Verhagen moet Van der Gijp-tactiek volgen: 'Die 14% duurzame energie, die gaan we nooit halen'

16 maart 2012 - Het is nu even stil rondom de Europese doelstellingen op het gebied van duurzame energie. Maar dat zal ongetwijfeld veranderen als er straks weer debatten over het energiebeleid gevoerd worden. De linkse oppositie zal minister Verhagen ter verantwoording roepen: we gaan die doelstelling niet halen, het tempo is te laag, wat gaat de minister eraan doen? En de minister zal zeggen dat het doel wel gehaald worden, dat we op het juiste spoor zitten, dat het Planbureau voor de Leefomgeving onlangs heeft berekend dat ... en dat hij een SDE-subsidieregeling heeft opgetuigd die .... en dat nog wel tegen veel lagere kosten dan die van de vorige regering. Allemaal vrij voorspelbaar. Ophouden dus daarmee. Verhagen moet de tactiek van René van der Gijp volgen.

Niet sexy
De oppositie heeft gelijk: we gaan de doelstelling van 14% duurzame energie in 2020 niet halen. Onmogelijk. Het percentage daalde in 2010 tot onder de 4%. Hooguit komen we op 8%. En dat is dan nog een optimistische voorspelling. Het gaat om het aandeel duurzame energie, dus zowel warmte als elektriciteit. Het grootste deel van de energie gaat op aan verwarming en juist daar worden de minste slagen gemaakt; en er is ook veel minder aandacht voor omdat verduurzaming van warmte om een of andere reden een minder sexy onderwerp is dan verduurzaming van elektriciteit. Alleen als bedrijven en particulieren het ineens allemaal in hun bol krijgen en massaal hun warmteproductie gaan verduurzamen zal er een flinke klim zijn van het duurzame energie-percentage. Maar dit is op korte termijn niet te verwachten, mogelijk wel op iets langere termijn. Rond 2020 of zo.

Een zuivere penalty
Verhagen kan daarom bij een volgend debat maar het beste toegeven dat we het doel niet gaan halen. Het is de tactiek van oud-voetballer en voetbal-commentator René van der Gijp. Johan Boskamp (die dikke) zei laatst in het programma Voetbal International (plagerig) tegen hem: "Je hebt in je leven nog nooit verdedigd toch?" [Op het voetbalveld.] Even nadenken en dan: "Nee, nog nooit." Iedereen had verwacht dat hij zich ging verdedigen, en de meeste mensen zouden dat ook hebben gedaan, maar dat deed hij dus niet. Een aantal uitzendingen daarvoor had hij het over de 'vierde man', die nogal eens het mikpunt is van kritiek van trainers die zich naast de zijlijn staan op te winden. Die mensen moeten daar volgens Van der Grijp anders mee omgaan. Als zo'n trainer staat te foeteren: 'Dat was een penalty!', moet zo'n vierde man gewoon zeggen: 'Ja, een zuivere', in plaats van die trainer op allerlei manieren terecht te gaan wijzen. Het haalt op één of andere manier heel veel kou uit de lucht.

Op sleeptouw
Oppositie: "We gaan de norm nooit halen". Verhagen: "Nee, dat klopt, nooit". Dan is het gezegd en is het klaar. En het is nog waar ook. Dan kunnen we daarna weer verder en gaan praten over vragen die er echt toe doen. Want al dat gezever over de vraag of doelen al dan niet gehaald worden brengt de duurzame samenleving geen stap dichterbij. Sterker nog: het is schadelijk voor die ontwikkeling. Want de ministers hebben daardoor de neiging om te ambitieuze projecten op te zetten, om zich op sleeptouw te laten nemen door grote partijen die van alles beloven maar dat niet waar kunnen maken en om de resultaten veel mooier voor te stellen dan ze zijn, omdat ze constant afgerekend worden op het halen van die doelstelling.

Blunders
Zo heeft de vorige minister van Economische Zaken Maria Verhoeven enkele beslissingen genomen waar nu grote vraagtekens bij gezet kunnen worden. Zoals het geven van ruim 4 miljard euro subsidie aan het obscure Duitse bedrijf Bard voor het bouwen van windmolens in de Noordzee, een bedrijf dat later in financiële problemen zou komen. Ook bij de omvang van het windmolenproject rond Urk kunnen vraagtekens gezet worden. Van der Hoeven liet zich in de nadagen van haar politieke carrière waarschijnlijk te veel onder druk zetten door mensen die maar bleven roepen dat doelen niet gehaald zouden worden en dat er snel gehandeld zou moeten worden. Ze heeft snel gehandeld, maar daardoor overhaastige beslissingen genomen, met grote financiële consequenties.

Groen is gas
Een ander voorbeeld van meer recentere datum is de belofte van de gasindustrie om miljarden kubieke meter groen gas per jaar te gaan leveren, waarmee ze Verhagen in 2011 over de streep trokken om toch vooral heel veel SDE+-geld voor hun eigen initiatieven op dit gebied te gaan reserveren. Van al die beloftes zal niet veel terecht komen. Groen gas is een goede zaak en het is goed heel veel projecten op dat gebied op te starten, maar zelfs als dat gebeurt en al die projecten slagen zal de hoeveelheid te produceren gas klein blijven. Daarnaast is de fossiele gasindustrie ook niet de meest voor de hand liggende partij om heel veel geld aan toe te vertrouwen voor het opzetten van dergelijke projecten. Dit kan beter aan nieuwkomers worden overgelaten.

Mooi weer
Ministers committeren zich aan ambitieuze projecten, de resultaten vallen tegen, dat kunnen ze niet gebruiken want hun reputatie staat op het spel, waarna ze die resultaten mooier gaan voorstellen dan ze zijn. Kwestie van communicatie, zo zeggen de marketing-boys op het ministerie. De treinen van de NS rijden ook altijd op tijd. En dit is het gevolg van teveel nadruk op het halen van doelen. Eens werd het opstellen van doelen gezien als een mooi middel om ook echt resultaten te boeken. En vooral instellingen met een stoffig wereldbeeld zoals de Europese Commissie en het Europees Parlement bedienen zich er nog veelvuldig van, maar inmiddels is wel duidelijk dat het alsmaar opstellen van doelen een bloedeloze bezigheid is die nergens toe leidt. Al bij het opstellen van de doelen wordt de kiem gelegd voor ondermijning daarvan. Het gaat niet om het koste wat het kost halen van doelen, maar om het constant bijstellen van beleid op basis van ervaringen, met wel een duidelijke visie voor ogen van waar we heen moeten.

Oude liefde
Dus: wat nu? Het beste kunnen we het Europese doel vergeten en gewoon zoveel mogelijke goede duurzame projecten op gaan zetten. Het initiatief moet zo veel mogelijk bij burgers en bedrijven liggen, maar de overheid kan op veel manieren een helpende hand bieden, door de juiste regelgeving op te tuigen, of belemmerende regelgeving weg te halen, en door nu eens eindelijk afscheid te nemen van de oude liefde: fossiele energie. Die is echt afstotelijk geworden. Daarbij zouden alle partijen heel veel aandacht moeten schenken aan de uitvoering, zodat de projecten ook echt gerealiseerd worden. Vervolgens kijken we in 2020 wel waar we uitgekomen zijn, maar dan hebben we in ieder geval zoveel mogelijk gedaan als we konden, op een zo goed mogelijke manier. Als Europa dan boos wordt omdat we doelen niet gehaald hebben, het zij zo. Wij kennen ook nog wel een aantal landen die bepaalde doelen niet halen, op het gebied van overheidsfinanciën of zo.

Loslaten
Maar het interessante is dat als we deze 'losse' aanpak volgen we uiteindelijk waarschijnlijk tot een hoger percentage aan duurzame energie in 2020 zullen komen dan we anders zouden zijn gekomen. Ofwel: Om de Europese doelen op het gebied van duurzame energie te halen, kunnen we die doelen de komende tijd het beste even vergeten.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn