COLUMN - De strijd om de kroonjuwelen van Trianel is losgebarsten

29 januari 2013 - Sinds het faillissement van Trianel wordt driftig gespeculeerd over ‘hoe nu verder’ in de lokale duurzame energiemarkt. Diverse kampen zijn gevormd om te concurreren om de gunst van de lokale duurzame initiatieven. Een politiek gevecht zo lijkt het.

Het levenloze lichaam van Trianel Nederland is nog warm en de strijd is al losgebarsten over welke partij de gedoodverfde opvolger van Trianel gaat worden, maar dan in een nieuw jasje. Want daar draait het nog veelal om. De vraag waaraan het ontbrak bij Trianel en waar de lokale initiatieven echt behoefte aan hebben, heb ik verbazingwekkend genoeg weinig langs horen komen.

Spider and the Starfish
Jaren geleden las ik het boek ‘The spider and the starfish’. Ik kon het destijds niet genoeg mensen aanraden; inclusief de vrienden van Trianel.

Kort door de bocht wordt een onderscheid gemaakt tussen traditionele hiërarchische organisaties de zogenaamde ‘spider’ en de nieuwe decentrale organisaties de ‘starfish’.

Lokale duurzame initiatieven hebben over het algemeen een ‘starfish’ structuur: autonome lokale structuren, horizontaal georganiseerd, een beperkt of geen centraal contactpunt, maar juist lokaal georganiseerd in al haar diversiteit (vergelijkbaar met ‘Alcoholics Anonymous’, niemand is eigenaar van het concept, maar iedereen kan er lokaal mee aan de slag op zijn/haar eigen manier).

Dit in tegenstelling tot de ‘spider’  structuur, waarbij een hiërarchische, traditionele verticale structuur afhankelijk is van ‘het hoofd’ en zonder dat hoofd niet kan functioneren, zoals de meeste traditionele (energie-) bedrijven zijn georganiseerd.

Trianel 1.0
Trianel was een van de weinige energiebedrijven waarbij een visie geformuleerd was die deels overeenkwam met de lokale initiatieven. Maar, zoals ik in mijn vorige column schreef, ontbrak het bij Trianel aan de juiste ondersteuning die de vele lokale initiatieven echt nodig hebben. Ze hadden producten in alle kleuren, zolang het maar energie was.

Botweg: energie blijft low-interest, niet sexy en het is moeilijk consumenten (en bedrijven) te motiveren over te stappen. Risico´s en wantrouwen zijn groot, de revenuen dun. Toch willen veel lokale initiatieven starten met het leveren van energie. Het spelen van energiebedrijf blijft een aantrekkingskracht uitoefenen. Daar zijn de vele dienstverleners mede debet aan.

De (nieuwe) lokale initiatieven hebben een breder advies nodig dan van een eendimensionaal bedrijf. De eerste kennismaking is vaak met een energiebedrijf. Deze zal niet snel zeggen ‘je kunt beter niet met het leveren van energie beginnen’.

Bij de meeste initiatieven liggen aan de basis van samenwerking en realisatie juist projecten, niet de energielevering. Daar ligt primair de meerwaarde, ook in de hele keten. Daar zou dan ook het zwaartepunt moeten liggen.

Juist op het vlak van projecten is ondersteuning nodig. Vanuit een onafhankelijke rol, die o zo belangrijk is voor lokale initiatieven. Een samenwerkend initiatief op landelijk niveau kan daarin een sleutelrol spelen. Het tweede aspect wat daarin belangrijk is is het delen van de bestaande ervaringen van lokale initiatieven. En juist niet alleen de succesverhalen. Alleen op die manier kan de volgende stap gemaakt worden. Alle partijen hebben elkaar wat te leren. Initiatieven zijn hiervoor in de maak, maar lijken op dit moment een politieke strijd uit te vechten.

De splijtzwam in de lokale duurzame energiemarkt
Diverse partijen zijn in de markt bezig om een breder alternatief aan te bieden voor Trianel. De energiebedrijven (Anode, DGB, en Greenchoice) zijn voor energielevering al een alternatief. Maar welke partij denkt en werkt ook echt mee in de ontwikkeling van een stevig fundament voor de lokale coöperaties. En dan niet alleen vanuit eigenbelang.

Misschien vult een nieuwe speler als InEnergie het gat wel op vanuit een meer agressieve commerciële rol (participaties hierin worden al verkocht), gaat Anode haar businessmodel aanpassen om bredere ondersteuning te bieden, of wordt Greenchoice weer wakker uit haar winterslaap.

Toch zijn het niet de traditionele energiebedrijven die de handschoen oppakken. De strijd lijkt een tussen twee ‘nieuwe’ initiatieven. In de ‘blauwe hoek’ treffen we DE Unie, een initiatief van Windunie, Texel Energie en Urgenda. Een verbond met goede papieren, maar schijnbaar onwelwillend om  samen te werken met de andere initiatiefnemers die we aantreffen in de ‘rode hoek’; de Verenigde Energie Coöperaties (VEC). De VEC lijkt minder ver, maar timmert al langer aan de weg dan DE Unie en zij zijn vooral bezig met het verbinden van lokale initiatieven.

Ondanks haar frisse site lijkt DE Unie zich primair te richten op het leveren van energie. De VEC heeft nog geen gelikte website en zij reizen het land af om te spreken met alle partijen. Daarmee is DE Unie een kostelijk voortvloeisel van Trianel voor wat betreft levering, maar lijkt echte aansluiting met de lokale initiatieven en haar wensen (vooralsnog) te ontbreken.

Synergie tussen beide initiatieven lijkt voor de hand te liggen. De VEC zou in het verbinden van lokale initiatieven een belangrijke rol kunnen spelen. DE Unie kan met haar kennis, ervaring, leveringsvehikel en (politieke) netwerk de rol van energiebedrijf en lobbyen oppakken. In samenwerking kan de VEC juist de rol opnemen van het organiseren van bijeenkomsten met lokale initiatieven, ´best en worst practices´ in kaart brengen, projectondersteuning bieden, subsidieaanvraag ondersteuning bieden en antwoorden op financieringsvraagstukken geven.

Voorlopig lijkt het vooral een politieke strijd tussen ego’s, waarbij de initiatieven waar het om gaat vol onbegrip aan de zijlijn staan.

De ‘starfish’ structuur lijkt gemaakt voor de lokale duurzame energiemarkt. Toch leidt deze nergens heen als niet op een bepaald vlak aftakkingen of ‘poten’ samenwerken op regionaal of landelijk niveau en ervaringen, kennis en kunde delen.

Wil het echte samenwerkingsverband opstaan?

Rolf Heynen

(Graag ontvang ik ervaringen uit de lokale markt: succesvolle en gefaalde initiatieven kunt u met mij delen; mail voorbeelden naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of Tweet naar @rolfheynen).

Volgende keer: meer over de rol van gemeenten in lokale initiatieven.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn