Debat over subsidieregelingen groene stroom is eigenlijk debat over federalisering van Europa

9 januari 2013 - Grote energiebedrijven ondersteunen een rechtszaak om het Europese subsidiestelsel voor duurzame energie omver te gooien. Dat liet het NCRV-programma 'Altijd wat', dinsdagavond zien. De bedrijven, verenigd in Recs International, steunen het bedrijf Allwinds, dat een rechtszaak is aangespannen om Zweedse subsidies in de wacht te slepen.

Eigen bodem
Het bedrijf heeft een windmolen op een Fins eiland, waarvan de stroom geleverd wordt aan Zweden. Het bedrijf wil in aanmerking komen voor Zweedse subsidies, maar de Zweedse wet stelt dat de installatie op Zweedse bodem moet staan. Alle landelijke subsidieprogramma's hebben dat soort eisen, ook de Nederlandse. In Nederland is juist de vroegere REB (regulerende energiebelasting) afgeschaft omdat er teveel subsidie naar het buitenland weglekte. Energiebelasting die geheven werd hoefde niet afgedragen te worden als dat werd gesluisd naar producenten van duurzame energie in het buitenland. Daar kwam toen de MEP voor in de plaats.

Jij discrimineert
Volgens voorzitter Peter Niermeijer financiert Recs de rechtszaak niet, in tegenstelling tot wat in de documentaire wordt gesteld. Dit zou gebeuren door een Refactor, een tussenhandelaar die de stroom afneemt. Die stelt dat de Zweedse overheid discrimineert omdat die wel subsidie geeft als de installatie op Zweedse bodem staat en niet als die op Finse bodem staat. Dat is dus de case. Hoe verzin je het, zo denkt een leek, maar sommigen vinden dit echt discriminatie. De Zweedse rechter heeft de zaak naar het Europese Hof gedirigeerd.

Chaos
Als het Hof de rechtsgangers gelijk geeft zou dat natuurlijk grote consequenties hebben. Iedereen zal dan subsidie aan gaan vragen daar waar de regelingen het ruimhartigst zijn, Duitsland waarschijnlijk. Dan zou Duitsland failliet gaan. Dat gaat niet gebeuren. De nationale subsidie-stelsels zouden dan in no-time afgeschaft worden. Volgens Niermeijer zal er eerst chaos ontstaan en zal er dan mogelijk een Europees subsidiestelsel ontstaan, zo zegt hij in de uitzending. Mogelijk is het de grote energiebedrijven vooral om die chaos te doen. Daarmee wordt kleine duurzame bedrijven de nek omgedraaid.

Federalisatie
Europese federalisten betonen zich voorstander van het idee omdat ze er weer een middel in zien om die gedroomde Europese markt een stapje dichterbij te brengen. De Europese landen zullen gedwongen zijn om één uniform subsidiestelsel op te tuigen. De regeltjes zijn dan overal gelijk. De grote bedrijven zullen dan ervoor kiezen om de groene stroom daar op te wekken waar dat voor hen het voordeligst is. Tot die federalisten kunnen Marco Witsche en Carlos de Bourbon de Parma van 'Nederland krijgt nieuwe energie' gerekend worden. Zij zijn echt voorstander van dit idee, zo bleek uit de uitzending.

Koperen plaat
Er lijkt wel wat verwarring te zijn. De eigenaar van de molen in Finland levert daadwerkelijk stroom aan Zweden. Er ligt een kabel tussen Finland en Zweden. Dit lijkt toch wel van belang te zijn. In de uitzending werd er echter niet over gerept. Volgens Niermeijer doet dit aspect niet ter zake. Dit zou uit een oude uitspraak van het Europese Hof blijken, het zogenaamde Preussenelektra arrest uit 2001. Daaruit zou blijken dat het Hof het Europese net als één net ziet. In die zin zou het totaal niet uitmaken waar de stroom van de duurzame energie-installatie wordt ingevoerd. Er zijn geen nationale grenzen in het net, volgens het Hof dan.

Einde oefening
Overigens heeft juist Europa (maar dan de Raad van ministers) een einde gemaakt aan de 'federalisering' van de groensubsidies zoals die met de REB was ingezet, zo vertelt Niermeijer. De in het buitenland opgewekte groene stroom mocht niet meer meetellen bij het vaststellen van de nationale prestaties op het gebied van duurzaam.  Dat geldt min of meer nog steeds. Dus als er al iemand een einde gemaakt heeft aan de federalisering van duurzame subsidies is het Europa zelf.

Absurd
De voorstanders van de grote interne subsidiemarkt geloven dus blijkbaar echt dat de uitkomst van de rechtszaak kan zijn dat ongeacht waar de stroom wordt opgewekt en wordt geleverd aan het net daarvoor subsidie kan worden aangevraagd in het land waar die het hoogst is. Het enige wat daarvoor dan zou moeten gebeuren is het overhandigen van de groencertificaten aan de regering van het land, maar dat werd ook niet echt duidelijk in de uitzending. Het is het idee dat als de Duitse regering subsidie geeft aan Volkswagen hij dit ook moet doen aan het Franse Peugeot, zo zegt Niermeijer. Duitsland zal dan ophouden met het geven van steun. En dan zal er wellicht iets Europees komen voor alle autofabrikanten.

Nationaal aspect
Het punt is nu dat die Duitse staatssteun aan specifieke Duitse bedrijven gewoon legaal is. Ook die nationale subsidieregelingen zijn legaal . Zolang de subsidies nationaal zijn moet er echter ook een nationaal aspect zijn aan het project waarvoor de subsidie wordt aangevraagd. Dat is daar inherent aan. Dat nationale aspect is dat de installatie geplaatst moet zijn op het grondgebied van het land waar de subsidie wordt aangevraagd. Logisch. Daarmee wordt de regeling niet discriminerend. Want wie dan ook in Europa kan zo'n installatie bouwen op dat grondgebied en er subsidie voor aanvragen. Er is geen sprake van concurrentievervalsing omdat iedereen in Europa de gelegenheid krijgt om de subsidie aan te vragen.

Juiste volgorde
Daarbij is het de vraag of het verkeerd is dat er nationale subsidieregelingen zijn, die van elkaar verschillen. Ik denk het niet. (Later komen we daar op terug.) Dit maakt het juist mogelijk om rekening te houden met specifieke nationale omstandigheden, met de kenmerken van het land en de bewoners. Maar in ieder geval zal daar eerst een discussie over gevoerd moeten worden. Deze afweging zou trouwens voor veel meer beleidsonderwerpen gemaakt moeten worden. Nu nog geldt dat de federalisten altijd gelijk krijgen met hun mantra dat gelijkschakeling goed is. Maar ze vergeten dat Europa juist groot is geworden omdat het zo divers was, een lappendeken van staatjes die elkaar bevochten en beconcurreerden op alle mogelijke manieren en dat juist grote rijken waar alles gelijkgeschakeld is ten onder dreigen te gaan.

Schade
Dus de juiste volgorde is: eerst een discussie over de vraag of nationale subsidieregelingen al dan niet zinvol zijn. Als de uitkomst is 'niet zinvol', dan kunnen de regeringen overgaan tot afschaffing ervan, en kunnen ze overgaan tot het optuigen van een nieuwe Europees stelsel. Vervolgens kunnen marktpartijen dan overal waar ze willen subsidie aanvragen voor duurzame stroom, waarbij als voorwaarde geldt dat die geleverd wordt aan spelers in het land waar de subsidie aangevraagd wordt. De huidige grote bedrijven weigeren het spel echter weer te spelen volgens de regels van de democratie. Ze willen hun eigen gelijk halen, koste wat het kost. Dit kan grote schade aanrichten aan het proces van verduurzaming in Europa. En daarmee gedragen die grote bedrijven zich wederom onverantwoord.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn