, isolatie, etc. Opgemerkt werd dat het warmtenet beter gezien kan worden als een investering dan als een uitgave. Het net brengt immers ook dividend-inkomsten met zich mee. [En in feite is het warmtenet al van de aandeelhouders; dus het hoeft niets te kosten. Alleen zal de opbrengst bij een eventuele verkoop van Eneco lager zijn.]

Een vertegenwoordigster van Eneco was aanwezig. Zij zei dat er gesprekken met de gemeente plaats vinden over het warmtenet. "Die discussie mag nog wel wat zwaarder worden aangezet", zo zei Gert-Jan. "De burgers vragen er om. Ik zou het jammer vinden als Eneco de voortgang dwarszit." Frans van der Steen merkte op dat de beweging naar privatisering ten einde is en dat er nu weer een beweging terug gaande is. Daar past het verhaal van Gert-Jan dus goed in. "Het blijft een financieringsvraagstuk", zo werd opgemerkt. "Er is geld genoeg; probleem is de rentabiliteitseis". Wellicht is crowd funding een oplossing, zo werd gesuggereerd.

Raadslid Tobias Dander van D66 merkte op dat het onderwerp in de raad aan de orde komt. [De wethouder komt na de zomer met een notitie over de warmtenetten, zo bleek woensdag tijdens een vergadering.] "We moeten ons afvragen of Eneco niet meer open moet zijn of dat het warmtenet niet meer van de Hagenaars moet zijn", zo zei hij. De vraag is ook of je warmtenetten zo kunt exploiteren dat bewoners in tegenstelling tot die in Ypenburg wel tevreden zijn, zo merkte Frans op. Daarvoor is nodig dat warmte goedkoper wordt en dat die duurzaam wordt opgewekt, zo zei Ardo.

Schouder aan schouder

Ten slotte was nog de vraag hoe Eneco kan helpen om bewonersinitiatieven van de grond te krijgen en in stand te houden. Wat kan Eneco doen? Moet er niet een Haagse afdeling of zoiets worden opgericht? "Dat is heel erg afhankelijk van het specifieke project", zo zei de vertegenwoordigster van Eneco. Maar het past volgens haar in de visie van Eneco om samen duurzame energie op te gaan wekken en te besparen. Ook de Rabobank wil daarbij helpen, zo zei iemand van deze bank die ook aanwezig was. De Rabobank is net als Eneco een van de founding fathers van het net opgerichte duurzaamheidscentrum. Zo werd het toch nog schouder aan schouder.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn