Inkrimping gasproductie is onvermijdelijk, daar helpt geen moedertjelief aan, urgentie energietransitie is toegenomen

19 februari 2013 - Oppositie voeren zonder na te denken. Gewoon snel iets roeptoeteren omdat het wel lekker klinkt zonder de gevolgen van wat je zegt te overzien. Dat was wat veel politici van de oppositie deden in de afgelopen weken toen het ging over het Groningengas. 'De productie in Groningen moet met 20% worden beperkt'. 'De veiligheid van de Groningers gaat boven alles.' Dat soort kreten. Deze politici zijn nu wel door de mand gevallen.

Triest
Het is nog niet zo makkelijk om de productie van gas in Groningen te verminderen en daar kwamen die politici uiteindelijk ook achter. Dat hadden ze zich meteen moeten realiseren en ze hadden niet de verwachting moeten wekken dat het anders is. Ze zijn niet geschikt voor hun vak. Weinig bleef er uiteindelijk over van hun stoere taal. Sommigen schijnen door hun politieke leiders teruggefloten te zijn. Stientje van Veldhoven van D66 begon uiteindelijk maar een discussie over wie er nu al dan niet in Groningen was geweest om polshoogte te nemen. Triest.

Farce majeur
Overigens is het argument van minister van Economische Zaken Henk Kamp dat de productie niet kan worden terug geschroefd vanwege contracten met buitenlandse partijen ook onzin. Er zijn omstandigheden dat die contracten niet meer geëerbiedigd kunnen worden en het optreden van aardbevingen in het winningsgebied is er daar een van. Force majeure zeggen we dan.

Emancipatie
Toch is het wel waarschijnlijk dat de productie op den duur zal moeten worden verminderd. De aardbevingen zullen waarschijnlijk aanhouden. En de Groningers zullen het niet meer pikken. Dat is heel begrijpelijk, al is het ook wel weer een beetje hypocriet. Die aardbevingen doen zich al decennia lang voor en nu ineens is dat niet acceptabel meer. Maar Groningers, net als inwoners van andere provincies, zijn zelfbewuster geworden. Ze laten zich niet meer de wet voorschrijven door Den Haag. Terecht, maar doe dan niet alsof je al die jaren miskend en niet gehoord bent. Je hebt zelf nauwelijks iets van je laten horen.

Afbrokkelende welvaart
Maar nu is de lobby in volle gang en iedereen schijnt ineens ook uit Groningen te komen of daar gewoond te hebben. Dus waarschijnlijk zal er ergens volgend jaar besloten worden om de productie uit het Slochterenveld met 20% of zo terug te draaien. En mogelijk zal de gaskraan eerder dan dat het veld uitgeput is definitief worden dichtgedraaid. De gevolgen zijn gigantisch. De inkomsten van de schatkist dalen structureel met zo'n 2 miljard euro per jaar. Dat is geen kattenpis en iedereen die daar lichtzinnig over doet verdiend het niet in de politiek te zitten. Het past in het beeld dat de welvaartsstaat in Nederland aan het afbrokkelen is.

Stubborn
Een groot deel van onze voorzieningen van de afgelopen decennia konden we ons permitteren door de gasinkomsten, van jaarlijks ongeveer 10 miljard euro. Dat hier een eind aan zou komen was te voorzien, want het gas zou immers ooit opraken. Maar het duurt blijkbaar een hele tijd voordat mensen, en vooral politici, hun mindset in overeenstemming hebben gebracht met de realiteit. Net als gemeenten nu hun uitgavenniveaus blijven handhaven ondanks het feit dat de inkomsten in de toekomst structureel lager zullen zijn dan die van het verleden, zal ook de landelijke politiek nog lang wachten met het structureel naar beneden brengen van de overheidsuitgaven.

Poetin
En we zullen waarschijnlijk eerder dan gepland moeten overschakelen op buitenlands gas. Buitenlands gas is hoogcalorisch. Het kan worden omgezet in laagcalorisch maar de capaciteit hiervoor is beperkt. Hierin had Kamp waarschijnlijk gelijk. Dat zal niet vol te houden zijn als het aandeel hoogcalorisch gas flink toeneemt. Dit wil zeggen dat alle gastoestellen in Nederland mogelijk nog eerder dan 2020 geschikt moeten zijn voor de ontvangst van dit hoogcalorische H-gas. We zullen sneller dan verwacht afhankelijk worden van dictators in Rusland, Algerije en Iran. En we zullen veel meer kwijt zijn voor ons gas dan nu. Want reken maar dat die dictators de hoofdprijs zullen vragen.

Moedertjelief
En al die 134 onderzoeken die nu opgezet worden helpen daar geen moedertje lief aan. Het beeld is wel duidelijk. De aardbevingen kunnen worden teruggedrongen door de productie van gas te verminderen, en de reductie van de productie is tevens waarschijnlijk de enige manier om deze aardbevingen terug te dringen. Je kan wel van alles verzinnen met anders boren en zo. Maar het is waarschijnlijk niet de winning zelf die trillingen veroorzaakt, maar het feit dat er gas uit de grond wordt gehaald. En dat gebeurt ook met nieuwe technieken.

Pavlov
Wat dat betreft schieten de minister en zijn ambtenaren weer in de bekende Pavlov-reactie. 'Laat ons maar een onderzoekje doen, dan hoeven we nu geen beslissing te nemen.' Of, in dit geval: 'Laat ons maar heel veel onderzoeken doen, dan hoeven we nog geen beslissing te nemen en lijkt het echt helemaal alsof er nog heel veel onduidelijk is.' Onderzoek doen is op zich niet verkeerd, maar onderzoek zal geen antwoord kunnen geven op de vraag wat er gedaan moet worden. De keuze is simpel en die zal over een jaar nog precies hetzelfde zijn. Gaan we de winning van gas reduceren om het aantal aardbevingen in Groningen te reduceren en de grootte hiervan, of gaan we dat niet doen?

Subjectief
De politiek zal deze beslissing moeten nemen en ze zullen zich niet kunnen verschuilen achter onderzoeksinstituten en hun vuistdikke rapporten. Want het is een belangenafweging waarbij ze subjectieve inschattingen moeten maken en waarbij heel veel onzeker is en heel veel onzeker zal blijven. Hoe erg is het dat er af en toe een aardbeving is in Groningen? Hoe erg is het dat de gasprijs met 20% of meer gaat stijgen als we ons handje bij Poetin moeten ophouden? Of dat de WW-uitkeringen verder omlaag moeten omdat de gasinkomsten van de staat structureel dalen. Daarnaast is het onbekend hoe heftig de aardbevingen in de toekomst zullen zijn en dit zal ook onbekend blijven.

Gotspe
Kamp had moeten zeggen dat er meer tijd nodig is om een beslissing te nemen en dat er ondertussen onderzoeken opgezet worden om meer licht op de zaak te kunnen werpen. Het is daarbij een gotspe dat een groot deel van die onderzoeken door de NAM wordt opgezet. 'Slager, hoe zou u de kwaliteit van uw eigen vlees willen omschrijven?' De NAM, mensen! Dat zijn Shell en Esso en die behoren tot de meest vervuilende en corrupte bedrijven van de wereld. Die schrikken nergens voor terug en al helemaal niet voor het vervalsen van onderzoeksresultaten, als dat nodig mocht zijn. De uitkomst van die onderzoeken is niet te vertrouwen, en politici zouden de uitkomst daarvan dan ook niet mee moeten nemen in hun belangenafweging.

Miskleun
Natuurlijk wordt de noodzaak om naar alternatieven voor gas te zoeken door dit alles een stuk groter. Die noodzaak was er al omdat duidelijk was dat het gas op zou raken. Dat was ook de reden dat veel mensen die verder dachten dan hun neus lang was, nooit veel hebben gezien in de gasrotonde-strategie van het Rijk. Miljarden stoppen in de aanleg van pijpen in de grond, terwijl het gas in Nederland opraakt. Die strategie is een volslagen miskleun geworden, en dat nog wel ondanks de verwoede marketingcampagnes van het FD en van Gertjan Lankhorst en de zogenaamd informatieve energie-websites die hij heeft opgezet. Het is genoteerd.

Urgentie
Dus het is zaak de transitie naar verduurzaming met extra voortvarendheid ter hand te nemen. Dat zal niet zo makkelijk zijn als verwacht. Groen gas is een optie maar de productie daarvan zal altijd maar een klein deel van het jaarlijkse verbruik in Nederland kunnen zijn. De beloftes van groen gas, in de wereld geholpen door bedrijven als Essent, zullen bij lange na niet waargemaakt kunnen worden. Maar er kan wel zoveel mogelijk worden ingezet op de productie van groen gas. Vergisting van afval, mest en rioolslib zijn daar geëigende manieren voor.

Actie
Radicalere actie is nodig. We zullen werk moeten maken van grondige isolatie van woningen en andere gebouwen. Alle nieuwbouw zal zoveel mogelijk energie-neutraal moeten zijn, zodat er nauwelijks nog verwarming nodig is. Daarnaast zullen warmtecollectoren, WKO-instllaties en warmtepompen moeten worden geïnstalleerd. Eindelijk zullen de grote hoeveelheden restwarmte van de industrie, die nu in het water en in de lucht verdwijnen, beter moeten worden ingezet en warmtenetten kunnen een revival doormaken. Daarbij zal zoveel gebruik moeten worden gemaakt van aardwarmte. Aangezien veel gas opgaat aan de productie van elektriciteit zal ook deze productie verduurzaamd moeten worden, onder meer door de installatie van zonnepanelen en windmolens.

Waterstof
Mogelijk moeten we op den duur helemaal overschakelen op een waterstof-economie. Dat is mogelijk nog wel de beste waarborg voor een zekere, betaalbare en duurzame energievoorziening. Uiteindelijk zal de transitie naar een duurzame energievoorziening er zeker van komen; de stijging van de gasprijzen zal ons er toe aanzetten. Wenselijk is echter dat de omschakeling geleidelijk gaat en niet met een grote schok; dat we er met trial and error achter komen wat werkt en wat niet. Daarom kunnen we daar nu maar het beste mee beginnen en niet blijven steken in discussies over wie er nu het meeste in Groningen is geweest om te laten zien hoe begaan we met de Groningers zijn.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn