Sjoemelstroom is onzin-begrip, systeem deugt wel, maar mensen hadden iets anders verwacht

28 mei 2013 - Een energiebedrijf riep laatst dat de groene stroommarkt van geen kanten deugt. De suggestie werd gewekt dat als u groene stroom afneemt u voorgelogen wordt omdat die stroom niet groen is. Dat is echter onzin. Waterkracht uit Noorwegen is echt groene stroom. Dat is het probleem niet.

Certificaten
Energiebedrijven mogen alleen groene stroom verkopen als ze daarvoor groencertificaten of garanties van oorsprong hebben aangekocht. Die certificaten worden verstrekt aan eigenaren van duurzame installaties, die dus echt groene stroom opwekken. Zij kunnen die vervolgens verkopen. Een energiebedrijf dat die certificaten aankoopt heeft de stroom die het levert vergroend.

Jantje of Pietje
Nu kun je met recht zeggen dat het energiebedrijf niet daadwerkelijk groene stroom aankoopt van het duurzame productiebedrijf. Dat is waar. Maar dat maakt niet zoveel uit, in theorie. Want het bedrijf dat de duurzame stroom produceert zet die op het net. Dat betekent dat ergens in het land waarin die producent gevestigd is, of daarbuiten, een grijze producent minder op het net zet. De groene stroom wordt afgenomen, en of dat nu is door Jantje of Pietje maakt niet uit.

Spanning
De overheid zou kunnen regelen dat een bedrijf dat groene stroomcertificaten aankoopt bij een duurzame producent ook daadwerkelijk de stroom daar moet aankopen. Dat zou geen gek idee zijn. Maar, door de aard van het product, is het dan nog steeds zo dat het bedrijf de stroom niet daadwerkelijk afneemt van die producent, ook al heeft hij een contract met die producent. Het zijn immers geen bakstenen die dan met een vrachtwagen naar de afnemer gaan. Stroom komt allemaal op een koperen plaat terecht, en is als het daar opstaat niet te herleiden tot de bron. Sterker nog: je kunt niet eens zeggen dat het op een koperen plaat 'terecht komt'. De duurzame installatie zet elektronen in beweging en wekt daarmee een spanning op.

What's in a name?
Dus ook al koppel je de markt voor certificaten en groene stroom, zodat energiebedrijven echt contractueel de stroom van de eigenaars van duurzame installaties afnemen, de stroom die dit bedrijf afneemt wordt er niet groener door. Groene stroom bestaat nooit echt, in letterlijke zin. Groene stroom is niet groen en stroom uit een duurzame installatie is natuurkundig hetzelfde als die uit een kolencentrale. Dat weet iedereen al; daar hoeft de NEM (of NL Energie, of NLE) ons niet op te wijzen. Maar toch is er niets mis met de term; het is een goede benaming voor stroom geproduceerd door duurzame installaties.

Overvloed
Omdat de stroom niet daadwerkelijk overgedragen kan worden is het goed dat dit via groencertificaten kan. Op die manier kan er vraag uitgeoefend worden naar dit soort stroom en wordt duidelijk hoe groot de behoefte is. Mensen die groene stroom kopen krijgen echt groene stroom. Maar er is wel een probleem. Want mensen die groene stroom aankochten hadden iets anders verwacht dan dat de energiebedrijven voor een appel en een ei deze certificaten aankochten in het buitenland. Wat ze precies verwachtten is niet helemaal duidelijk. Ze hadden verwacht dat de stroom in Nederland geproduceerd zou worden of mogelijk zelfs door het bedrijf zelf.

Extra stroom
En mensen hadden wellicht verwacht dat ze met de aankoop van groene stroom de verduuzaming een stukje verder hadden kunnen brengen. Dat hun aankoop tot investeringen in extra capaciteit zou leiden. Maar dat laatste kun je nauwelijks verwachten. Een bedrijf zal altijd leveren uit voorraad. Want de bouw van een nieuwe installatie kost jaren, dus als iemand groene stroom bestelt zal dat altijd stroom zijn uit bestaande installaties. Maar het is natuurlijk wel zo dat als heel veel mensen groene stroom vragen dit investeringen in nieuwe installaties zou moeten uitlokken. Daarvoor moet echter de capaciteit eerst schaars zijn. En dat is die niet door de overvloedige hoeveelheid groene stroom die er is door alle waterkrachtcentrales.

Hoe op te lossen?
- Je kunt waterkracht (uit Noorwegen) uitsluiten als groene stroom. Dan is er al veel eerder schaarste
- Je kunt mensen de mogelijkheid bieden om alleen groene stroom uit Nederland te kopen. In feite kan dat al, aangezien sommige bedrijven expliciet groene stroom uit Nederland aanbieden, blijkens namen als Hollandse Wind. De vraag naar die producten zal al gauw groter zijn dan het aanbod. De kans dat er dan extra geïnvesteerd wordt als er veel vraag is, is groter. Het energiebedrijf kan dan nee verkopen, maar het kan dan ook gestimuleerd worden om extra te investeren in nieuwe productiecapaciteit. Daarbij zou het helpen als die extra vraag ook tot uitdrukking komt in hogere prijzen. Het is dus helemaal niet erg dat er voor groene stroom hogere prijzen worden gevraagd dan voor grijze stroom.
- Een andere optie is dat bedrijven alleen groene stroom aanbieden die uit nieuwe installaties komt.

Regulering
Bedrijven kunnen dus nu al duurzame energie van Nederlandse bodem aanbieden of stroom uit installaties die niet ouder zijn dan 5 of tien jaar. Het is een kwestie van marketing om dit goed over het voetlicht te brengen. Het zou echter wel wenselijk zijn als de overheid het een en ander regelt om het bedrijven ook makkelijker te maken zich op dit gebied te onderscheiden. Er zou door de regering een onderscheid gemaakt kunnen worden tussen verschillende soorten groene stroom: lichtgroen en donkergroen bijvoorbeeld. Donkergroen komt dan uit Nederlandse installaties, of uit installaties die niet ouder zijn dan een bepaald aantal jaren.

De massa
Maar nog steeds is er geen garantie dat de aankoop van groene stroom tot EXTRA productie van groene stroom leidt. Die garantie is er nooit. Dat hangt af van de vraag in relatie tot het aanbod. Zolang het aanbod groter is dan de vraag leidt extra vraag niet tot extra aanbod. Dus het is nooit mogelijk te garanderen dat de aankoop van groene stroom door iemand tot extra productie leidt. Daarvoor zal deze persoon met heel veel anderen moeten zijn, die ook Hollandse wind, of Nederlandse zon bestellen. Dat is ook eigenlijk wel mooi. Pas als de massa het wil, gebeurt het.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn