Saldering mogelijk maken, is het nu echt zo moeilijk?

17 oktober 2012 - De grootste gemiste kans van het huidige kabinet van VVD en CDA op energie-gebied is mijns inziens de onwil om saldering voor de meter mogelijk te maken. Dit zou waarschijnlijk veel extra economische activiteit en banen hebben opgeleverd, en het zou goed zijn geweest voor het milieu en voor de schatkist. Want veel meer duurzame energie-projecten dan nu zouden tot stand zijn gekomen. De daling in inkomsten uit de energiebelasting, die het gevolg is van saldering, zou waarschijnlijk ruimschoots gecompenseerd zijn door extra opbrengsten uit BTW en inkomstenbelasting.

Opschieten een beetje
Maar het is nog niet te laat. De nieuwe Tweede Kamer zou deze saldering alsnog zo snel mogelijk door moeten voeren. Aan het werk dus, Parlementariërs, zo snel mogelijk na de herfstvakantie zou dit geregeld moeten worden. Er zou nu een meerderheid voor de maatregel moeten zijn, ongeacht de vraag of het CDA meedoet.* Niet alleen zou dit goed zijn voor milieu en economie, er is ook logischerwijze veel te zeggen voor deze vorm van saldering. Het betekent in feite dat er geen belasting hoeft te worden betaald over verbruikte stroom, voor zover die zelf is opgewekt. Het is altijd zo dat bedrijven of mensen die zelf iets produceren geen belasting betalen voor zover ze deze producten zelf gebruiken.

Rechtsongelijkheid
Over een bloemkool uit het volkstuintje hoeft ook geen belasting te worden betaald. Een boer betaalt eveneens echt geen belasting over de komkommers die hij na de oogst voor moeder de vrouw meeneemt. En een pennenproducent die de eigen pennen ter beschikking stelt aan het kantoorpersoneel betaalt daar ook geen belasting over. Het wordt niet verkocht en dus is er geen BTW-heffing. Zelfs op energie-gebied is deze afwezigheid van belasting op eigen gebruik usance. Neem de grote stroomproducenten, die zelf veel stroom nodig hebben voor het laten draaien van hun installaties. Die betalen daar natuurlijk ook geen belasting over. Als particulieren wel belasting moeten betalen over zelf opgewekte stroom is dat rechtsongelijkheid. Juristen zouden hier wellicht mee aan de slag kunnen.

Obstructie
Maar eigenlijk is dit alles een zinloze schijndiscussie. Alleen al de economische voordelen en die voor het milieu zouden voldoende reden moeten zijn om de belasting voor zelf-opwekkers te schrappen. De reden dat dit niet gebeurt heeft waarschijnlijk te maken met halsstarrige ambtenaren op Financiën. Die zijn waarschijnlijk bang dat de Belastingdienst te veel inkomsten mis gaat lopen. Maar dat is dus onzin. Mogelijk dat ook de grote energiebedrijven zich verzetten omdat ze een tsunami aan nieuwe lokale energiebedrijven vrezen, waardoor ze zelf minder stroom gaan verkopen. Het Parlement zou zich boven al die deelbelangen en overwegingen moeten stellen, en het algemeen belang moeten dienen door saldering voor de meter zo snel mogelijk mogelijk te maken.

Alternatieven
Eventueel kunnen belastingtarieven op het gebruik van kolen of gas verhoogd worden om angst voor een inkomstenderving weg te nemen. En er zijn nog talrijke andere manieren om te bezuinigen, zoals geen JSF aankopen, geen geld naar ruimtevaart, geen zinloze wegen en tunnels meer aanleggen, geen geld naar Griekenland (wat ons wel degelijk heel veel geld gaat kosten), veel minder geld naar ontwikkelingssamenwerking (wat voor het grootste deel weggegooid geld is), geen verlaging van de inkomstenbelasting voor hoge inkomens, zoals nu het laatste plannetje schijnt te zijn, verhoging van BTW op en verlaging van subsidies voor kunstproducties, etc. Parlementariërs, vraag u in ernst af wat de meest zinvolle maatregelen zijn.

Ding
Wel kunnen er een paar piketpaaltjes worden gezet om te voorkomen dat iedereen straks alle zelf gebruikte stroom zelf opwekt. Dat gebeurt bijvoorbeeld als grote energiebedrijven coöperaties gaan opzetten, waar iedereen lid van kan worden. Dat is dus uitdrukkelijk niet de bedoeling. Over zelf opgewekte stroom hoeft geen belasting betaald te worden. Het is zaak om te definiëren wat 'zelf opgewekte stroom' is. Als die net als nu wordt opgewekt in grote centrales is dat geen zelf-opgewekte stroom. Het criterium ligt niet bij de vraag of de stroom voor of na de meter is geproduceerd. Dat is een onzin-criterium. De meter is gewoon een ding dat ergens in het net hangt, en of stroom nu aan de ene kant van dat ding of de andere kant wordt opgewekt is voor de eigendomsvraag niet relevant.

Inkadering
De definitie zal altijd enigszins arbitrair zijn. Hier een aantal suggesties. De persoon moet eigenaar of deels eigenaar zijn van de installatie. Dat kan zijn als hij alleen of samen met anderen een BV of NV heeft of als hij lid is van een corporatie. Maar daarnaast is er reden om het begrip eigen stroom nog verder in te kaderen. Stroom is alleen opgewekt door bepaalde personen als die is opgewekt enigszins in de buurt van de plek waar die door deze personen wordt gebruikt. Dus alleen stroom opgewekt in het eigen postcode-gebied of ingevoed op het eigen lokale netwerk is zelf opgewekte stroom. Daarnaast kunnen nog regels gesteld worden aan coöperaties, om te voorkomen dat ze te groot of te commercieel worden.

Nee,tenzij..
Het uitgangspunt is dat zelf opgewekte stroom belastingvrij gebruikt kan worden, tenzij.. Dat is een principieel ander uitgangspunt, en een juister uitgangspunt, dan als gezegd wordt: over alle zelf-opgewekte stroom moet belasting worden betaald, tenzij... De reden is dat dit adagium meer in overeenstemming is met de algehele belastingwetgeving. Nog één veronderstelling is nodig, als gevolg van de aard van het product elektriciteit: namelijk dat stroom die zelf wordt opgewekt ook de stroom is die zelf wordt verbruikt. Aangezien de stroom ingevoed wordt op de koperen plaat kan dit natuurlijk eigenlijk nooit zo gezegd worden.

Geen subsidie
Het mogelijk maken van saldering is geen subsidie, zoals sommigen denken, maar het afschaffen van belastingen die er nu zijn. Het is echt een principieel verschil. Bij subsidie gaat er geld van de overheid naar de marktpartijen. De afwezigheid van belasting is de natuurlijke toestand.  We zouden zoveel mogelijk terug moeten naar die natuurlijke toestand. Net als de hypotheerente-aftrek geen subsidie is maar de afwezigheid van belasting over een deel van het inkomen. Het opheffen van de hypotheekrente-aftrek is de introductie van een belasting. De lagere belastingtarieven voor grootverbruikers zijn ook geen subsidie maar de afwezigheid van een net zo hoog belastingtarief als dat voor particulieren.

En ook geen transportkosten
Nog een laatste punt: er wordt steeds gezegd dat zelf-opwekkers voor extra kosten zorgen omdat netbeheerders extra voorzieningen moeten aanbrengen. Dit zou dan een reden zijn om belasting op zelf gebruikte eigen stroom te laten voor wat die is. Dit argument deugt niet om velen redenen:

- Kosten voor het netbeheer worden gedekt door transportkosten. Dat heeft dus niets met belastingen te maken. De opbrengsten van de energie-belasting gaan naar de schatkist.

- Die transportkosten worden door alle aangeslotenen opgebracht, dus ook door zelf-opwekkers. Het is een vast bedrag per jaar. Dus het is ook niet zo dat deze zelf-opwekkers door salderen minder bijdragen aan die transportkosten.

- Het mag waar zijn dat netbeheerders wat meer kosten moeten maken op het moment dat er veel zelfopwek in een wijk plaatsvindt. Dit is echter nog bijna nergens het geval, uitgezonderd die wijken die expliciet zijn uitgelegd als duurzame energiewijk, zoals de Stad van de zon in Heerhugowaard. Liander heeft daar extra kosten moeten maken. Maar die wijken zijn op één hand te tellen. Normaliter is het aantal zelfopwekkers in een wijk zo gering dat daar geen of nauwelijks extra kosten voor hoeven te worden gemaakt. Dit zal naar schatting zeker de eerstkomende tien jaar zo blijven.

- Aan de andere kant zorgen zelf-opwekkers ook voor lagere kosten voor de netbeheerder want er hoeft minder transport plaats te vinden. De stroom hoef niet van grote centrale via grote dikke kabels naar de wijken te worden getransporteerd, maar wordt daar opgewekt waar het verbruikt wordt. De extra kosten en de reductie in kosten (die natuurlijk onmogelijk gekwantificeerd kunnen worden) kunnen voor het gemak tegen elkaar worden weggestreept.

- Daarnaast is er veel voor te zeggen om, als de kosten van netbeheerders al stijgen door zelf-opwek, dit te socialiseren, ofwel om te slaan over alle gebruikers. Duurzame energie-opwekking brengt immers voordelen voor de hele maatschappij met zich mee. En trouwens ook allerlei andere netwerkkosten worden gesocialiseerd, zoals de uitbreiding van een transformatorhuisje omdat zich een groot bedrijf in een bepaald gebiedje vestigt, of de kosten van congestiemanagement als gevolg van de vloedgolf aan nieuwe grote centrales.

Puntje
Het enige punt dat nog overblijft is dat van de teruggave energiebelasting. Dat is een vast bedrag per jaar; in 2012 is dat 379 euro. Die teruggave is er gekomen met de komst van de energiebelasting om zo mensen weer te compenseren voor deze extra lasten. De bedoeling is om mensen aan te zetten tot besparing. Mensen die weinig verbruiken profiteren van de operatie, mensen die veel verbruiken betalen meer dan voorheen.

Geen pas
Er zijn, geloof ik, mensen die zeggen dat het niet eerlijk is dat zelfopwekkers nu wel dat hele bedrag terug krijgen, maar niet zoveel belasting meer hoeven te betalen. Hun argument deugt niet. Want energiebesparing was precies het doel van de operatie. Zelf opwekken komt daarmee overeen. Dan moet je naderhand niet gaan huilen dat mensen die energie bespaard hebben nu profiteren. Dat was namelijk precies de manier waarop je ze gestimuleerd hebt. Het is vergelijkbaar met zeggen dat het gemeen is dat mensen met een elektrische auto een gratis parkeerplaats hebben zoals in Amsterdam. Dat aanbod van die gratis parkeerplaats was namelijk precies de manier waarop deze mensen gestimuleerd werden een elektrische auto te kopen. Eventueel kan nog, afgezien van de bovengenoemde bezuinigingsvoorstellen, de teruggave energiebelasting voor iedereen licht verlaagd worden.

* Het CDA zou voor moeten zijn, want tijdens het congres van deze partij hebben de leden zich uitgesproken voor het mogelijk maken van saldering voor de meter.

Copyright © Geldengroen.net

 

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn